II SA/Go 72/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D.B. na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie udzielenia wyjaśnień postanawia odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] grudnia 2010r. D.B. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z prośbą o udzielenie pomocy prawnej w postaci nieodpłatnego przydzielenia radcy prawnego lub adwokata do sporządzenia skarg do Naczelnego Sądu Administracyjnego . SKO postanowieniem z dnia [...] stycznia 20011 r. Nr [...] uznając się za niewłaściwe w sprawie postanowiło o przekazaniu w/w wniosku Dyrektorowi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej do rozpatrzenia według właściwości. W wyniku rozpoznania przez SKO zażalenia na powyższe postanowienie postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 r. organ utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] stycznia 2011 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Go 196/11 uchylił oba postanowienia wskazując na potrzebę ustalenia przez organ administracji publicznej rzeczywistej intencji strony wyrażonej w żądaniu z dnia [...] grudnia 2010 r., gdyż nie jest władny do zmiany kwalifikacji żądania strony. W związku z powyższym po wykonaniu nałożonego na organ obowiązku postanowieniem z dnia [...] października 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 65 § 1 kpa w zw. z art. 243-246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a., w związku z pismem strony z dnia [...] grudnia 2010 r. w przedmiocie udzielenia pomocy prawnej w postaci nieodpłatnego przydzielenia radcy prawnego lub adwokata do sporządzenia skarg do Naczelnego Sądu Administracyjnego, przekazało wniosek D.B. z dnia [...] grudnia 2010 r. do rozpatrzenia według właściwości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Pismem z dnia [...] listopada 2011 r. D.B. zwróciła się do SKO wskazując na swoje niezadowolenie z treści otrzymanego postanowienia. W odpowiedzi na powyższe SKO działając na podstawie art. 1 i2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) i art. 9 w zw. z art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) przesłało D.B. pismo z dnia [...] grudnia 2011 r., [...] udzielając stosownych wyjaśnień. SKO wskazało, iż zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo do pomocy prawnej może być przyznane stronie na jej wniosek złożony do Sądu przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 244 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy, prawnego. Instytucja prawa pomocy prawnej ma umożliwić dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego, w tym ponoszenia kosztów zastępstwa procesowego. SKO pouczyło stronę, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykaże że spełnia przesłanki z art. 246 § 12 p.p.s.a. D.B. pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. zwróciła się do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. ze skargą na w/w pismo organu. Skarżąca podważyła w skardze poprawność rozstrzygnięć organów, wyrażając jednocześnie swoje niezadowolenie z ich funkcjonowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna. Tylko pozytywne dokonanie oceny dopuszczalności skargi uzasadnia przystąpienie przez Sąd do jej merytorycznego rozpoznania. Za dopuszczalną uznać można zaś tylko skargę, która podlega kognicji sądu administracyjnego. Granice właściwości rzeczowej wojewódzkich sądów administracyjnych sprecyzowane zostały w przepisach art. art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4 i art. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a, jak również wynikają ze szczególnych przepisów zawartych w innych aktach prawnych. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. W myśl § 3 cyt. przepisu sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. W pierwszej kolejności należało zatem ustalić, czy zaskarżone przez D.B. pismo z dnia [...] grudnia 2011 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest aktem lub czynnością, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 1-8 p.p.s.a. Wskazać należy, iż zaskarżone pismo stanowi jedynie udzielenie skarżącej wyjaśnień odnośnie trybu i sposobu rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci nieodpłatnego przydzielenia radcy prawnego lub adwokata, o którą skarżąca zwróciła się do organu. SKO w zaskarżonym piśmie wskazało na treść przepisów prawa regulujących zagadnienie przyznawania prawa pomocy, zawartych w p.p.s.a. Brak zatem podstaw do przyjęcia, iż zaskarżone pismo Kolegium mieści się w kategorii aktów indywidualnych, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 - 3 p.p.s.a., nie ma bowiem charakteru jednostronnego aktu normatywnego - postanowienia lub decyzji administracyjnej. Nie jest to akt administracyjny wydany w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym bądź zabezpieczającym, w indywidualnie oznaczonej sprawie administracyjnej, rozstrzygający tą sprawę co do istoty czy też kończący postępowanie w sprawie. Nie ma ono charakteru postanowienia podlegającego zaskarżeniu w drodze zażalenia. Nie można go również zakwalifikować jako akt objęty dyspozycją przepisu art. 3 § 2 pkt4a - 7 p.p.s.a. Rozważyć zatem należało, czy zaskarżone pismo zaliczyć można do aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., tj. aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, nie wymienionej w pkt 1 - 3 tego artykułu, dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a muszą spełniać kumulatywnie określone warunki, aby mogły podlegać zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Akty te lub czynności: 1) nie mają charakteru decyzji lub postanowienia w wydanych w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym lub zabezpieczającym i zaskarżalnych w trybie przewidzianym ustawą, 2) są skierowane do indywidualnego podmiotu, 3) mają charakter publicznoprawny i 4) dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W przepisie tym mowa jest o aktach lub czynnościach z zakresu administracji publicznej, innych niż decyzje i postanowienia wydawane w administracyjnych postępowaniach jurysdykcyjnych, co wyraźnie wskazuje, że chodzi o sprawy indywidualne, podobnie jak w przypadku spraw załatwianych w drodze decyzji administracyjnej, tyle tylko, że w sprawach tych nie orzeka się w drodze decyzji administracyjnej, lecz mogą być podejmowane akty lub czynności dotyczące określonych adresatów. Zatem podkreślenia wymaga fakt, że akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, są kierowane przez organ administracji publicznej również do indywidualnie określonych podmiotów. W zaskarżonym piśmie organ wyższego stopnia, w związku z pismem jakie skarżąca wniosła, poinformował stronę o podstawie prawnej do rozpoznania przez Sąd wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, przytaczając na tę okoliczność treść stosownych przepisów prawa. Wprawdzie zaskarżone pismo zostało skierowane do skarżącej, nie rozstrzyga jednak w sposób władczy o prawach i obowiązkach strony prowadzonego przez organ postępowania administracyjnego. Nie konkretyzuje ono uprawnień imiennie określonego podmiotu, zatem nie ma charakteru aktu indywidualnego, o którym mowa w art. 3 §2 pkt 4 p.p.s.a. Reasumując, w rozpatrywanej sprawie brak było podstaw by przyjąć, że zaskarżony akt podlega kontroli sądowoadministarcyjnej. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.