II SA/Go 714/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant referent stażysta Katarzyna Grycuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi G.M.E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego G.M.E. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Starosta decyzją z [...] lutego 2018 r., nr [...], działając na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r., poz. 978 ze zm.; dalej jako u.k.p.) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a., odmówił G.M.E. wydania polskiego prawa jazdy kat. B. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że 16 listopada 2016 r. G.M.E. złożył wniosek o wydanie polskiego prawa jazdy kategorii B. W związku z tym, iż wyżej wymieniony jest obywatelem Niemiec organ podjął czynności mające na celu zbadanie czy wnioskodawca nie posiada niemieckiego krajowego prawa jazdy. Federalny Urząd Transportu przesłał pismo z [...] grudnia 2016 r., z którego wynika, że wnioskodawca nie posiada ważnego niemieckiego prawa jazdy, gdyż [...] kwietnia 2013 r. został on pozbawiony uprawnień do kierowania pojazdami z powodu uzależnienia od narkotyków. Warunkiem odzyskania niemieckiego prawa jazdy jest pozytywny wynik badań lekarsko-psychologicznych przeprowadzonych w Niemczech. Powołując treść art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p. organ zauważył, iż prawo jazdy nie może być wydane osobie, która uzyskała za granicą krajowe prawo jazdy, a to prawo jazdy zostało zatrzymane lub uprawnienie do kierowania pojazdami zostało cofnięte – w okresie zatrzymania prawa jazdy lub cofnięcia uprawnienia. Wobec ustalenia negatywnej przesłanki wydania wnioskującemu polskiego krajowego prawa jazdy kategorii B, tj. cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami - Starosta wydał decyzję odmowną. G.M.E. złożył odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych dotyczących błędnie przyjętych podstaw braku spełnienia przez stronę warunków niezbędnych do uzyskania wnioskowanego prawa jazdy, gdy tymczasem strona wszystkie warunki określone w art. 12 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami spełnia. W uzasadnieniu wskazał m. in., że w stosunku do odwołującego się został wydany miesięczny zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, ale miało to miejsce w innej dacie niż określona w decyzji, tj. w dniu [...] marca 2013 r. i że zakaz ten obowiązywał co najwyżej do [...] kwietnia 2013 r. z uwagi na wskazaną w informacji datę uprawomocnienia decyzji orzekającej zakaz w dniu [...] marca 2013 r. Tym samym zakaz ten nie obowiązywał zarówno w czasie złożenia przez stronę wniosku o wydanie prawa jazdy, ale także w dacie wydania decyzji przez Starostę. Oznacza to, że po dniu [...] kwietnia 2013 r. odwołujący się nie znajdował się w okresie obowiązywania zatrzymania prawa jazdy lub cofnięcia uprawnień. Przy czym organ I instancji nie wykazał, że strona w zakresie uprawnień do kierowania pojazdami znajdowała się w okresie obowiązywania zatrzymania prawa jazdy lub cofnięcia uprawnień. Przedstawienie właściwego, profesjonalnego i dokładnego tłumaczenia informacji przedstawionej przez instytucję Niemiecką dokonanego przez tłumacza przysięgłego ma tu znaczenie, bowiem przed wydaniem kwestionowanej decyzji organ I instancji takiego tłumaczenia nie dokonał. Rzeczywista treść dokumentu wskazuje na fakt jedynie czasowego (w okresie obowiązywania orzeczonego zakazu) cofnięcia prawa jazdy, a także potwierdza możliwy okres tego zatrzymania i datę końcową obowiązywania orzeczonego zakazu, odmienny od przyjętego w decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] lipca 2018 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 4 ust. 2 u.k.p., kierowca może posiadać tylko jedno ważne prawo jazdy. Podkreśliło, iż na terytorium RP nie jest uznawane za ważne prawo jazdy wydane w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innych państwach - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, jeżeli na terytorium któregokolwiek z tych państw to prawo jazdy zostało zatrzymane lub czasowo albo na stałe cofnięto posiadane uprawnienie do kierowania pojazdem (art. 4 ust. 3 u.k.p.). Wyjaśniło, że pozytywne przesłanki wydania prawa jazdy reguluje art. 11 ust. 1 u.k.p., zaś przesłanki negatywne - art. 12 ust. 1 u.k.p. Zgodnie z art. 12 ust. 2a i 2b u.k.p., w celu wydania prawa jazdy właściwy organ wydający prawo jazdy zwraca się do odpowiednich organów innych państw członkowskich UE, Konfederacji Szwajcarskiej lub państw członkowskich EFTA o potwierdzenie, że osoba ubiegająca się o uprawnienie nie posiada prawa jazdy wydanego w jednym z tych państw ani nie rozpoczęła procedury wymiany prawa jazdy na krajowe prawo jazdy lub procedury wydania wtórnika polskiego krajowego prawa jazdy. Organ odwoławczy zauważył, iż z informacji udzielonej przez Federalny Urząd ds. Ruchu Drogowego, zawartej w piśmie z [...] grudnia 2016 r., przetłumaczonym przez tłumacza przysięgłego na język polski, wynika, iż wnioskodawca nie posiada ważnego niemieckiego prawa jazdy. Co więcej występują decyzje w rejestrze ds. zdolności do kierowania pojazdami i zostają one załączone do pisma. Osoba ta może w Niemczech ponownie uzyskać prawo do kierowania pojazdami, gdy przedłoży pozytywną opinię medyczno-psychologiczną. Niemiecki organ zwrócił również uwagę, że wniosek G.M.E. może być związany z tzw. turystyką egzaminacyjną na prawo jazdy. Z kolei z załączonej informacji wynika, że co do wnioskodawcy w dniu [...] marca 2013 r. został orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów na okres 1 miesiąca w związku z czynem popełnionym [...] września 2012 r. W aktach znajduje się także dokument, z którego wynika, iż [...] kwietnia 2013 r. została podjęta decyzja o natychmiastowym odebraniu prawa jazdy. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika również, że Sąd Rejonowy dnia [...] sierpnia 2015 r. orzekł grzywnę za umyślne prowadzenie pojazdu bez prawa jazdy oraz okres, na który ustanowione zostało wstrzymanie prawa jazdy - 10 miesięcy. Mając powyższe na uwadze Kolegium wskazało, że G.M.E. uzyskał prawo jazdy w Niemczech, ale jego uprawnienia do kierowania pojazdami zostały cofnięte i mogą być przywrócone dopiero po uprzednim przedłożeniu stosownej opinii lekarsko-psychologicznęj. Oznacza to, że wystąpiła sytuacja opisana w art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p., tj. G.M.E. uzyskał za granicą prawo jazdy ale jego uprawnienie do kierowania pojazdami zostało cofnięte, przynajmniej do czasu przedstawienia opinii lekarsko-psychologicznej. Wobec ujawnienia tych okoliczności faktycznych istniała prawna podstawa do decyzji odmawiającej wydania polskiego prawa jazdy, którą stanowił na art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Kolegium podniosło, że z przedłożonych dokumentów uzyskanych od Federalnego Urzędu ds. Ruchu Drogowego wynika, iż wnioskodawcy odebrano prawo jazdy, a podstawą decyzji o była skłonność do narkomanii, co wynika z tłumaczenia dokonanego przez tłumacza przysięgłego. Niemieckie prawo jazdy następnie, zgodnie z obowiązującymi w Niemczech przepisami, podlega zwrotowi pod warunkiem jednak przedstawienia odpowiednich orzeczeń medycznych potwierdzających dobry stan zdrowia psychicznego i fizycznego kierującego pojazdem. Do momentu przedstawienia orzeczeń, niemieckie prawo jazdy faktycznie pozostaje zatrzymane Wymóg przedstawienia badań psychologicznych stwierdzających brak przeciwwskazań do kierowania pojazdem w celu wydania prawa jazdy kategorii "B" nie jest obcy również polskiemu ustawodawstwu. Zgodnie bowiem z art. 11 ust. 6 u.p.k. dodatkowym warunkiem wydania prawa jazdy osobie, wobec której została wydana decyzja o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w trybie art. 103 ust 1 pkt 2 lub 3 u.p.k., jest uzyskanie orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. W ocenie Kolegium powyższe oznacza, że niemieckie prawo jazdy G.M.E. jest dalej ważne, a pozostaje jedynie zatrzymane z powodu skłonności do narkomanii. Strona może je odzyskać po przedłożeniu orzeczenia medyczno-psychologicznego. Mając to na uwadze Kolegium uznało rozstrzygnięcie organu I instancji za prawidłowe, wskazując, iż w świetle orzecznictwa prawo jazdy "krajowe" nie oznacza tylko wydanego w Polsce i przez polskie organy, ale również - krajowe prawo jazdy wydane w innym państwie, gdyż są to dokumenty uważane za równorzędne i w tym zakresie przepis art. 4 ust. 2 oraz 12 ust. 1 pkt 4 u.k.p. stanowi realizację założeń art. 41 Konwencji Wiedeńskiej". Przez posiadanie prawa jazdy należy w tym kontekście według organu rozumieć i takie sytuacje, w których prawo jazdy nie jest w danym momencie ważne, ale po spełnieniu przewidzianych prawem okoliczności jego ważność może zostać ponownie przywrócona. Dokument prawa jazdy poświadcza tylko uprawnienia, a zatem ma charakter pochodny od uprawnień. Zdaniem Kolegium z cytowanych przepisów, w tym w szczególności z art. 12 ust. 1 pkt 5 u.p.k. wynika w rozpoznawanej sprawie ponad wszelką wątpliwość ewidentna przeszkoda, wykluczająca możliwość skutecznego ubiegania się przez G.M.E. o wydanie polskiego prawa jazdy w czasie gdy obowiązuje zatrzymanie (lub cofnięcie) uprawnień do kierowania pojazdami w Niemczech, gdzie wcześniej wnioskodawca takie uprawnienie uzyskał. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. złożył G.M.E., zarzucając: 1. naruszenie prawa materialnego określonego w art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p. przez błędne uznanie, że ubiegając się o wydanie polskiego prawa jazdy skarżący posiada na terenie Niemiec uprawnienia do kierowania pojazdami i wypełnia tym samym negatywną przesłankę określoną w ww. przepisie, gdy tymczasem z dokumentów załączonych do akt prowadzonego przez Starostę postępowania administracyjnego w przedmiocie rozpoznania wniosku strony o wydanie prawa jazdy, w tym w szczególności z informacji Federalnego Urzędu ds. Ruchu Drogowego wynika wprost, że skarżący nie posiada na terenie Niemiec ważnego prawa jazdy, a ponowne uzyskanie przez stronę (na terenie Niemiec) uprawnień do kierowania pojazdami może mieć miejsce po wykonaniu i przedłożeniu badań lekarsko-psychologicznych, co tym samym nie sprzeciwia się jednak możliwości złożenia przez stronę wniosku o wydanie nowego (w rozumieniu art. 7 Dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy) prawa jazdy, po spełnieniu wymogów określonych w art. 11 u.k.p.; 2. naruszenie zasad procedowania w zakresie uzyskania informacji istotnych z punktu rozpoznania przez Starostę wniosku strony o wydanie nowego prawa jazdy, przez nie uwzględnienie art. 15 Dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. i uzyskanie informacji dotyczących strony i posiadanych (lub nie) uprawnień do kierowania pojazdami, przez ich zażądanie z pominięciem takich danych widniejących w Europejskiej Sieci Praw Jazdy, co sprawia, że Starosta naruszył zasady gromadzenia dowodów sprowadzające się do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), a jego ocena jest wbrew art. 80 k.p.a. dowolna, co z kolei sprawia, że akceptacja tego sposobu gromadzenia i oceny materiału dowodowego przez SKO te zasady również narusza. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zobowiązanie Starosty do wydania niezwłocznie decyzji uwzględniającej w całości wniosek o wydanie polskiego prawa jazdy, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, celem dokonania ponownych ustaleń co do posiadania przez stronę i przysługiwania jej uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi przy uwzględnieniu wymogów informacyjnych wynikających z art. 15 Dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. i związanych z uzyskaniem informacji dot. strony w ramach systemu EUCARIS od właściwego, działającego w ramach tego systemu, podmiotu niemieckiego i przy uwzględnieniu tylko tych danych, którem mają wpływ na wydanie nowego polskiego prawa jazdy. Ponadto wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazało, że zgodnie z art. 11 ust. 4 Dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. państwo członkowskie odmawia wydania prawa jazdy osobie, której prawo jazdy podlega ograniczeniu, zawieszeniu lub cofnięciu w innym państwie członkowskim. Państwo członkowskie może także odmówić wydania prawa jazdy osobie ubiegającej się o prawo jazdy, której prawo jazdy zostało w innym państwie członkowskim unieważnione. Odzwierciedleniem przytoczonych regulacji Dyrektywy są m. in. postanowienia zawarte w art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p. Na rozprawie w dniu 5 grudnia 2018 r. pełnomocnik strony skarżącej, zarzucając naruszenie art. 7, art. 7a, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., wskazał na niewyjaśnienie przez organ okoliczności faktycznych dotyczących utraty przez skarżącego uprawnień do kierowania pojazdami, różnice w tłumaczeniach tych samych dokumentów, posługiwanie się przez organy różnymi pojęciami (zatrzymanie prawa jazdy, cofnięcie uprawnień), niewiarygodność dokumentów niemieckich, o czym świadczą sprzeczności dotyczące kwestii wymeldowania się skarżącego, niewyjaśnienie przepisów prawa niemieckiego. Nadto wskazał, że skarżący złożył oświadczenie o zrzeczeniu się uprawnień do kierowania pojazdami na terenie Niemiec, do czego organy się nie odniosły. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą utrzymano w mocy decyzję Starosty w sprawie odmowy wydania skarżącemu prawa jazdy kat. B. Zasady wydawania w prawa jazdy regulują przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 978), a podstawę odmowy wydania prawa jazdy w rozpoznawanej sprawie stanowił art. 12 ust. 1 pkt 5 tej ustawy, zgodnie z którym, prawo jazdy nie może być wydane osobie, która uzyskała za granicą prawo jazdy, a to prawo jazdy zostało zatrzymane lub uprawnienie do kierowania pojazdami zostało cofnięte – w okresie obowiązywania zatrzymania prawa jazdy lub cofnięcia uprawnienia. W ocenie Sądu dokonane przez organy ustalenia co do wystąpienia okoliczności uzasadniających odmowę wydania skarżącemu polskiego prawa jazdy są przedwczesne z powodu niewyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla kwalifikacji prawnej. Organy obu instancji oparły swoje rozstrzygnięcie na piśmie Federalnego Urzędu ds. Ruchu Drogowego z dnia [...] grudnia 2016 r. oraz nadesłanych przy nim załączników. W aktach znajduje się wprawdzie tłumaczenie tych dokumentów dokonane przez tłumacza przysięgłego I.S. oraz tłumacza przysięgłego I.K., jednak nie są one takie same. Porównując treść urzędowych tłumaczeń informacji dla Federalnego Urzędu ds. Ruchu Drogowego należy stwierdzić, iż występują w nich istotne różnice, mianowicie "Tilgungs-Datum" w jednych tłumaczeniach określane jest jako "data zatarcia", zaś w drugich jako "data umorzenia". W związku z tym nie można w istocie ocenić, jakie jest dokładne znaczenie tego zwrotu. Z materiału dowodowego nie wynika w sposób jednoznaczny, iż do wskazanych dat (umorzenia, zatarcia?) nastąpiło terminowe cofnięcie skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami. Wobec tych różnic przedwczesne było zatem przyjęcie, że wskazane w rubryce "Tilgungs Datum" terminy są terminami, do których skarżący pozostaje w Niemczech w okresie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami stosownie do art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p. Okoliczności powyższe wymagały zdaniem sądu dokładniejszego wyjaśnienia stanu sprawy poprzez wyjaśnienie jakie środki prawne zostały zastosowane przez organy RFN wobec skarżącego i czy mogą one zostać uznane za odpowiadające normie prawnej zawartej w art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p. tzn. czy prawo jazdy zostało zatrzymane lub uprawnienie do kierowania pojazdami zostało cofnięte – w okresie obowiązywania zatrzymania prawa jazdy lub cofnięcia uprawnienia. Skoro w rozpoznawanej sprawie nie można w sposób jednoznaczny stwierdzić, czy przyjęte przez organy istotne fakty został ustalone, subsumcja tego stanu faktycznego pod przepis prawa materialnego (art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p.) jest przedwczesna. Z powyższych względów Sąd uznał, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy wobec istotnych braków dowodowych doszło do naruszenia prawa procesowego to jest art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.), co skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji. Z uwagi na konieczność znacznego uzupełnienia postępowania dowodowego z wykorzystaniem dokumentów i prawa obcego należało również uchylić decyzję organu I instancji (art. 135 p.p.s.a.). Zadaniem organów będzie dokładne i wyczerpujące ustalenie aktualnego stanu faktycznego sprawy z wykorzystaniem dokumentów źródłowych oraz zweryfikowanie wyżej wskazanych wątpliwości dotyczących informacji organów RFN. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów w kwocie 697 zł, na którą to kwotę składa się uiszczona opłata sądowa w wysokości 200 zł, opłata skarbowa w kwocie 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika strony będącego adwokatem w wysokości 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).