II SA/Go 722/15

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2015 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku H.M. i K.M. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a : 1. umorzyć postępowanie wobec K.M. w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, 2. zwolnić H.M. od ponoszenia kosztów sądowych. 14 października 2015r. wpłynął do tut. sądu wniosek H.M. i K.M. o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podali, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. H.M. i K.M. wskazali, że ich łączny miesięczny dochód z tytułu emerytur wynosi 2.765 zł (brutto). W uzupełnieniu złożonego wniosku skarżący przedstawili ponoszone koszty: podatek od nieruchomości – 29 zł energia elektryczna – 51 zł, woda – 25 zł, opłaty za media - 81 zł, składki na ubezpieczenie – 184 zł, opał – 2.400 zł, żywność – 650 zł, leki –130 zł. Skarżący przedłożyli również wyciągi z rachunków bankowych. Pełnomocnik skarżących poinformował, że K.M. zmarł w dniu [...] października 2015 r. i dołączył kserokopię aktu zgonu (pismo z dnia [...] listopada 2015 r.). Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczania kosztów sądowych (art. 262 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Zasadą jest, iż prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów postępowania sądowego, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. W literaturze wskazuje się, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Zważyć trzeba, że skarżący K.M. zmarł w dniu [...] października 2015 r. Nie ulega wątpliwości, że prawo pomocy ma charakter osobisty, niezbywalny i niedziedziczny, uzależniony od osobistej sytuacji majątkowej i rodzinnej podmiotu, który ubiega o nie (art. 246 i art. 251 p.p.s.a.). Należy stwierdzić, że z uwagi na śmierć K.M. rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy stało się zbędne i podlega umorzeniu w stosunku do skarżącego. Zgodnie bowiem z art. 249a p.p.s.a., jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Wpis od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi 500 zł (§ 2 ust. 3 pkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Analiza sytuacji materialnej H.M. prowadzi do wniosku, że została spełniona ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Należy wskazać, że emerytura skarżącej wynosi 757,21 zł (netto). Z treści formularza PPF oraz wyciągów z rachunków bankowych wynika, że H.M. nie posiada oszczędności. Doświadczenie życiowe nakazuje przyjąć, że osoba dysponująca dochodem w wysokości około 800 zł, ponosząca standardowe koszty utrzymania, a także dodatkowe koszty leczenia, może mieć problemy z poczynieniem jakichkolwiek oszczędności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2010 r., II OZ 902/10, LEX nr 743993). W konkluzji należy stwierdzić, że wniosek H.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest uzasadniony. Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 249a p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.