II SA/Go 709/15

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2015 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.J. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. odrzucił skargę S.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. 29 października 2015 r. wpłynął do tut. Sądu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF. W uzasadnieniu wniosku S.J. podał, że prowadzi gospodarstwo domowe z matką i synem. Skarżący wskazał, że utrzymuje się z prac dorywczych i uzyskuje dochód w wysokości 600 zł miesięcznie. Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 3 listopada 2015 r. wezwano S.J. do sprecyzowania zakresu żądanego prawa pomocy, tzn. oświadczenia czy złożony wniosek obejmuje żądanie zwolnienia od kosztów sądowych (jak w piśmie z dnia [...] października 2015 r.), czy też żądanie ustanowienia pełnomocnika (adwokata, radcy prawnego), czyli obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika – w terminie 7 dni pod rygorem przyjęcia, że skarżący wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jednocześnie wezwano skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: - przedłożenie dokumentów potwierdzających uzyskiwany dochód przez skarżącego (umowa o pracę/zlecenie, decyzja/zaświadczenie ZUS), - przedłożenie wyciągów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy, - przedłożenie rachunków (dokumentów) potwierdzających ponoszone koszty związane z utrzymaniem mieszkania (domu), - przedłożenie rachunków dotyczących ewentualnych kosztów zakupu leków (leczenia). Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącemu 5 listopada 2015 r. w trybie art. 72 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.). W wyznaczonym terminie S.J. nie uzupełnił wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dnia 16 listopada 2015 r. wpłynęło do Sądu pismo A.J. który podał, że jest bratem skarżącego i wnosi o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd (referendarza sądowego) ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Wpis od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi 200 zł (§ 2 ust. 6 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Zważyć trzeba, że S.J. nie uzupełnił złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych a także innych dokumentów potwierdzających uzyskiwany dochód oraz ponoszone wydatki. W tej sytuacji nie jest możliwe dokonanie wszechstronnej analizy sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Należy podnieść, że wykazać oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r., I FZ 189/11, LEX nr 948866). W orzecznictwie wskazuje się, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2010 r., I OZ 819/10, LEX nr 742076). W konkluzji należy zatem stwierdzić, że S.J. nie wykazał, że zachodzi ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i dlatego na podstawie powyższego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.