II SA/Go 724/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marek Szumilas Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2013 r. sprawy ze skargi A.W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę. i. Inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego, przeprowadzili w dniach od [...] grudnia 2012 r. do [...] stycznia 2013 r, kontrolę przedsiębiorstwa A.W. - "T", gmina [...], wykonującego międzynarodowy transport drogowy rzeczy. Kontroli poddano okres od [...] stycznia 2012 r. do [...] października 2012 r. Przeprowadzona kontrola obejmowała sposób wykonywania przewozów drogowych oraz przestrzeganie przepisów dotyczących okresów prowadzenia pojazdu obowiązkowych przerw oraz czasu odpoczynku. W okresie objętym kontrolą przedsiębiorca nie zatrudniał kierowców na podstawie umowy o pracę, natomiast na jego rzecz przewozy wykonywali K.Ł. na podstawie umowy cywilnoprawnej oraz K.B. oraz M.W. zarejestrowani jako podmioty prowadzące własną działalność gospodarczą. W toku postępowania administracyjnego organ ustalił i opisał szereg naruszeń przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz, 1265, dalej u.t.d.), sprowadzających się do tego, że przedsiębiorca nie wskazał oraz nie potwierdził stosownymi dokumentami przyczyn, które zgodnie z art. 92b lub art. 92c ustawy zwalniałyby podmiot wykonujący przewóz drogowy z odpowiedzialności za stwierdzone podczas kontroli naruszenia. Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] Wojewodzki Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art, 93 ust. 1 u.t.d. nałożył na A.W. karę pieniężną w kwocie zł. Kara pieniężna została nałożona za następujące stwierdzone naruszenia przepisów ustawy; 1) niezgłoszenie na piśmie organowi, który udzielił licencji, zmiany danych, o których mowa w art. 8, w wymaganym terminie (art. 92a ust. 1, 3 i 6 u.t.d., załącznik nr 3, lp.1.4). Przedsiębiorca nie zgłosił organowi wydającemu licencje na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy (Biuro Obsługi Transportu Międzynarodowego) zmiany polegającej na ilości posiadanych w prawnej dyspozycji pojazdów. Pojazd marki [...] o nr rej. [...] został zwrócony leasingodawcy w dniu [...] października 2012r, W związku z powyższym przedsiębiorca jest w posiadaniu 3 wypisów z licencji o nr [...] na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, a w okresie kontroli posiadał w dyspozycji 2 pojazdy o DMC powyżej 3, 5t. Ponadto przedsiębiorca przedstawił korespondencję (potwierdzenie nadania 5 grudnia 2012 r.) z której wynika, że poinformował organ wydający licencje o zmianie ilości pojazdów będących w jego prawnej dyspozycji, a zgłoszonych do uprawnień przewozowych tj. do licencji nr [...] po dniu rozpoczęcia kontroli w przedsiębiorstwie; 2) przekroczenie maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu o czas powyżej 15 minut do jednej godziny - kierowca K.B. (art. 92a ust. 1, 3 i 6 u.t.d., załącznik nr 3, Ip. 5.1). Podczas kontroli nie okazał dokumentu (wykresówki, wydruku, karty dziennej), uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia, wymaganych przerw lub odpoczynków; 3) przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o czas powyżej 15 minut do 30 minut (jeden raz) oraz za każde następne rozpoczęte 30 minut (osiem razy) - kierowca M.W. (art. 92a ust. 1, 3 i 6 u.t.d., załącznik nr 3, ip, 5.2). Na odwrocie okazanej wykresówki kierowca dodał opis: "Przekroczony czas jazdy ze względu na brak możliwości zatrzymania auta w bezpiecznym miejscu. Zatrzymanie możliwe po dojeździe do miejsca docelowego" Powyższy opis nie został uwzględniony, gdyż z okazanej wykresówki wynikało, że kierowca miał możliwość odebrania wymaganych przerw; 4) skrócenie dziennego czasu odpoczynku o czas powyżej 15 minut do jednej godziny (pięć razy) oraz (cztery razy) każdą następną rozpoczętą godzinę (art. 92a ust. 1, 3 i 6 u.t.d., załącznik nr 3, Ip. 5.3) - kierowcy K.B. i M.W.. Podczas kontroli kierowcy nie okazali dokumentu (wykresówki, wydruku, karty dziennej), uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków; 5) skrócenie tygodniowego czasu odpoczynku o czas do jednej godziny (jeden raz) oraz (osiem razy) za każdą następną rozpoczętą godzinę - kierowca A.W. (art. 92a ust. 1, 3 i 6 ustawy oraz załącznik nr 3, Ip. 5.4 ustawy). Kierowca ten podczas kontroli nie okazał dokumentu (wykresówki, wydruku, karty dziennej), uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków. 6) nieokazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu - za każdy dzień (art. 92a ust. 1,316 u.t.d. załącznik nr 3, ip. 6.3.7): a) pojazd o nr rej. [...] - Podczas analizy danych cyfrowych z tachografu cyfrowego stwierdzono brak danvch z tachografu cyfrowego od [...] sierpnia 2012 r. do [...] października 2012 r. (42 dni); b) kierowca K.B. - stwierdzono brak wykresówek/danych z karty kierowcy z tachografu cyfrowego potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu za dni 12 oraz [...] luty 2012 r.; c) kierowca A.W. - stwierdzono brak wykresówek/danych z karty kierowcy z tachografu cyfrowego potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu za dni [...] stycznia 2012 r., [...] luty 2012 r., [...] październik 2012 r., [...] październik 2012 r.; 2. kierowca M.W. - stwierdzono brak wykresówek/danych z karty kierowcy z tachografu cyfrowego potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu za dni [...] marca, [...] kwietnia, [...] kwietnia, [...] czerwca, [...] lipca, [...] sierpnia, września, [...] września, [...] września, [...] października, [...] października 2012 r. Łącznie stwierdzono brak 65 sztuk wykresówek/danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego/dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu powyższych kierowców; 7) Okazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, która nie zawiera wszystkich danych o okresach aktywności kierowcy - za każdą wykresówkę (art. 92a ust. 1, 3 i 6 u.t.d. oraz załącznik nr 3, Ip. 6.3.7): a) kierowca K.B. - brak zapisu przebytej drogi z [...] w dniach [...] lutego 2012 r.; b) kierowca A.W. - brak zapisu przebytej drogi z [...] w dniach [...] marca 2012 r. oraz drogi z [...] w dniach [...] marca 2012 r.; c) kierowca M.W. - brak zapisu przebytej drogi z [...] w dniach [...] marca 2012 r., z [...] w dniach [...] kwietnia-[...] maja 2012 r., z [...] w dniach [...] lipca-[...] sierpnia 2012 r., ze [...] w dniach [...] października 2012 r. Łącznie stwierdzono okazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie siedmiu wykresówek nie zawierających wszystkich danych; 8) nieuzasadnione użycie kilku wykresówek w ciągu tego samego 24-godzinnego okresu - za każdy dzień 2 razy (art. 92a ust. 1, 3 i 6 u.t.d. ustawy oraz załącznik nr 3, Ip. 6.3.1) - kierowca M.W. w dniach [...] czerwca 2012 r, oraz [...] sierpnia 2012 r. Suma stwierdzonej za popełnione naruszenia wyniosła 39.800 zł. W związku z art. 92a ust. 3 pkt 1 ustawy karę ograniczono do 15.000 zł. I. Od powyższej decyzji A.W., działając przez pełnomocnika, wniósł odwołanie do Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Decyzji organu pierwszej instancji zarzucił: 1) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że brak danych z tachografu cyfrowego pojazdu [...] o nr rej. [...] za okres od dnia [...] sierpnia 2012 r. do dania [...] października 2012r. wynikał z ich celowego nieokazania kontrolującemu podczas, gdy pojazd ten został odwołującemu odebrany w dniu [...] października 2012 r. i nie miał możliwości odczytania wskazań tachografu za powyższy okres o czym świadczy protokół odbioru pojazdu w aktach sprawy; 2) naruszenie art. 97 ust. 3 u.t.d. poprzez brak umorzenie postępowania w sprawie z uwagi na fakt, że naruszenie przepisów nastąpiło w skutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. W odwołaniu skarżący wniósł o zwrócenie się do leasingodawcy o udostępnienie danych z tachografu cyfrowego pojazdu [...] o nr rej. [...] za okres od [...] sierpnia 2012 r. do [...] października 2012 r. oraz o dopuszczenie dowodu z przesłuchania kierowców M.W., A.W. oraz K.B. na okoliczność ustalenia przyczyn naruszenia czasu pracy kierowców, ustalenie ilości kontroli jakie miały miejsce w okresie od grudnia 2011 r. do grudnia 2012 r. oraz ustalenia czy podczas kontroli kwestionowano brak dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdów w okresach wskazanych w skarżonej decyzji oraz inne okoliczności związane z niniejszą sprawą, które mogą się ujawnić podczas przesłuchania świadków. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że w okresie od grudnia 2011 r. do grudnia 2012 r. wobec strony prowadzonych było kilka kontroli i nie stwierdzono braku dokumentów potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdów. Podkreślił, że naruszenie przepisów w zakresie czasu jazdy, wymaganych przerw lub odpoczynków nastąpiło w skutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. Jako przesłanki egzoneracyjne wskazał np. podstawienie pojazdu pod załadunek, zjazd pojazdu z załadunku, zaparkowanie pojazdu na wolnym parkingu, jako wykonanie czynności niemożliwych do konkretnego zaplanowania z dokładnością do godziny W konkluzji odwołania wniósł o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości i umorzenie postępowania w sprawie ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. II. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy. W uzasadnieniu decyzji, odnośnie stwierdzonych w toku postępowania naruszeń polegających na: niezgłoszeniu na piśmie organowi udzielającemu licencji zmiany danych, o których mowa w art 8 u.t.d. w wymaganym terminie, przekroczeniu maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu, na skróceniu dziennego czasu odpoczynku, na skróceniu tygodniowego czasu odpoczynku, na nieuzasadnionym użyciu kilku wykresówek w ciągu tego samego 24-godzinnego okresu, na nieokazaniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, danych z karty kierowcy, z tachografu cyfrowego lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu - za każdy dzień, na okazaniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki nie zawierającej wszystkich danych o okresach aktywności kierowcy Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził iż organ pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego oraz dokonał poprawnych wyliczeń w zakresie kary pieniężnej, przez co kara pieniężna za stwierdzone naruszenia została nałożona prawidłowo. Organ odwoławczy nie dostrzegł podstaw zastosowania art. 92c ust. 1 u.t.d. ze względu na to, że do opisanych w decyzji naruszeń doszło w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia. Strona nie wskazała okoliczności, których nie mogła przewidzieć oraz na które nie miała wpływu. W ocenie organu odwoławczego brak też było możliwości uwzględnienia przesłanek egzoneracyjnych, o jakich mowa w art. 92b u.t.d. Właściwa organizacja i. dyscyplina pracy ogólnie wymagana w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych implikuje obowiązek bezwzględnego przestrzegania nakazu odbierania przez kierowców wymaganych przerw i odpoczynków oraz respektowania norm prowadzenia pojazdów. To na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek prawidłowej organizacji czasu pracy kierowcy i wobec tego na przedsiębiorcy spoczywa również obowiązek kontroli kierowcy. Za błędny uznano pogląd pełnomocnika strony, że to wyłącznie na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek zgromadzenia dowodów, które świadczą na jej korzyść i mogą być podstawą do zmniejszenia lub uchylenia kary pieniężnej. Organ podjął kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego z uwzględnieniem interesu społecznego oraz słusznego interesu stron. W odniesieniu do zarzutu dotyczącego braku danych z tachografu cyfrowego pojazdu [...] o nr rej. [...] za okres od [...] sierpnia 2012 r. do [...] października 2012 r. organ wskazał, że strona przed przekazaniem pojazdu powinna dokonać sczytania danych zapisanych w tachografie w nim zainstalowanym celem ewentualnego okazania ich do kontroli, lub pisemnie wezwać leasingodawcę do przekazania tych danych, lecz strona działań takich nie podjęła. Łączna suma kar pieniężnych za wszystkie stwierdzone naruszenia wyniosła 0. zł, zaś łączna maksymalna wysokość kary pieniężnej - 15,000,00 zł. III. Na powyższą decyzję A.W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił: 1) naruszenie art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie wniosku o przeprowadzenie dowodu z zeznań M.W., A.W., oraz K.B. na okoliczność ustalenia przyczyn naruszenia przepisów ustawy o czasie pracy kierowców; ustalenia ilości kontroli, jakie w okresie od grudnia 2011. r. do grudnia 2012 r. przeprowadzone były z udziałem poszczególnych kierowców; ustalenia czy podczas kontroli kwestionowany był brak dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu w okresach zrzucanych poszczególnym kierowcą, a także na inne okoliczności związane z niniejszą sprawą, jakie mogą się ujawnić podczas przesłuchania poszczególnych świadków i skarżącego, a także zaniechanie zwrócenia się do leasingodawcy celem przedłożenia wskazań tachografu za okres od [...] sierpnia 2012 r. do [...] października 2012. r. do pojazdu marki [...] nr rej. [...]; 2) naruszenie art. 92c ust. 1 u.t.d. poprzez zaniechanie umorzenia postępowania z uwagi na fakt, że naruszenie przepisów przez skarżącego nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący nie mógł przewidzieć. W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., źe organ drugiej instancji nie uwzględnił wniosków dowodowych skarżącego o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków (oraz skarżącego) argumentując to ustaleniem okoliczności, na które mają zeznawać te osoby za pomocą innych środków dowodowych. Gdyby organ drugiej instancji rozstrzygnął wątpliwości podnoszone przez A.W. to doszedłby do wniosku, iż nie tyle przekroczenia czasu pracy były nieznaczne, ale przede wszystkim uzasadniały odstąpienie od wymierzenia kary i umarzenie postępowanie w niniejszej sprawie. Tymczasem organ wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji, czym naruszył nie tylko porządek prawny, ale przede wszystkim słuszny interes skarżącego. Organ drugiej instancji nie ustalił również zasadności obciążenia skarżącego za brak tachografu.cyfrowego z pojazdu o nr rej, [...] za okres od [...] sierpnia 2012r. do [...] października 2012 r. tj. za 42 dni. Kara naliczona z tego tytułu wyniosła 21.000,00 zł. Zdaniem strony organ drugiej instancji poprzestał na lakonicznym stwierdzeniu, że nawet gdyby uznać zasadność argumentacji skarżącego zaprezentowanej w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji to i tak suma pozostałych kar skutkowałaby nałożeniem kary łącznej w wysokości 15.000,00 zł. Jakkolwiek ustalenia te są trafne, to nie mogą one stanowić podstawy do uchylania się od wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Podczas przeprowadzonych czynności skarżący poinformował kontrolujących, że w dniu [...] października 2012 r. przedmiotowy pojazd został mu odebrany i wrócił do leasingodawcy. Z uwagi na powyższe nie miał on możliwości odczytać wskazań tachografu za okres od [...] sierpnia do [...] października 2012 r., tym bardziej, iż zobowiązany był on do odczytania wskazań do dnia [...] listopada 2012 r. (3 miesiące po ostatnim odczytaniu wskazań tachografu). Auto zostało skarżącemu zabrane w memencie, gdy się tego nie spodziewał. Z okoliczności sprawy wynika, iż naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć, co uzasadnia na podstawie z art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym umorzenie postępowania. Przesłanką egzoneracyjnej odpowiedzialności przedsiębiorcy była konieczność przerywania odebranego okresu odpoczynku np. w celu podstawienia pojazdu pod załadunek, zjazdu pojazdu z załadunku, czy też podstawienia pojazdu na pociąg, celem dalszego kontynuowania podróży, a zatem wykonania czynności niemożliwych do konkretnego zaplanowania z dokładnością do godziny. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zważył, co następuje. IV. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo 0. postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego 1. przepisów postępowania. V. Legalność zaskarżonej decyzji pozostaje w ścisłym związku z przepisami regulującymi kontrolę przedsiębiorcy wykonującego przewóz drogowy oraz obowiązki tego podmiotu. Przewozem drogowym, którego dotyczy sprawa jest przewóz drogowy - transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 1), zwanego dalej "rozporządzeniem (WE) nr 561/2006. Zgodnie z art. 5 ust, 1 u.t.d. podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego. Stosownie do treści art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 do 10 000 złotych za każde naruszenie. Według treści art. 14 ust. 1 u.t.d. przewoźnik drogowy jest obowiązany zgłaszać na piśmie organowi, który udzielił licencji, wszelkie zmiany danych, o których mowa w art. 8; nie później niż w terminie 14 dni od dnia ich powstania. Zgodnie zaś z art. 92a ust. 3-6 u.t.d., w brzmieniu obowiązującym w dacie prowadzenia postępowania i wydania zaskarżonej decyzji, suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas kontroli w podmiocie wykonującym przewóz drogowy nie może przekroczyć: 1) 15.000 złotych - dla podmiotu zatrudniającego kierowców w liczbie średnio do 10. w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli; 2) 20.000 złotych - dla podmiotu zatrudniającego kierowców w liczbie średnio od 11. do 50 w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli; 3) 25.000 złotych - dla podmiotu zatrudniającego kierowców w liczbie średnio od 51 do 250 w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli; 4) 30.000 złotych - dla podmiotu zatrudniającego kierowców w liczbie większej niż 250 w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli; 5) 40.000 złotych - dla podmiotu wykonującego inne czynności związane z przewozem drogowym. Jeżeli czyn będący naruszeniem przepisów, o których mowa w ust. 1, wyczerpuje jednocześnie znamiona wykroczenia, w stosunku do podmiotu będącego osobą fizyczną stosuje się wyłącznie przepisy o odpowiedzialności administracyjnej. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy. Zgodnie z art. 4 pkt 22 lit. a i lit. h u.t.d. obowiązki lub warunki przewozu drogowego - obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. L 370 z 31.12.1985, str. 21) i rozporządzenia WE nr 561/2006. Natomiast z art. 14 ust. 2 wymienionego w art. 4 pkt 6a rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. wynika, że przedsiębiorstwo przechowuje wykresówki i wydruki w każdym przypadku sporządzenia wydruków zgodnie z art. 15 ust. 1, w porządku chronologicznym oraz czytelnej formie, przez co najmniej rok po ich użyciu oraz wydaje ich kopie zainteresowanym kierowcom, na ich wniosek. Przedsiębiorstwo wydaje także zainteresowanym kierowcom na ich wniosek kopie danych wczytanych z kart kierowców oraz ich wydruki na papierze. Wykresówki, wydruki, oraz wczytane dane okazuje się lub doręcza na żądanie każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych. VI. Jeśli chodzi o wykonywanie i nadzór nad czynnościami czynności kierowania pojazdem z reguły odbywa się z wyłączeniem możliwości sprawowania bezpośredniej kontroli przez przedsiębiorcę. Zgodnie z postanowieniami art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 z 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE z 2006 r., Nr 102, s. 1), przedsiębiorstwo transportowe odpowiada za naruszenie przepisów, których dopuszczają się kierowcy tego przedsiębiorstwa, nawet jeżeli naruszenie takie miało miejsce na terytorium innego Państwa Członkowskiego lub w państwie trzecim. Zatem wynikający z art. 10 ust. 2 i 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 obowiązek nadzoru przedsiębiorcy nad przestrzeganiem czasu pracy kierowcy nie jest ograniczony do tych przypadków, kiedy możliwe jest sprawowanie bezpośredniej kontroli nad kierowcą. Zgodnie zaś z art. 92b. 1 u.t.d. nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił: 1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów: a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85, b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r, w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, c) umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 iipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087); 2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego. Na podstawie ust. 2 tego artykułu za naruszenie przepisów, o których mowa w ust. 1, karze grzywny, na zasadach określonych w art. 92, podlega kierowca lub inna osoba odpowiedzialna za powstanie tych naruszeń. Natomiast w myśl art. 92c ust. 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ. Niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, dla uwolnienia się od odpowiedzialności na podstawie wskazanych przepisów powinna być wykazana przez przewoźnika przy uwzględnieniu kryterium należytej staranności. Toteż, to nie organ, lecz przewoźnik powinien udowodnić, przedstawiając odpowiednie dowody, że mimo zachowania należytej staranności nie można było uniknąć zdarzenia lub okoliczności, z którym prawo wiąże naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowy. W dyspozycji nie mieszczą się w szczególności sytuacje, które są wynikiem zachowania kierowcy, ale które bezpośrednio wynikają z braku właściwych rozwiązań organizacyjnych w zakresie dyscyplinowania osób wykonujących na rzecz przedsiębiorcy usługi kierowania pojazdem. Także kwestie właściwego doboru pracowników (ryzyko osobowe) nie mieści się w zakresie regulacji zacytowanych przepisów. Rzeczą przedsiębiorcy jest właściwy dobór osób współpracujących, tym bardziej, że to on odpowiada za naruszenia kierowców odnoszące się do reguł czasu pracy. Takimi okolicznościami, co do zasady, nie może być brak miejsca parkingowego, konieczność podjazdu w celu załadunku, opuszczenie miejsca parkowania przez kierowcę na polecenie Policji i przerwanie czasu odpoczynku, czy też nieuwaga kierowcy skutkująca niewłączaniem przełącznika w urządzeniu rejestrującym czas pracy kierowcy. Uwzględniając treść postanowień art. 93 ust. 7 u.t.d. dla zastosowanie tej regulacji nie ma również znaczenia to, że naruszenia nie wpływają na stan bezpieczeństwa na drodze. Przedsiębiorca ma możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywania transportu drogowego między innymi poprzez bieżącą kontrolę dokumentacji obrazującej czas pracy kierowcy i stosowanie, w przypadku stwierdzenia, naruszeń właściwych środków dyscyplinujących. Nie można przy tym wykluczyć, że w konkretnych przypadkach mimo dochowania przez przedsiębiorcę wszelkich aktów staranności dojdzie do naruszenia przepisów o transporcie drogowym. Podkreślenia jednak wymaga, że w takim przypadku to na podmiocie wykonującym transport drogowy spoczywa ciężar wykazania zaistnienia zdarzeń lub okoliczności, których nie mógł on przewidzieć, VII. Kwestie prawne, w tym obowiązywania i wykładnia przepisów materialnoprawnych powołanych w decyzji nie są przedmiotem sporu. Podstawy prawne zostały powołane trafnie w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania decyzji. Sporne są natomiast kwestie procesowe: czy ustalenia organów przedstawione w decyzji odpowiadają rzeczywistemu stanowi faktycznemu oraz, czy w sprawie zachodzą okoliczności egzoneracyjne uwalniające, choćby częściowo skarżącego od kary za delikt administracyjny. W zakresie związanym z ustaleniem faktów dotyczy to również obowiązków procesowych (dowodowych) stron oraz nieuwzględnienia wniosków dowodowych skarżącego powołanych w odwołaniu. Kontrolowany przedsiębiorca w okresie objętym kontrola korzystał z usług 3. kierowców na podstawie umów cywilnoprawnych, ponadto sam skarżący prowadził pojazdy. Za kierowców, o których mowa w ust. 3 pkt 1-3, uważa się również osoby niezatrudnione przez podmiot wykonujący przewóz drogowy, wykonujące osobiście przewozy drogowe na jego rzecz. W tym zakresie, co omówiono w punkcie poprzednim skarżący był odpowiedzialny za wszystkich kierowców wykonujących na jego rzecz przewozy niezależnie od łączącej go z nimi formy prawnej realizowania przewozów. W odniesieniu do kwestii faktycznych szczególne znaczenie dla odpowiedzialności skarżącego oraz przebiegu zdarzeń mają wykresówki lub dokumenty potwierdzające fakt nieprowadzenia pojazdu. Dowody te mają istotne znaczenie dla potrzeb ustalenia przestrzegania przez przewoźnika przepisów 0. czasie pracy kierowców, a to w celu przeciwdziałania zagrożeniom bezpieczeństwa ruchu drogowego. Cechą szczególną tych dowodów, co odnosi się przede wszystkim do wykresówek, jest w obecnym stanie techniki niemożność ich odtworzenia dla potrzeb zbadania aktywności zawodowej kierowcy. Dlatego na przewoźnika jest nałożony obowiązek należytego przechowywania tych dowodów i ich okazywania na żądanie organu kontrolnego. Nieprzechowywanie przez przedsiębiorcę wykresówek przez co najmniej rok po ich użyciu, a także dokumentów potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu, jak również nieokazanie tych dokumentów organowi kontrolnemu, stanowi przejaw deliktu administracyjnego sankcjonowanego karą pieniężną. W myśl ari 14 ust. 2 rozporządzenia nr 3821/85, o czym była już mowa, przedsiębiorstwo przechowuje wykresówki, ułożone w odpowiednim porządku, przez co najmniej rok po ich użyciu oraz wydaje zainteresowanym kierowcom, na ich wniosek, kopie wykresówek. Wykresówki są okazywane lub przekazywane na żądanie każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych. Ponadto zgodnie z art. 25 u.t.d., pracodawca prowadzi ewidencję czasu pracy kierowców w formie, m.in. wykresówek oraz innych dokumentów potwierdzających czas pracy i rodzaj wykonywanej czynności (art. 25 pkt 1 i 4). Nieokazanie tych dowodów podczas kontroli w przedsiębiorstwie sankcjonowane jest karą pieniężną w kwocie 500 zł za każdy dzień (por, Ip. 11.4 ust. 1. załącznika do u.t.d). Zebranie dowodów na okoliczność naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym, a także odpowiednich przepisów unijnych, jest obowiązkiem organów Inspekcji Transportu Drogowego. W pierwszej kolejności środkiem dowodowym jest protokół z przeprowadzonych czynności kontrolnych, wskazany w przepisach art. 74 u.t.d., który sporządza inspektor, doręczając kopię tego dokumentu kontrolowanemu przedsiębiorcy. Protokół ten podpisują inspektor i kontrolowany. Do protokołu kontroli kontrolowany może wnieść zastrzeżenia. W razie odmowy podpisania protokołu przez kontrolowanego fakt ten odnotowuje się w protokole. Protokół z przeprowadzonych czynności kontrolnych, o których mowa w art, 74 u.t.d., jest dokumentem urzędowym, a zatem korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń, tym bardziej w sytuacji, gdy został podpisany bez zastrzeżeń. Jeśli zaś chodzi o wykazywanie okoliczności egzoneracyjnych w piśmiennictwie i orzecznictwie dominuje pogląd, że okolicznością egzoneracyjną jest siła wyższa, rozumiana jako zdarzenie pochodzące z zewnątrz, którego następstwa nie można było przewidzieć i którego następstwom nie można było zapobiec, mimo dołożenia należytej staranności. Za okoliczność egzoneracyjną uznawana jest również wyłączna wina osoby trzeciej, za której działania osoba naruszająca prawo nie ponosi odpowiedzialności, Z tych względów, istotną przesłanką dla uwolnienia się przedsiębiorcy od odpowiedzialności za delikt administracyjny, z powołaniem się na zdarzenia lub okoliczności, o których mowa w art. 92c u.t.d., jest wykazanie należytej staranności, a w szczególności wykazanie, że pomimo zdarzenia będącego przyczyną naruszenia prawa nie można było przewidzieć i którego następstwom nie można było zapobiec. VIII. W sprawie ustalenia organów i ocena braku wystąpienia okoliczności egzoneracyjnych jest z prawem, gdyż nie wystąpiły w niej okoliczności pozwalające uznać, że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. Skarżący nie wykazał w żaden sposób podnoszonych w jego pismach twierdzeń o realizowaniu w sposób właściwy nadzoru nad przewozem. Ustalenia dotyczące naruszeń skonkretyzowanych w decyzji zostały przez organy zindywidualizowane, trafnie opisane i wykazane w decyzji wraz z powołaniem właściwych podstaw prawnych oraz kwalifikacją wysokości kary według odpowiedniej pozycji załącznika. W tej mierze spór dotyczył tylko dwóch okoliczności: czasu pracy kierowców pojazdu ustalonej z pominięciem dowodów z zeznań M.W., A.W., oraz K.B. oraz braku wykresówek dla samochodu [...] nr rej. [...] w okresie od [...] sierpnia 2012 r. do [...] października 2012 r. Co do pierwszej należy wskazać, że dokumentowanie odstępstw od czasu pracy kierowców jest ściśle sformalizowane. Przepis art. 12 rozporządzenia nr 561/2006 zawiera bowiem zaostrzone w stosunku do ogólnych zasad reguły dowodowe polegające na tym, że okoliczności dotyczące czasu pracy kierowców mogą być dowodzone tylko za pomocą ściśle określonych środków dowodowych, co oznacza, że przesłuchanie kierowców w charakterze świadków lub prowadzenie innych dowodów nie może substytuować wymaganego dokumentowania odstępstw od czasu pracy kierowców na wykresówkach (por. wyroki NSA z 24 listopada 2011 r., II GSK 1183/10 oraz 17 kwietnia 2013 r., II GSK 137/12, publ. w bazie orzeczeń na stronie internetowej NSA). Tam zatem, gdzie na skrzącym spoczywał obowiązek przechowania i posiadania wykresówek, zaś skarżący ich w ogóle nie przedstawił jego wnioski dowodowe nie mogły zostać uwzględnione. Natomiast tam, gdzie takie dokumenty zostały przedstawione i zawierają opis okoliczności egzoneracyjnych, w razie wątpliwości co do ich prawdziwości obowiązkiem organu jest czynić takie ustalenia w oparciu o dowody przedstawione przez stronę. Dlatego pominięcie zeznań (odmowa przeprowadzenia dowodu) z zeznań świadka W. na okoliczność zdarzeń opisanych na wykresówce w następujący sposób "przekroczony czas jazdy ze względu na brak możliwości zatrzymania auta w bezpiecznym miejscu. Zatrzymanie możliwe po dojeździe do miejsca docelowego" nie była zgodna z prawem i w tym zakresie zarzut skarżącego jest zasadny. Organ bowiem antycypował treść tego dowodu zakładając jego niewiarygodność, co stanowi naruszenie art. 7, 71 § 1, 78 § 1 oraz 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz, U. z 2013 r., poz. 267). Naruszenie to pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, bowiem zgodnie z przepisem art. 92a ust. 3 pkt 1 u.t.d. łączna suma kar nałożonych w wyniku kontroli nie mogła przekroczyć 15.000 zł. Suma kary za to uchybienie wyniosła zaś 1600 zł, co przy zasadności pozostałych kar nie zmienia finalnej treści decyzji. Natomiast nietrafny jest zarzut dotyczący skutków braku wykresówek dla samochodu [...]. W tej mierze organy prawidłowo ustaliły stań faktyczny z pominięciem twierdzeń skarżącego. Nie było również podstaw do przeprowadzonego w tym zakresie wniosku dowodowego. Przepisy rozporządzenia nr 3821/85 wprowadzają ogólny obowiązek zabezpieczenia dokumentów. Użycie wart. 15 ust. 1 tego rozporządzenia określenia "w odpowiedni sposób" zobowiązuje profesjonalnego przewoźnika do podjęcia wszelkich kroków celem zabezpieczenia interesów prowadzonego przedsiębiorstwa. Ze względu na obowiązującą w u.t.d. sankcję w postaci kary pieniężnej za brak dokumentów, przedsiębiorca powinien zachować szczególną staranność w bezpiecznym przechowywaniu dokumentów (por. wyroki WSA w Bydgoszczy z dnia 5 października 2011 r., sygn. akt U SA/Bd 891/11, LEX nr 1152405 oraz WSA w Krakowie z dnia 16 stycznia 2013 r., III SA/Kr 1550/11, dostępny w wymienionej wyżej bazie orzeczeń ). W sprawie samochód został wydany leasingodawcy w sposób dobrowolny i. sformalizowany. Wydanie pojazdu i jego stan potwierdził sam skarżący, podpisując w dniu [...] października 2012 r. potwierdzenie odbioru pojazdu [...] jako przedmiotu leasingu. Jego obowiązkiem było dopilnować, by przed wydaniem pojazdu, skopiować dane z urządzenie rejestrującego (tachografu) i zabezpieczyć wykresówki. Nadto do momentu kontroli było dość czasu, by je odzyskać. Brak wymaganej przepisami wskazanego rozporządzenia nr 3821/85 staranności należało ocenić jako oczywisty. Działania procesowe podejmowane przez skarżącego w toku postępowania kontrolnego (pismo do leasingodawcy, wniosek dowodowy) służyły już innym celom, gdyż nie wynikały z nich twierdzone okoliczności, w szczególności zaś to, że w momencie wydania pojazdu znajdowały się w nim wykresówki. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że organy administracyjne obu instancji prawidłowo zastosowały obowiązujące przepisy prawa, co prowadziło do oddalenia skargi (art. 151 p.p.s.a.). ----------------------- Sygn. akt lI SA/Go 724/13 Sygn. akt II SA/Go 724/13 1 Sygn. akt II SA/Go 724/13 16