II SA/Go 757/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa A Spółki z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego, działając na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) nałożył na Przedsiębiorstwo "A" Spółkę z o.o. karę pieniężną w kwocie 8.000 zł za wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego bez wymaganej licencji. Przeprowadzona w dniu [...] stycznia 2007 r. na drodze krajowej nr [...] kontrola pojazdu marki [...] wykazała, że Spółka realizowała międzynarodowy transport drogowy bez wymaganego wypisu z licencji. W toku przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania administracyjnego wiceprezes Spółki M.P. zeznał, że przewożony w dniu [...] stycznia 2007 r. towar stanowił własność Spółki "A". Pomimo zapewnień oraz wezwania organu nie przedstawił jednak zawartej pomiędzy "A" Sp. z o.o., a "R" Sp. z o.o. umowy w tym zakresie, składając jedynie do akt wydruk komputerowy umowy między tymi spółkami datowany na dzień [...] stycznia 2007 r., który jednakże nie został parafowany przez żadną ze stron. Z poczynionych przez organ ustaleń wynika, iż spółka "A" nie wykazała przychodu z tytułu wykonania tej umowy w swych księgach podatkowych. Prezes Spółki T.P. wyjaśnił, iż usługa ta nie została zakończona z powodu niemożności kontaktu z kontrahentem. Organ zamierzał przeprowadzić dowód z przesłuchania prezesa Spółki na tę okoliczność, jednak pomimo trzykrotnego wezwania T.P. nie stawiał się na przesłuchanie. Organ uznając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy za wystarczający do wydania rozstrzygnięcia zawiadomił stronę o możności zapoznania się z aktami sprawy, w reakcji na co T.P. stawił się w siedzibie organu i zapoznał się z nimi, oświadczając jednocześnie, że złoży dodatkowe wnioski dowodowe, czego jednak nie uczynił. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego organ uznał, że w niniejszej sprawie zastosowanie znalazły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.). Organ pierwszej instancji uznał również za bezsporny fakt, że strona wykonywała międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy w postaci sprzętu AGD o wartości 1742 EUR, który jak wynika z faktury nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. został zakupiony w "B GmbH" przez "R" Sp. z o.o. i dla niej przewożony, nie spełniając warunku określonego w art.4 pkt 4 lit.c ustawy, tj. przewożony towar nie był własnością przedsiębiorcy oraz celem przejazdu nie był przewóz rzeczy do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby. Powyższe potwierdził w swoim oświadczeniu z dnia [...] marca 2008 r. T.P., wskazując, że spółka "A" podjęła się wykonania przedmiotowej usługi przewozu na rzecz "R" Spółki z o.o., lecz z powodu braku kontaktu z kontrahentem oraz brakiem jego numeru NIP nie została wystawiona faktura VAT za wykonaną usługę. Jak wynika z powyższego, Przedsiębiorstwo "A" Spółka z o.o. wykonywało w dniu [...] stycznia 2007 r. przewóz drogowy mieszczący się w definicji międzynarodowego transportu drogowego. W myśl art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji. Ten sam akt normatywny w art. 87 ust. 1 nakazuje, by podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu miał przy sobie i okazywał na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. wypis z licencji, a art. 87 ust. 3 za wyposażenie kierowcy wykonującego w/w transport w wymagane dokumenty odpowiedzialnego czyni przedsiębiorcę. Organ pierwszej instancji ustalił, że strona na dzień kontroli nie posiadała licencji uprawniającej do wykonywania międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy. Z kolei mając na uwadze okazany do kontroli wypis nr 1 z zaświadczenia nr [...] na wykonywanie krajowego przewozu drogowego rzeczy na potrzeby własne organ wskazał, że zgodnie z art. 33 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym dokument ten uprawnia do wykonywania wyłącznie przewozów drogowych na potrzeby własne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawa o transporcie drogowym, w art. 92 ust. 1 i ust.4 określa, że podmiot, który wykonuje przewóz drogowy naruszając obowiązki lub warunki wynikające ustawy i z przepisów o czasie pracy kierowców oraz przepisów wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych. W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego Naczelnik Urzędu Celnego uznał, że strona postępowania wykonywała kontrolowanym pojazdem w dniu [...] stycznia 2007 r. międzynarodowy transport drogowy bez wymaganej licencji co stanowi naruszenie przepisu art. 5 ust 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym Od powyższej decyzji Spółka wniosła odwołanie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła błędne ustalenie, że w okolicznościach niniejszej sprawy doszło do naruszenia przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, a w szczególności, że w dniu [...] stycznia 2007 r. spółka "A" sp. z o.o. realizowała międzynarodowy transport drogowy; nieodniesienie się do całości zebranego w sprawie materiału i niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, oraz pominięcie wniosków dowodowych zawartych w piśmie z dnia [...] kwietnia 2010 r. Wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, a także o zawieszenie rygoru natychmiastowej wykonalności zaskarżonej decyzji. Strona podniosła m.in., że przewóz wykonywany w dniu [...] stycznia 2007 r. był przewozem grzecznościowym, a w dodatku przewożony towar stanowił własność spółki "A", co potwierdza załączony formularz umowy. Jednakże organ nie odniósł się do tych okoliczności. Ponadto organ pominął bardzo istotny dowód z przesłuchania prezesa spółki "A". Wprawdzie osoba ta w reakcji na każde wezwanie przedkładała usprawiedliwienie, jednakże zdaniem odwołującej się organ powinien ponawiać wezwanie na przesłuchanie do skutku. Nie można również zaakceptować pominięcia przez organ pierwszej instancji wniosków dowodowych spółki "A" z dnia [...] kwietnia 2010 r. przesłanych temu organowi drogą faksową. Wola złożenia nowych dowodów została podniesiona przez prezesa spółki "A" podczas zaznajamiania się z aktami postępowania w dniu [...] kwietnia 2010 r. Z niewiadomych skarżącej powodów w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest jakiegokolwiek odniesienia do tego pisma. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Powodem takiego rozstrzygnięcia było nierozpatrzenie przez organ pierwszej instancji całokształtu materiału dowodowego. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej organ pierwszej instancji winien przede wszystkim ustalić czy wniosek dowodowy został faktycznie przez Spółkę "A" przesłany do Urzędu Celnego w dniu [...] kwietnia 2010 r., a więc przed wydaniem decyzji, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi rozpoznać go, zgodnie z właściwością. Powinien również zwrócić się do firmy "R", celem jednoznacznego wyjaśnienia, czyją własność w chwili kontroli stanowił przewożony towar. Jednocześnie ponownie należałoby wezwać Spółkę "A", do przestawienia oryginału umowy z dnia [...] stycznia 2007 r., który jak twierdzą jej wspólnicy, jest w ich posiadaniu. Ponadto organ pierwszej instancji powinien zwrócić się do Urzędu Celnego o przekazanie oryginałów akt prowadzonego postępowania, gdyż to Naczelnik Urzędu Celnego jako organ prowadzący niniejsze postępowanie winien być w ich posiadaniu. Odnosząc się natomiast do zarzutu strony, że Naczelnik Urzędu Celnego bezzasadnie pominął dowód z przesłuchania prezesa spółki "A", Dyrektor Izby Celnej wskazał, że prawidłowe ustalenie stanu faktycznego spoczywa co prawda na organie prowadzącym postępowanie, jednak również w interesie Strony jest takie z nim współdziałanie, by w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśnione zostały wszelkie okoliczności sprawy. Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej okoliczności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Z treści przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a. nakładających wspomniane obowiązki nie można w szczególności wyprowadzić wniosku, że organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony, w sytuacji gdy ta ostatnia – mimo istnienia obowiązku – środków takich nie przedstawia lub gdy twierdzenia strony są ogólnikowe bądź lakoniczne. Na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej spółka "A" złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wniosła o zmianę decyzji w zakresie uzasadnienia i nakazanie Izbie Celnej uzupełnienie go o następujące kwestie: 1. W jakiej części postępowania dowodowego nie przeprowadził organ pierwszej instancji; 2. Na czym konkretnie polegała niestaranność organu pierwszej instancji; 3. W jakim zakresie postępowanie organu pierwszej instancji nie służyło wyjaśnieniu prawdy obiektywnej; 4. Jakich kroków organ pierwszej instancji nie podjął do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego; 5. W jakim zakresie czyn jest nieudowodniony; 6. W jakim zakresie i w jakiej znacznej części sprawa wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego; Nadto skarżąca Spółka wniosła o nakazanie Izbie Celnej uzupełnienia zaskarżonej decyzji poprzez umieszczenie w niej nakazów dla organu pierwszej instancji przesłuchania przedstawiciela spółki "R" oraz prezesa spółki "A", a także skierowania zapytania do Urzędu Miasta. Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła: niespójność uzasadnienia z wydaną sentencją orzeczenia, naruszenie uprawnień strony do uczestniczenia w czynnościach i zaznajomienia się z materiałem dowodowym, który był brany pod uwagę przy wydawaniu decyzji i poznania dokładnych motywów tej decyzji, nieprecyzyjną i błędną ocenę materiału dowodowego, nie nakazanie Urzędowi Celnemu wykonania wniesionych wniosków dowodowych. Nadto Izba Celna nie poinformowała strony o terminie posiedzenia, kiedy będzie rozpoznawana decyzja i kiedy strona może zapoznać się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym będącym podstawą rozstrzygnięcia w sprawie. Izba Celna także nie zwróciła się do strony przed wydaniem decyzji czy ta posiada w sprawie jakieś materiały dowodowe do złożenia i nie wyznaczyła w tym zakresie terminu. Tym samym pozbawiła stronę czynnego udziału w sprawie i składania dodatkowych dowodów i wyjaśnień. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga okazała się bezzasadna. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] sierpnia 2010r. stanowił art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, w myśl którego organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Przytoczony przepis przewiduje podstawę prawną do wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej powodującej przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Jako przesłankę wydania tego typu decyzji przyjmuje się m.in. konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, do czego organ drugiej instancji nie jest uprawniony. Zgodnie bowiem z art. 136 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić jedynie uzupełniające postępowanie dowodowe (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wyd. C.H. Beck, Warszawa 2008, s. 625-626). W świetle okoliczności niniejszej sprawy należy podzielić pogląd Dyrektora Izby Celnej, iż decyzja Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] czerwca 2010 r. zawierała uchybienia skutkujące koniecznością jej uchylenia. Polegały one na przeprowadzeniu postępowania dowodowego z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w stopniu uzasadniającym przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia oraz pełnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy zawarł szczegółowe wskazania w tym zakresie, co ma umożliwić udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy istnieją przesłanki do nałożenia na stronę skarżącą – "A" Spółkę z o.o. kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego bez wymaganej licencji na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) Odnosząc się do zawartych w skardze zarzutów Spółki należy zwrócić uwagę, że Dyrektor Izby Celnej dokładnie opisał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w jakiej części Naczelnik Urzędu Celnego nie przeprowadził postępowania dowodowego, wskazując dowody, które organ pierwszej instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy powinien przeprowadzić oraz ustalenia faktyczne, które powinien poczynić. Chodziło m.in. o ustalenie, czy wniosek dowodowy Spółki z dnia [...] kwietnia 2010r. został przed wydaniem decyzji pierwszej instancji złożony w Urzędzie Celnym, w przypadku odpowiedzi pozytywnej Dyrektor Izby Celnej zalecił organowi pierwszej instancji rozpoznanie go zgodnie z właściwością. Naczelnik Urzędu Celnego powinien również zwrócić się do spółki "R" celem jednoznacznego wyjaśnienia, czyją własność w chwili kontroli w dniu [...] stycznia 2007 r. stanowił przewożony towar, wezwać spółkę "A" do przedstawienia oryginału umowy z dnia [...] stycznia 2007 r., który, jak twierdzą jej wspólnicy, jest w ich posiadaniu, a także zwrócić się do Urzędu Celnego o przekazanie oryginałów akt prowadzonego postępowania. Dyrektor Izby Celnej zwrócił również uwagę, aby podstawę ponownego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji stanowił całokształt zgromadzonego materiału dowodowego. Wyjaśnił nadto, że zlecenie uzupełnienia materiału dowodowego we wskazanym wyżej zakresie miało na celu zachowanie zasady dwuinstancyjności, rozumianej jako konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego co do wszystkich okoliczności sprawy przez organy obydwu stopni (instancji). Wywód Dyrektora Izby Celnej co do braków w zgromadzonym materiale dowodowym oraz okoliczności, które należy ustalić, został poparty przytoczeniem i omówieniem naruszonych przez organ pierwszej instancji przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. 7, 77 § 1 tej ustawy, dodatkowo również art. 15 k.p.a., statuującego zasadę dwuinstancyjności postępowania, jak również orzecznictwem sądowym, ukształtowanym na gruncie podobnych sytuacji procesowych. W związku z powyższym nie sposób zgodzić się z argumentacją strony skarżącej o braku wskazania w zaskarżonej decyzji, jakiej części postępowania dowodowego nie przeprowadził organ pierwszej instancji, na czym konkretnie polegała niestaranność organu pierwszej instancji, w jakim zakresie postępowanie organu pierwszej instancji nie służyło wyjaśnieniu prawdy obiektywnej, jakich kroków organ pierwszej instancji nie podjął do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w jakim zakresie czyn nie został udowodniony, czy też w jakim zakresie i w jakiej znacznej części sprawa wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Zaskarżona decyzja zawierała omówienie wszystkich kwestii, których brak zarzuciła Spółka w skardze. Nie sposób również zgodzić się z zarzutem braku spójności między sentencją decyzji a jej uzasadnieniem. Jeżeli chodzi o zarzuty naruszenia uprawnień strony do uczestniczenia w czynnościach postępowania przed organem odwoławczym, braku informacji o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i zgłoszenia nowych wniosków dowodowych oraz braku wyznaczenia terminu w tym zakresie, w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. (przewidującego wskazane wyżej uprawnienia dla stron postępowania) może odnieść skutek tylko wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (wyroki NSA z 18 maja 2006 r., II OSK 831/05, ONSAiWSA 2006 z. 6 poz. 157, a także z 16 października 2007 r., I OSK 1192/06, LEX nr 427561). Tymczasem strona skarżąca nie wyjaśniła w skardze, jakie konkretnie wnioski dowodowe zamierzała przedłożyć organowi odwoławczemu. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się jedynie faks datowany na dzień [...] kwietnia 2010 r., zawierający wnioski dowodowe Spółki (k. 123 akt administracyjnych), jednak został on skierowany do Urzędu Celnego – struktury pomocniczej organu pierwszej instancji, za pośrednictwem Urzędu Celnego. Pomijając już fakt, że Dyrektor Izby Celnej wziął pod uwagę to pismo i w zaskarżonej decyzji nakazał organowi pierwszej instancji przede wszystkim ustalenie, czy taki wniosek dowodowy istotnie został złożony i w razie odpowiedzi pozytywnej rozpoznanie go zgodnie z właściwością, brak jest jakichkolwiek przeszkód, aby skarżąca Spółka zgłosiła wnioski dowodowe, które uzna za konieczne, w toku ponownie toczącego się postępowania przed organem pierwszej instancji. Prawa strony skarżącej wynikające z art. 10 k.p.a. nie zostały więc w tym zakresie naruszone. W konsekwencji brak jest podstaw do przyjęcia, iż zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Celnej została wydana z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Tym samym zarzuty zawarte w skardze należy uznać za oczywiście bezzasadne i nie znajdujące potwierdzenia w okolicznościach niniejszej sprawy, wobec czego skarga na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) p.p.s.a. została oddalona.