II SA/Go 709/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie WIkp. - Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 25 października 2010 r. w Gorzowie WIkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku D sp. z o.o. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 21 września 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie wpłynęła skarga D sp. z o.o. wraz z wnioskiem o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca spółka podała, że prowadzi kilka postępowań sądowych i w związku z tym ponosi wysokie koszty. Brak zwolnienia od kosztów sądowych spowoduje pogorszenie sytuacji spółki. W uzupełnieniu złożonego wniosku spółka przedłożyła między innymi zeznanie CIT-8 za rok 2009 oraz rachunek zysków i strat. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Należy wskazać, że ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przytoczonego powyżej przepisu. Wymaga podkreślenia, że od podmiotów prowadzących działalność gospodarczą generalnie wymaga się podejmowania działań z zachowaniem wyższego stopnia staranności. Dotyczy to również przewidywania konsekwencji wykonywanej działalności w postaci konieczności prowadzenia postępowań sądowych i ponoszenia związanych z tym kosztów. W tym kontekście należy również podkreślić, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej zostało w znacznym zakresie pozostawione uznaniu sądu administracyjnego. Osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (zob. Jan Paweł Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. 2 wyd., Warszawa 2006, s. 504, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 czerwca 2008 r., l GZ 147/08, Lexnr479137). W rozpoznawanej sprawie ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżąca spółka funkcjonuje w obrocie gospodarczy a zatem utrzymuje pewien poziom płynności finansowej. Należy podnieść, że wpis od skargi jest niski (200 zł). Realizacja przez osobę prawną określonego celu gospodarczego nie ma pierwszeństwa przed uiszczeniem należności związanych ze wszczęciem i prowadzeniem postępowania sądowo administracyjnego (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2008 r., II OZ 682/08, Lex nr 493715). Zważyć również trzeba, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., l OZ 208/08, Lex nr 477191). Z przedłożonego rachunku zysków i start wynika, że aktualnie skarżąca spółka wykazuje stratę (-335.826, 20 zł - stan na dzień 31.08.2010 r.). Zważyć jednak trzeba, że rok wcześniej spółka osiągnęła zysk (93.284,04 zł). Ponoszenie straty nie oznacza spełnienia przesłanki warunkującej przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Strata jest jedynie nadwyżką sumy kosztów uzyskania przychodów nad osiągniętymi przychodami. W judykaturze stwierdzono, że strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 czerwca 2008 r., l GZ 260/08. Lex nr 479125). W tym kontekście należy również podnieść, że dla oceny istnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. ma znaczenie nie tylko sytuacja finansowa spółki na dzień wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy nawet skargi do sądu, ale także jej sytuacja we wcześniejszym okresie oraz na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, bowiem dopiero analiza przebiegu zmian sytuacji finansowej pozwala ocenić, czy trudności Spółki mają charakter trwały, czy też są jedynie przejściowe. Zważywszy na wysokość regularnych bieżących wydatków spółki, poniesienie wpisu w niskiej wysokości nie przekracza jej zdolności płatniczych. Również wysokość kapitału zakładowego przemawia przeciwko uwzględnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie można także pominąć, że skarżąca spółka nie uzupełniła zgodnie z wezwaniem złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Spółka nie przedłożyła bowiem wyciągów z rachunków bankowych, a dokumenty te stanowią istotny element w ocenie zdolności płatniczych podmiotów gospodarczych. W konkluzji należy zatem stwierdzić, że wniosek D spółki z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.