II SA/Go 735/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2012 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.M. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości p o s t a n a w i a: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi w części przekraczającej 100 zł, 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Na podstawie zarządzenia z dnia 25 września 2012 r. Przewodniczącego Wydziału Z.M. został wezwany do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w wysokości 253 zł. Dnia 8 października 2012 r. wpłynął do Sądu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Z.M. podał, że wraz z żoną posiadają miesięczny dochód z tytułu świadczeń rentowych w kwocie 2.000 zł. Skarżący oświadczył, ze wraz z żoną ponoszą znaczne wydatki na zakup lekarstw. W uzupełnieniu złożonego wniosku Z.M. przedstawił wydatki związane z eksploatacją domu (energia elektryczna – 243,93 zł, woda – 156,43 zł, gaz – 263,16 zł, opał – 437,89 zł). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej zwanej p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. W niniejszej sprawie nie można przyjąć, aby zachodziły okoliczności przemawiające za przyznaniem w całości Z.M. prawa pomocy w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych. Z przedłożonych dokumentów wynika bowiem, że skarżący wraz z żoną dysponuje miesięcznie dochodem w wysokości 2.267,79 zł (netto). Z.M. nie wykazał także nadzwyczajnych okoliczności, które w jednoznaczny sposób świadczyłyby o tym, że nie jest on w stanie uiścić kosztów sądowych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie wskazuje się, że posiadanie przez stronę stałych dochodów w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2011 r., II GZ 89/11, LEX nr 783930). Wymaga podkreślenia, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu. Tytułem przykładu można wymienić osoby bezrobotne, korzystające z pomocy społecznej czy otrzymujące bardzo niskie świadczenia emerytalno-rentowe (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2010 r., I OZ 819/10, LEX nr 742076). Należy jednak uwagę na fakt, że skarżący i jego żona są osobami w podeszłym wieku. Z tego względu ponoszącą istotne wydatki na zakup leków. Uwzględniając powyższe okoliczności należy stwierdzić, że sytuacja majątkowa Z.M. umożliwia mu zgromadzenie pewnych środków na pokrycie kosztów sądowych i dlatego przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi powyżej 100 zł. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.