II SA/Go 753/17
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2017-10-13
Skład orzekający: Jacek Jaśkiewicz, Krzysztof Dziedzic, Zbigniew Kruszewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, na mocy którego wnioskodawczyni nabyła w całości gospodarstwo rolne, stanowi wystarczający dowód własności ciągnika rolniczego wchodzącego w skład tego gospodarstwa, umożliwiający jego rejestrację, w sytuacji gdy drugi spadkobierca nie dziedziczący gospodarstwa rolnego nie złożył oświadczenia w przedmiocie prawa własności tego pojazdu?Ratio decidendi
Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, na mocy którego wnioskodawczyni nabyła w całości gospodarstwo rolne, stanowi wystarczający dowód własności ciągnika rolniczego wchodzącego w skład tego gospodarstwa, umożliwiający jego rejestrację. Brak złożenia przez drugiego spadkobiercę, który nie dziedziczył gospodarstwa rolnego, oświadczenia kwestionującego prawo własności wnioskodawczyni do ciągnika, nie może stanowić przeszkody do rejestracji, zwłaszcza gdy organ podjął wszelkie możliwe kroki w celu uzyskania takiego oświadczenia, a wnioskodawczyni nie ma możliwości wykazania prawa własności w inny sposób.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni A.S. wystąpiła o rejestrację ciągnika rolniczego, który odziedziczyła wraz z gospodarstwem rolnym po zmarłym ojcu. Starosta odmówił rejestracji, wskazując na brak dowodu własności ciągnika. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. WSA uchylił obie decyzje, wskazując na potrzebę wyjaśnienia stanowiska drugiego spadkobiercy (B.K.) oraz kwestii zagubionego dowodu rejestracyjnego. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, organy ponownie odmówiły rejestracji, powołując się na brak jednoznacznego dowodu własności ciągnika. WSA ponownie uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że postanowienie o nabyciu spadku jest wystarczającym dowodem własności ciągnika.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Asesor WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant st.sekr.sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2017 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy rejestracji pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej A.S. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wnioskiem z dnia [...] marca 2014 r. A.S. wystąpiła do Starosty o rejestrację pojazdu w postaci ciągnika rolniczego [...], rok produkcji 1980, o numerze identyfikacyjnym VIN - numerze nadwozia [...] i dotychczasowym numerze rejestracyjnym [...]. Do wniosku dołączyła kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] czerwca 2010 r. w sprawie [...] stwierdzającego, że spadek po zmarłym [...] czerwca 1994 r. L.M.S., na podstawie ustawy, nabyły w częściach po ½ żona B.K. pv S. oraz córka A.S. oraz że gospodarstwo rolne, wchodzące w skład spadku po L.M.S., nabyła córka A.S. w całości.
Starosta decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2014 r., powołując się na przepisy art. 72 ust 1 i 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, odmówił rejestracji wskazanego pojazdu. Odwołanie od tej decyzji złożyła A.S., a Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] czerwca 2014r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując w uzasadnieniu, iż sam fakt dziedziczenia gospodarstwa rolnego nie stanowi dowodu nabycia konkretnego urządzenia - ciągnika rolniczego.
Na skutek skargi A.S., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Go 79/15 uchylił decyzję Kolegium z dnia [...] czerwca 2014 r. i poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] maja 2014 r.
W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, iż treść postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] czerwca 2010 r. w sprawie [...] wskazuje, że prawo własności wchodzącego w skład spadku gospodarstwa rolnego nabyła - z dniem śmierci spadkodawcy - wnioskodawczyni. Oznacza to tym samym, iż nabyła również wchodzące w skład gospodarstwa rolnego jego składniki. Rację ma skarżąca wywodząc, iż charakter pojazdu o zarejestrowanie, którego wystąpiła (ciągnik rolniczy), zważywszy na ustawową definicję gospodarstwa rolnego zawartą w art. 553 Kodeksu cywilnego - co do zasady - wchodzi w skład gospodarstwa rolnego. Zgodnie z powołanym przepisem "za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego". Jednak z uwagi na treść postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, obowiązkiem organu właściwego do rejestracji pojazdu wobec ciążących na nim z mocy art. 7 i 77 § 1 k.p.a. wymogów, było poczynienie z urzędu ustaleń zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych do załatwienia sprawy. Treść postanowienia spadkowego wskazuje, iż jedyną osobą, która może zgłaszać roszczenia do ciągnika - który jak wskazał organ I instancji był już zarejestrowany w przeszłości na nazwisko spadkodawcy (czyli jego ówczesnego właściciela), jest druga spadkobierczyni B.K., powołana do spadku, ale z wyłączeniem dziedziczenia gospodarstwa rolnego. W takiej sytuacji dla wyjaśnienia wątpliwości dotyczących prawa własności ciągnika, będącego przedmiotem wniosku o rejestrację organ powinien, albo zobowiązać wnioskodawczynię do przedłożenia dokumentu zawierającego oświadczenie drugiej spadkobierczyni w tym przedmiocie, albo w trybie art. 50 k.p.a. wezwać B.K. do złożenia stosownego oświadczenia. Ponadto Sąd wskazał, iż kolejną kwestią, która okazała się decydująca dla uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej pozostawało niewyjaśnienie niezłożenia przez wnioskodawczynię dowodu rejestracyjnego ciągnika w sytuacji, gdy był on uprzednio już zarejestrowany. Mając na uwadze, iż w sprawie nie doszło do wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, co stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. mogące mieć wpływ na wynik sprawy, zaskarżone decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a.
W dniu 15 października 2015 r. A.S. zwróciła się o ponowne rozpatrzenie wniosku o rejestrację i wniosła o wydanie dowodu rejestracyjnego pojazdu, który został zatrzymany przez policję i winien znajdować się w Wydziale Komunikacji. W piśmie z dnia [...] listopada 2015 r. organ podał, że w aktach sprawy znajduje się załączone do wniosku o czasową rejestrację oświadczenie, że dowód rejestracyjny został zagubiony.
Organ I instancji, po nieudanej próbie ustalenia miejsca pobytu spadkobierczyni B.K., decyzją z dnia [...] maja 2017 r., Nr [...] odmówił A.S. rejestracji ciągnika marki [...] nr ramy [...].
W uzasadnieniu wskazano, iż gdyby o rejestrację przedmiotowego pojazdu ubiegały się obie spadkobierczynie wniosek zostałby rozpatrzony pozytywnie. Organ podkreślił, że istnieją poważne wątpliwości co do uznania ciągnika stanowiącego przedmiot niniejszego postępowania za składnik gospodarstwa rolnego. W ocenie organu z treści postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] czerwca 2010 r., sygn. akt [...] - wskazującego na dwóch spadkobierców, dziedziczących po 1/2 części spadku każdy z nich oraz stwierdzającego, iż gospodarstwo rolne wchodzące w skład spadku nabywa A.I.S. w całości, nie można stwierdzić, że ciągnik rolniczy marki [...] nie był nieodzownym elementem tego gospodarstwa. Jednocześnie w wyniku przeprowadzonego postępowania i braku możliwości uzyskania stosownego oświadczenia B.K. uznać należy, iż ciągnik marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] nie jest przedmiotem uregulowanego (niespornego) prawa własności.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A.S..
Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze zmieniło decyzję Starosty z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] poprzez zastąpienie w jej osnowie słów: "ciągnika marki [...]" słowami: "ciągnika marki [...]" (pkt I decyzji), w pozostałym zakresie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję (pkt II decyzji).
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że podmiot występujący o zarejestrowanie pojazdu, zobowiązany jest przedstawić dowód własności tego pojazdu, przy czym dowód taki nie może wywoływać wątpliwości ani co do przedmiotu własności, ani też co do podmiotu (podmiotów), którym przysługuje to najszersze prawo rzeczowe. Bez wątpienia, postanowienie w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku jest orzeczeniem sądowym stwierdzającym fakt nabycia - z dniem otwarcia spadku (tj. z chwilą śmierci spadkodawcy) prawa własności masy spadkowej. Treść postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] czerwca 2010r. w sprawie sygn. akt. [...] wskazuje jednoznacznie, iż prawo własności wchodzącego w skład spadku gospodarstwa rolnego nabyła - z dniem śmierci spadkodawcy - wnioskodawczyni. Oznacza to tym samym, iż nabyła również wchodzące w skład gospodarstwa rolnego jego składniki.
Dalej organ wyjaśnił, że biorąc pod uwagę zalecenia WSA w Gorzowie Wlkp., w trakcie postępowania poczynił wszelkie możliwe kroki w celu pozyskania stosownego oświadczenia od Pani B.K. (z wystąpieniem do Centrum Personalizacji Dokumentów MSW włącznie). Jednak okazało się to niemożliwe, jako że nie można było ustalić adresu jej pobytu, a tym samym wypełnić warunku w zakresie uzyskania jej jednoznacznego potwierdzającego (lub zaprzeczającego), iż ciągnik objęty wnioskiem stanowił wyłączną własność i składnik gospodarstwa rolnego jej zmarłego męża, do którego prawo własności w wyniku dziedziczenia nabyła wnioskodawczym. Tym samym przyjęto, że brak wypowiedzi w tym zakresie współspadkobierczyni nie może stanowić okoliczności potwierdzającej niesporne prawo własności A.S. do ww. pojazdu.
Organ odwoławczy wskazał, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie akcentowano, że właściwe organy dokonują rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych, co oznacza, iż nie mogą one ani kreować, ani korygować tychże stosunków. W sytuacji sporu co do prawa własności pojazdu organ administracji obowiązany jest odmówić jego zarejestrowania. Jeżeli więc wnioskodawca nie przedstawi bezspornych dowodów własności pojazdu i jego podstawowych elementów, organy administracji publicznej obowiązane są odmówić zarejestrowania zgłoszonego pojazdu. Konieczne jest bowiem w przypadku złożenia wniosku o rejestrację danego pojazdu, aby istniała całkowita pewność, że osoba legitymująca się takim dokumentem jest rzeczywiście do tego upoważniona i jest prawowitymi właścicielem pojazdu. W konsekwencji jedynym sposobem na ustalenie faktu nabycia przez A.S. własności ciągnika na skutek porzucenia przez drugiego ze współwłaścicieli jest zainicjowanie przez zainteresowaną sprawy przed właściwym sądem powszechnym w trybie powództwa o ustalenie (art. 189 k.p.c.).
W skardze na powyższą decyzję A.S. zarzuciła naruszenie art 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz § 2 ust. 1 i § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, dowodów własności pojazdu lub jego pojedynczych zespołów, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na bezzasadnym przyjęciu, że postanowienie sądowe, stwierdzające nabycie przez skarżącą w drodze dziedziczenia gospodarstwa rolnego wraz z jego składnikami, wobec braku sprzeciwu B.K., nie jest budzącym wątpliwości dowodem własności jednego ze składników gospodarstwa rolnego - ciągnika rolniczego. Na podstawie tego zarzutu wniesiono o uchylenie decyzji w zaskarżonej części.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że brak możliwości odebrania oświadczenia od drugiej spadkobierczyni B.K. nie stawia w wątpliwość przejścia na rzecz skarżącej własności tego pojazdu. Milczenie i brak zainteresowania B.K. sprawą winno skutkować niekorzystną dla niej decyzją. Gdyby zaś B.K. zgłosiła jakiekolwiek roszczenie do ciągnika - powstałaby konieczność wykazywania prawa własności w inny sposób aniżeli spadkobranie. Zdaniem skarżącej w przedmiotowej sprawie doszło do przeniesienia prawa własności całego gospodarstwa rolnego (w tym także ciągnika stanowiącego jego część).
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko, wnosząc o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( t.j. Dz.U. 2016. 1066 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U 2017. 1369 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy na związanie, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., Sądu i organów orzekających w niniejszej sprawie, oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Go 79/15.
Sąd uchylając poprzednio zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą wskazał, iż obowiązkiem organu właściwego do rejestracji pojazdu, wobec ciążących na nim z mocy art. 7 i 77 § 1 k.p.a. wymogów, było poczynienie z urzędu ustaleń zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych do załatwienia sprawy. Treść postanowienia spadkowego wskazuje, iż jedyną osobą, która może zgłaszać roszczenia do ciągnika jest druga spadkobierczyni B.K., powołana do spadku, ale z wyłączeniem dziedziczenia gospodarstwa rolnego. W takiej sytuacji organ powinien, albo zobowiązać wnioskodawczynię do przedłożenia dokumentu zawierającego oświadczenie drugiej spadkobierczyni, albo w trybie art. 50 k.p.a. wezwać B.K. do złożenia stosownego oświadczenia.
Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ ponownie rozpoznając sprawę, stosując się do wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Go 79/15 poczynił wszelkie możliwe działania w celu pozyskania oświadczenia od B.K., występując m.in. do Centrum Personalizacji Dokumentów MSW. Jednak uzyskanie od B.K. oświadczenia, iż ciągnik objęty wnioskiem stanowił składnik gospodarstwa rolnego jej zmarłego męża, do którego prawo własności w wyniku dziedziczenia nabyła wnioskodawczyni, okazało się niemożliwe, jako że nie można było ustalić adresu pobytu B.K..
Jak wynika z uzasadnienia wyroku z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Go 79/15, drugą kwestią, która okazała się decydująca dla uchylenia poprzednio zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, było niewyjaśnienie niezłożenia przez wnioskodawczynię dowodu rejestracyjnego ciągnika w sytuacji, gdy był on uprzednio już zarejestrowany.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy A.S. wniosła o wydanie dowodu rejestracyjnego pojazdu, który został zatrzymany przez policję i winien znajdować się w Wydziale Komunikacji. Ponadto w piśmie z dnia [...] listopada 2015 r. oświadczyła, że w aktach sprawy znajduje się załączone do wniosku o czasową rejestrację oświadczenie, że dowód rejestracyjny został zagubiony.
Wobec powyższych okoliczności, stwierdzić należy, iż organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy, uwzględnił wskazania co do dalszego postępowania, zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Go 79/15, podejmując wszelkie możliwe działania w celu uzyskania oświadczenia od B.K. oraz wyjaśniając kwestię niezłożenia przez wnioskodawczynię dowodu rejestracyjnego ciągnika.
Jeżeli chodzi o ocenę prawną, to w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 marca 2015r., sygn. akt II SA/Go 79/15, stwierdzono, iż treść postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku wskazuje, iż prawo własności wchodzącego w skład spadku gospodarstwa rolnego nabyła - z dniem śmierci spadkodawcy - wnioskodawczyni. Oznacza to tym samym, iż nabyła również wchodzące w skład gospodarstwa rolnego jego składniki. Jak podkreślił Sąd, rację ma skarżąca wywodząc, iż charakter pojazdu o zarejestrowanie, którego wystąpiła (ciągnik rolniczy), zważywszy na ustawową definicję gospodarstwa rolnego zawartą w art. 553 Kodeksu cywilnego - co do zasady - wchodzi w skład gospodarstwa rolnego.
Tak sformułowana ocena prawna co do wchodzenia przedmiotowego ciągnika w skład spadkowego gospodarstwa rolnego wzbudziła wątpliwości organów z uwagi na użyte w niej sformułowania "w zasadzie", co doprowadziło organy do zinterpretowania tej oceny w taki sposób, że samo postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku stanowiące, iż jedynym spadkobiercą w zakresie gospodarstwa rolnego jest wnioskodawczyni, nie stanowi jeszcze dowodu własności przedmiotowego ciągnika. Zdaniem Sądu obecnie rozpoznającego sprawę ocena prawna wyrażona w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Go 79/15, nie prowadzi do takiego wniosku. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2562/10, związanie sądu oceną prawną należy rozumieć jako związanie tego sądu ustalonym w poprzednim wyroku znaczeniem przepisów prawa i sposobem ich zastosowania w sprawie. Związanie to opiera się na zakazie dokonywania przez sąd ustaleń interpretacyjnych sprzecznych z wyrażonym przez sąd w poprzednim orzeczeniu stanowiskiem. Ocena prawna musi zostać w orzeczeniu wyrażona, co oznacza, że za przedmiot związania można uznać jedynie te elementy oceny odnoszącej się do przepisów prawa, które zostały zamieszczone przez sąd w wydanym przez niego orzeczeniu. Muszą one mieć postać jednoznacznych twierdzeń, sformułowanych w sposób jasny, umożliwiający organowi administracji publicznej oraz sądowi ustalenie treści związania bez potrzeby podejmowania skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych. Oznacza to, że z zakresu związania wyłączyć należy oceny wyrażone w sposób niejednoznaczny, jak również oceny przybierające postać pośrednich wniosków, jakie można wywieść z rozważań przedstawionych przez sąd w uzasadnieniu orzeczenia.
Jak wskazano wyżej, powodem uchylenia poprzednio zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej był brak ustaleń odnośnie stanowiska B.K. co do wchodzenia przedmiotowego ciągnika w skład spadkowego gospodarstwa rolnego oraz brak wyjaśnienia przyczyn niezłożenia przez wnioskodawczynię dowodu rejestracyjnego. Wprawdzie w wyroku z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Go 79/15 Sąd nie wyraził jednoznacznej oceny co do tego czy przedmiotowy ciągnik rolniczy stanowi własność wnioskodawczyni, jednak stwierdził, że wnioskodawczyni ma rację zważywszy na ustawową definicję gospodarstwa rolnego zawartą w art. 553 k.c., że ciągnik rolniczy - co do zasady - wchodzi w skład gospodarstwa rolnego.
Przy tak sformułowanej ocenie, organy i sąd przy ponownym rozpoznaniu sprawy, były związane dokonaną wykładnią art. 553 k.c., przy czym zastrzeżenie "co do zasady" należało rozumieć w ten sposób, iż przyjęcie, że ciągnik rolniczy nie wchodzi w skład gospodarstwa rolnego, jest możliwe tylko wówczas gdy po prawidłowo przeprowadzonym postepowaniu, zostanie to w danej sprawie wykazane. Ponieważ po uzupełnieniu postępowania, zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Go 79/15 nie pojawiły się żadne okoliczności świadczące, że przedmiotowy ciągnik nie wchodził w skład spadkowego gospodarstwa należało przyjąć, zgodnie z powszechnie stosowaną wykładnią art. 553 k.c. przytoczoną przez Sąd w tamtym wyroku, że przedmiotowy ciągnik rolniczy wchodził w skład spadkowego gospodarstwa. W szczególności było to możliwe wobec braku oświadczenia drugiej spadkobierczyni (która nie dziedziczyła gospodarstwa rolnego), kwestionującego prawo wchodzenia ciągnika w skład gospodarstwa rolnego, mimo podjęcia przez organ wszelkich możliwych czynności w celu uzyskania oświadczenia w tym zakresie, zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Go 79/15.
Należy w tym miejscu podkreślić, iż jak wskazuje się w orzecznictwie, wymienione w art. 553 k.c. przedmioty, a więc także np. ciągnik rolniczy, są gospodarstwem rolnym nie tylko wtedy, gdy aktualnie (np. w dacie otwarcia spadku) stanowią zorganizowaną całość gospodarczą, ale również wówczas, gdy potencjalnie mogą ją stanowić (postanowienie SN z dnia 7 maja 1997 r., II CKN 197/97). Tym samym uznaje się za gospodarstwo rolne pewien zespół składników majątkowych bez względu na to, czy aktualnie prowadzi się na nich określoną działalność (A. Lichorowicz: glosa do wyroku SN z dnia 2 czerwca 2000 r., II CKN 1067/98, OSP 2001, z. 2, poz. 27).
Jak z powyższego wynika ciągnik rolniczy wchodzi w skład spadkowego gospodarstwa rolnego nawet wówczas, gdy w dacie otwarcia spadku nie był wykorzystywany w tym gospodarstwie. Wystarczy bowiem potencjalna możliwość takiego wykorzystania.
Skoro zatem przedmiotowy ciągnik stanowił własność spadkodawcy i był na niego zarejestrowany, to należało przyjąć, iż wchodził on w skład spadkowego gospodarstwa rolnego. Brak oświadczenia w tym zakresie drugiej spadkobierczyni (która nie dziedziczyła gospodarstwa rolnego), nie mógł być potraktowany jako przeszkoda do przyjęcia, że wnioskodawczyni wykazała prawo własności przedmiotowego ciągnika. Tylko gdyby druga spadkobierczyni zakwestionowała prawo własności wnioskodawczyni, zaistniałaby wskazywana przez Kolegium celowość wystąpienia przez wnioskodawczynię z powództwem na podstawie art. 189 k.p.c.
W sytuacji, gdy brak jest stanowiska drugiej spadkodawczyni w tym zakresie, wnioskodawczyni nie mogłaby skutecznie wystąpić z takim powództwem, albowiem wobec braku zakwestionowania jej prawa własności, nie ma ona interesu prawnego w rozumieniu art. 189 k.p.c. Również nie jest możliwe uzyskanie przez wnioskodawczynię postanowienia o dziale spadku obejmującego przedmiotowy ciągnik, albowiem w postanowieniu takim byłyby ujęte tylko te składniki spadku, które nie stanowiły gospodarstwa rolnego, albowiem gospodarstwo dziedziczone przez jednego tylko spadkobiercę nie byłoby objęte działem spadku. Jedynym zatem orzeczeniem sądowym jakim wnioskodawczyni może wykazać prawo własności przedmiotowego ciągnika jest złożone przez nią postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, z którego wynika, że nabyła ona w całości wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne i postanowienie to stanowi dowód własności rolniczego w rozumieniu art. 72 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U.2017.1260 j.t.), umożliwiając jego rejestrację.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji (art. 135 p.p.s.a.).
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów w postaci uiszczonej opłaty sądowej – 200 zł, wynagrodzenia pełnomocnika strony będącego radcą prawnym w wysokości 480 zł ustalonej na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015.1800 ze zm.) wraz z uiszczoną opłatą skarbową od udzielonego pełnomocnictwa procesowego w wysokości 17 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło