II SA/Go 697/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Protokolant referent - stażysta Malwina Tomiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2011 r. sprawy ze skargi P.B. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Decyzją z dnia [...] marca 2011r., znak [...] Prezydent Miasta orzekł o wymeldowaniu P.B. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, iż P.B. nie mieszka w miejscu stałego zameldowania, a tym samym zaistniały przesłanki opisane w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), skutkujące administracyjnym wymeldowaniem z miejsca stałego zameldowania. Takie ustalenia organ I instancji poczynił w oparciu o dwie rozprawy administracyjne z udziałem stron i świadków, wywiad przeprowadzony przez administratora budynku, a także poprzez kontrolę meldunkową przeprowadzoną przez funkcjonariuszy Policji, oraz przedstawione w sprawie dokumenty. Od powyższej decyzji odwołał się P.B., której zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, iż nie przebywał w spornym lokalu oraz wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu odwołania strona stwierdziła, iż zeznania świadków, na których oparto rozstrzygnięcie nie są ze sobą spójne oraz logiczne. Świadkom A.W. oraz J.K. zarzucono brak wiarygodności z uwagi na konflikt pierwszego z S.W., również świadkiem w postępowaniu, natomiast drugiemu ze względu na konflikt ze skarżącym. Z kolei zeznania świadka M.B. w odczuciu skarżącego są ze sobą sprzeczne. Ponadto strona stwierdziła, iż organ I instancji nie uzasadnił przyczyny, dla której zeznania S.W. nie zostały uznane za wiarygodne. Skarżący podniósł również, iż dotychczas przesłuchani świadkowie byli powoływani przez D.B. przez co "należy do takich zeznań podchodzić z dużą ostrożnością i dystansem". W odwołaniu strona poinformowała również, iż D.B. wymieniła zaniki w drzwiach, uniemożliwiając byłemu mężowi korzystanie z lokalu przy ul. [...]. Skarżący wniósł ponadto o przesłuchanie kolejnych świadków. W piśmie z dnia [...] maja 2011r. D.B. ustosunkowała się do podniesionych w odwołaniu zarzutów dotyczących wiarygodności świadków, jak również wyjaśniła, iż wymiana jednego z zamków nie miała na celu uniemożliwienia P.B. wejścia do lokalu, a faktycznie była naprawą zamka, który wcześniej został zaklejony klejem przez byłego męża. Fakt ten został zgłoszony na Policję, natomiast P.B. nie zwracał się z prośbą o wydanie klucza do nowego zamka. Wojewoda przychylił do wniosku pełnomocnika P.B. o przesłuchanie dwóch świadków: I.K. oraz G.G.. W związku z powyższym organ I instancji w ramach postępowania uzupełniającego, przewidzianego w art. 136 kpa, przeprowadził rozprawę administracyjną przy udziale stron oraz ww. świadków. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011r. ([...]) Wojewoda, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że na podstawie dokumentów zgromadzonych w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji, a także uzupełnionych w postępowaniu przed organem II instancji jednoznacznie ustalił, iż P.B. opuścił sporny lokal w styczniu 2009r., ponadto opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny. Powyższe stwierdzenie znajduje poparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Wojewoda wskazał, iż D.B. do wniosku o wymeldowanie P.B. dołączyła pozew rozwodowy złożony przez P.B., w którym sam skarżący dowodzi, iż od stycznia 2009r. nie zamieszkuje w spornym lokalu. Dodatkowo stwierdza, iż sam zdecydował o wyprowadzce, ze względu na konflikt rodziny. W trakcie rozprawy administracyjnej w dniu 14 października 2010r., M.B., sąsiadka z piętra, świadek w postępowaniu zeznała, iż B. nie mieszka od około dwóch lat. W trakcie drugiej rozprawy w dniu 25 listopada 2010r. J.K. - obecnie zięć D. i P.B. zeznał, iż P.B. nie mieszka w spornym lokalu od stycznia 2010r., natomiast A.W. - były mąż przyjaciółki P.B. – S.W. zeznał, iż z własnej sprawy rozwodowej wie, iż jego była żona zamieszkuje z P.B. od kwietnia 2009r. Skarżący w swoim odwołaniu stwierdził, iż żaden z tych świadków nie może być wiarygodny, gdyż zeznania pani B. nie są spójne, natomiast pan K. jest w konflikcie z P.B., a A.W. jest w konflikcie z S.W.. W ocenie Wojewody, żaden z tych argumentów nie jest zasadny. M.B. stwierdziła, że P.B. w jej ocenie nie mieszka w spornym lokalu, od około dwóch lat, co znajduje potwierdzenie w złożonym pozwie rozwodowym. Obecność P.B. w spornym lokalu we wrześniu 2010r. potwierdzają również J.K., jak również sama wnioskodawczyni. Równocześnie dodają, iż P.B. pojawił się w okresie, gdy otrzymał informację o wszczęciu postępowania w sprawie wymeldowania, a wizyty te były kilkugodzinne. Organ odwoławczy nie znalazł również nieścisłości w zeznaniach J.K.. Jako jedyny zeznał, iż skarżący nie zamieszkuje w lokalu od stycznia 2010r., równocześnie stwierdził, iż w jego ocenie P.B. zamieszkuje razem z S.W. w lokalu na osiedlu [...]. Razem z córką P.B. odwiedzał go w mieszkaniu na osiedlu [...] w grudniu 2009r., jak również byli tam na obiedzie. Powyższe zeznanie potwierdziła S.W., jedyny świadek, którego wiarygodności skarżący nie kwestionuje. Odnosząc się natomiast do kwestii wiarygodności zeznań A.W., organ jednoznacznie stwierdził, iż nie ma on interesu w wymeldowaniu P.B. z lokalu przy ul. [...]. Organ I instancji uzyskał również od administratora budynku, Administracji Domów Mieszkalnych kopię wywiadu środowiskowego przeprowadzonego wśród mieszkańców lokali przy ul. [...], z którego wynika, iż P.B. nie mieszka w spornym lokalu od około 2 lat. Podobne ustalenia poczynili funkcjonariusze Komisariatu Policji. W ocenie Wojewody, w sprzeczności z powyższymi ustaleniami stoją zeznania S.W., jak również zeznania osób przesłuchanych w ramach postępowania uzupełniającego, I.K. i G.G.. S.W. w dniu [...] października 2010r. zeznała, iż zna P.B. od dwóch lat, ponadto w jej ocenie P.B. mieszka w lokalu przy ul. [...]. Ona również była razem z P.B. w przedmiotowym lokalu. S.W. zeznała także, że skarżący nocuje maksymalnie dwa razy w tygodniu w mieszkaniu, którym ona się opiekuje, na osiedlu [...]. Przesłuchana w postępowaniu uzupełniającym I.K. oświadczyła, że widuje P.B. na klatce schodowej raz lub dwa razy w tygodniu w drodze do lub z pracy (ma na sobie uniform), natomiast pan G.G., mieszkający naprzeciw klatki nr 19 przy ul. [...], widuje P.B. trzy razy w tygodniu. Jednocześnie Wojewoda podał, iż skarżący tłumaczy swój częsty pobyt poza lokalem wykonywaniem pracy. W zgromadzonym materiale dowodowym znajduje się grafik P.B. z miesiąca listopada 2010r. Wynika z niego, iż P.B. pracuje w systemie 12 i 24-godzinnym. W ciągu miesiąca trzy razy pracował w systemie 24-godzinnym, siedem razy miał nocną zmianę od godziny 19:00 do 7:00, a pięć razy zmianę dzienną od 7:00 do 19:00, pozostałe 15 dni P.B. nie pracował. Zdaniem organu tak skonstruowany grafik stanowczo pozwala na spędzenie więcej niż jednego dnia w tygodniu w miejscu stałego zameldowania. Odnosząc się do kwestii partycypowania w kosztach utrzymania spornego lokalu, Wojewoda uznał, iż P.B. nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających, że faktycznie ponosi koszty. Dodatkowo z pozwu o rozwód wynika, iż P.B. od stycznia 2009r. nie mieszka w lokalu przy ul. [...]. W wyroku rozwodowym z dnia [...] listopada 2009r. (sygn. akt: [...]) Sąd Okręgowy Wydział Cywilny nie orzekł o sposobie korzystania z lokalu przy ul. [...]. W ocenie organu odwoławczego wskazuje to na brak wspólnego zamieszkiwania małżonków, gdyż zgodnie z art. 58 § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 1964r. Nr 9, poz. 59 ze zm.), jeżeli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, sąd w wyroku rozwodowym orzeka także o sposobie korzystania z tego mieszkania przez czas wspólnego w nim zamieszkiwania rozwiedzionych małżonków(...). Ponadto w uzasadnieniu postanowienia Sądu Okręgowego z dnia [...] czerwca 2011r. o zmianie zaskarżonego postanowienia i oddaleniu wniosku P.B. o udzielenie zabezpieczenia (sygn. akt. [...]) zapisano "Sam wnioskodawca w sprawie o rozwód zeznał, że wyprowadził się ze wspólnego mieszkania (ul. [...]) w styczniu 2009 roku, zamieszkał w mieszkaniu wynajmowanym, przy ul. [...] (karta 58 akt [...])". Powyższe zdanie nie tylko potwierdza fakt opuszczenia lokalu przez pana B., ale podważa również wiarygodność jego wcześniejszych wyjaśnień z dnia [...] października 2010r. złożonych przed organem I instancji. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewoda uznał, iż P.B. opuścił sporny lokal w styczniu 2009r. Jak wynika z powyższych ustaleń P.B. podjął decyzję o opuszczeniu lokalu w styczniu 2009r., od tamtej pory nie podjął żadnych kroków prawnych pozwalających mu na powrót do niego. Organ odwoławczy uznał, iż ustalenia zarówno organu I jak i II instancji pozwalają na stwierdzenie, że P.B. opuścił lokal dobrowolnie i trwale. Lokal ten nie stanowi jego centrum życiowego, a tym samym nie stanowi miejsca jego stałego pobytu. W związku z powyższym Wojewoda uznał, iż zaskarżona decyzja Prezydenta Miasta jest zgodna z prawem. Skargę na powyższą decyzję Wojewody złożył P.B., który wniósł o jej uchylenie i zarzucił błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. Zdaniem skarżącego z okoliczności sprawy wynika, że skarżący cały czas zamieszkiwał w spornym lokalu, tj. do czasu wymiany przez byłą żonę zamków w drzwiach wejściowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję w aspekcie jej zgodności z prawem, nie podlega natomiast kontroli i ocenie tego sądu to, czy także w kryteriach słuszności, celowości bądź sprawiedliwości społecznej rozstrzygnięcie organu administracji jest słuszne. Wyjaśnić również należy, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – "ppsa", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem niniejszej sprawy była ocena kwestii czy organy administracyjne prowadzące postępowanie w niniejszej sprawie słusznie orzekły o wymeldowaniu P.B. z lokalu przy ul. [...]. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Stosownie do tego przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Konsekwencją takiego stanu prawnego jest uznanie, iż wyłączną przesłanką wymeldowania określonej osoby z lokalu jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienie do przebywania w tym lokalu. Podkreślić trzeba, iż zameldowanie jak i wymeldowanie są aktami rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu (opuszczenia lokalu). Wobec tego wymaganą prawem przesłankę wymeldowania stanowi zatem ustanie pobytu w lokalu – fakt nieprzebywania w lokalu. Jednocześnie wskazać należy, iż przebywanie w innym lokalu nie stanowi samodzielnej przesłanki opuszczenia lokalu bez wymeldowania, chyba że towarzyszą temu inne okoliczności, wskazujące na zamiar stałego związania się z tym nowym miejscem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88, ONSA 1989/2/72). Zgodnie bowiem z przepisem art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Podkreślić przy tym trzeba, iż ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd dotyczący dobrowolności i trwałości "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu" nie stracił na aktualności w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01) - w wyniku którego z dniem 19 czerwca 2002 r. utracił moc art. 9 ust. 2 powołanej wyżej ustawy. W orzecznictwie sądowym, zarówno przed jak i po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01), prezentowano jednolite stanowisko, iż przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały oraz jest dobrowolne. Jeżeli zatem strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego bądź uniemożliwiono jej dostęp do lokalu np. wobec wymiany zamków w drzwiach, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2003 r., sygn. akt V SA 2323/02; LEX nr 159183; z dnia 17 września 2003 r., sygn. akt V SA 402/03, LEX nr 159179; z dnia 3 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1784/99, LEX nr 49415; z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2950/00, LEX nr 80643; z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123). Jednocześnie jednak w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, że możliwa do przezwyciężenia w postępowaniu prawnym przyczyna opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, wynikająca z przeszkód faktycznych stosowanych przez najemcę, właściciela lub osobę pozostałą w lokalu, nie wyłącza dopuszczalności zastosowania trybu wymeldowania ustanowionego w omawianym przepisie. Podjęcie decyzji w tym trybie uzależnione jest od ustalenia, czy osoba, której postępowanie dotyczy, podejmowała środki prawne zmierzające do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i powrotu do mieszkania. Za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy więc uznać sytuację,w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Jeżeli natomiast strona podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, to wówczas nie można uznać za dobrowolne opuszczenie przedmiotowego lokalu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2000 r., sygn. akt V SA 108/00, LEX nr 49954, z dnia 7 czerwca 1991 r., sygn. akt SA/Wr 302/91, ONSA 1991/3-4/65, z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3078/00, LEX nr 78937, z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1424/99, LEX nr 79243). Przenosząc powyższe rozważania na kanwę niniejszej sprawy, zgodzić się należy ze stanowiskiem Wojewody, że w ustalonym stanie faktycznym obowiązujące przepisy prawa dostarczyły podstaw do wymeldowania P.B. z pobytu stałego. P.B. opuścił miejsce pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż skarżący nie zamieszkuje w spornym lokalu od stycznia 2009r. Taką okoliczność potwierdzają między innymi: pozew o rozwód wniesiony przez pełnomocnika skarżącego, w którym podano, iż P.B. w dniu [...] stycznia 2009r. sam wyprowadził się ze spornego mieszkania; pismo z dnia [...] września 2010r. Komendanta Komisariatu Policji KMP, w którym stwierdzono, iż skarżący w przedmiotowym lokalu nie zamieszkuje od około 1,5 roku i nie jest widywany przez sąsiadów czy też z pisma z dnia [...] stycznia 2011r. kierownika Administracji Domów Mieszkalnych, który podaje, że z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego wśród mieszkańców budynku przy ul. [...] wynika, że P.B. nie mieszka w ww. lokalu od około 2 lat. Na niekorzyść skarżącego przemawiają również zeznania świadków. Co prawda za I.K. i G.G. zeznali, że "widują" skarżącego w okolicy lokalu przy ul. [...] 2-3 razy w tygodniu, to jednak I.K. przyznała, że sama zapytała D.B. dlaczego nie widuje jej męża. Mimo to zeznała, że widuje skarżącego raz, dwa razy w tygodniu. Jednocześnie nie wiadomo czy ww. świadkowie widywali skarżącego ze wskazaną przez siebie częstotliwością przez cały czas od stycznia 2009r. (z zeznań I.K. wynika, że nie) czy tylko od momentu, gdy strona dowiedziała się o wszczęciu postępowania o wymeldowanie go z przedmiotowego mieszkania. Ponadto mało wiarygodne jest też zeznanie S.W., która – jak wynika z akt sprawy, jest związana ze skarżącym, a sama twierdzi, iż P.B. nocuje maksymalnie dwa razy w tygodniu w mieszkaniu, którym ona się opiekuje, na osiedlu [...]. S.W. podała ponadto, iż "w jej ocenie" skarżący mieszka w przedmiotowym lokalu. Stwierdzić jednak należy, iż zeznania pozostałych świadków, a także oświadczenie samego skarżącego złożone na poczet innego postępowania sądowego, tj. rozwodowego świadczą o tym, że nie zamieszkuje on w lokalu przy ul. [...] od stycznia 2009r. Skoro teraz skarżący utrzymuje inaczej, to nie można więc oprzeć się wrażeniu, że P.B. zeznaje tak jak mu pasuje w danym postępowaniu, stąd jego oświadczenia są mało wiarygodne. Skarżący nie wykazał również, że partycypuje w kosztach utrzymania ww. mieszkania. Podkreślić trzeba, iż przebywanie w innym mieszkaniu przy jednoczesnej bezczynności osoby, która opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego - w zakresie podejmowania środków prawnych w celu przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu - można uznać za dobrowolne opuszczenie miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Z akt sprawy wynika, że skarżący nie podejmował żadnych czynności w celu przywrócenia możliwości pobytu w lokalu przy ul. [...]. Dopiero w kwietniu 2011r. skarżący złożył w Sądzie Rejonowym Wydział I Cywilny wniosek o zabezpieczenie powództwa wynajmowanego lokalu poprzez wydzielenie w zajmowanym mieszkaniu przy ul. [...] pokoju do wyłącznej dyspozycji wnioskodawcy. Posiadanie (lub brak) prawa do lokalu, jak wyżej zaznaczono, pozostaje bez wpływu na ocenę istnienia przesłanek do wymeldowania z pobytu stałego. W okolicznościach niniejszej sprawy podniesione przez P.B. argumenty, dotyczące najmu lokalu, nie mogą mieć wpływu na wynik sprawy. Brak zameldowania w spornym lokalu nie oznacza, że skarżący traci prawo najmu tego lokalu oraz prawo do korzystania z mniejszego pokoju i pozostałych pomieszczeń, za wyjątkiem dużego pokoju (postanowienie z dnia [...] kwietnia 2011r. Sądu Rejonowego, sygn. akt [...] w sprawie podziału majątku wspólnego). W ocenie Sądu organy skrupulatnie zebrały materiał dowodowy i oceniły go w sposób prawidłowy. W tym stanie rzeczy skoro podniesione zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest zarzutów, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zmianami).