II SA/Go 77/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2014 r. sprawy ze skargi S.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej S.M. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 58 § 1-2, art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267) w zw. z art. 79 ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), odmówiło S.M. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku w sprawie aktualizacji stawki procentowej opłaty za użytkowanie wieczyste gruntu oznaczonego numerami ewidencyjnymi działek [...], o łącznej powierzchni 5947 m2, położonego w [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż w dniu 24 lipca 2013 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynął wniosek S.M. z dnia [...] lipca 2013 r. o ustalenie, że odmowa zmiany z 3% na 1% stawki procentowej opłaty za użytkowanie wieczyste gruntu oznaczonego nr ewidencyjnym działek [...], o łącznej pow. 5947m2, położonej w [...], jest nieuzasadniona. Pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] Kolegium, na podstawie art. 64 § 2 w związku z art. 33 § 3 kpa, wezwało wnoszącą podanie do usunięcia jego braku, przez przedłożenie oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa, upoważniającego S.M. do reprezentowania S.M. - w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W zakreślonym terminie przedłożono w Kolegium nieuwierzytelnioną kserokopię pełnomocnictwa udzielonego S.M. przez S.M.. Nadto z treści przedłożonej kopii pełnomocnictwa nie wynikało upoważnienie S.M. do reprezentowania skałdającej wniosek w postępowaniu w sprawie aktualizacji stawki procentowej opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste gruntu. W tej sytuacji, wobec nieuzupełnienia braków, SKO pozostawiło wniosek bez rozpoznania, o czym pismem z dnia [...] września 2013 r. poinformowano S.M.. Następnie pismem z dnia [...] września 2013 r. pełnomocnik S.M. zwrócił się do organu o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia [...] lipca 2013 r., wskazując jednoczesnie, że niezłożenie oryginału pełnomocnictwa nastąpiło na skutek okoliczności niezależnych od wnoszącego podanie z dnia [...] lipca 2013 r. Wyjaśnił, że na skutek zachowania pracownika sekretariatu Kolegium, strona pozostawała w błędnym przekonaniu, że braki zostały uzupełnione w sposób prawidłowy, albowiem pełnomocnik przedłożył stosowne pełnomocnictwo osobiście w sekretariacie Kolegium. Pracownik sekretariatu odebrał ten dokument, wykonał jego kserokopię, na kserokopii odcisnął prezentatę wpływu dokumentu do organu, a oryginał zwrócił S.M.. Ponadto, odnosząc się do zarzutu wadliwości treści złożonego pełnomocnictwa (tj. że nie wynika z niego upoważnienie S.M. do reprezentowania S.M. w postepownaiu w sprawie aktualizacji stawki procentowej opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste gruntu), wskazano, że uzupełnienie tego braku formalnego nie było przedmiotem wezwania z dnia [...] sierpnia 2013 r., a w związku z tym na etapie badania warunków formalnych wniosku z dnia [...] ipca 2013 r. treść pełnomocnictwa nie budziła żadnych wątpliwości organu. Dodatkowo pełnomocnik dołączył do wniosku o prezywrócenie terminu oryginał pełnomocnictwa udzielonego S.M. przez S.M., dopełniając czynności, której dotyczyło wezwanie z dnia [...] sierpnia 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując złożony wniosek, w oparciu o treść art. 58 § 1-2 Kodeksu postępowania administracyjnego, wskazało, że termin można przywrócić jedynie wówczas, gdy jego uchybienie nastąpiło bez winy strony, a okoliczność tę strona musi uprawdopodobnić. Kolegium stwierdziło, iż w niniejszej sprawie nie można przywrócić terminu z uwagi na fakt, że uchybiono terminowi z winy strony. W ocenie organu po odebraniu wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku nie pojawiły się żadne obiektywne przeszkody uniemożliwiające uzupełnienie wykazanych braków. Zaznaczono, że nawet składając wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku, mimo wskazania, że przedkłada się oryginał pełnomocnictwa, dołączono wyłącznie kopię pełnomocnictwa sporządzoną z jego wypisu. Jednocześnie za niewiarygodne uznano twierdzenia, że w dniu 30 sierpnia 2013 r. do sekretariatu Kolegium bezpośrednio dostarczono oryginał aktu notarialnego zawierającego stosowne umocowanie, gdzie następnie pracownik odebrał dokument i wykonał jego kserokopię, zwracając oryginał pełnomocnictwa. Dodatkowo organ podkreślił, że z treści przedłożonej kopii pełnomocnictwa nie wynika upoważnienie dla S.M. do reprezentowania S.M. w postępowaniu w sprawie aktualizacji stawki procentowej opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste gruntu. Wobec powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że uchybienie terminu do uzupełnienia złożonego wniosku nastąpiło w sposób zawiniony i w tej sytuacji postanowiło o odmowie jego przywrócenia. Pismem z dnia [...] grudnia 2013r. S.M. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim ww. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...], wnosząc jednocześnie o jego uchylenie. W skardze strona zarzuciła organowi naruszenie art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, przez rozstrzygnięcie spornych okoliczności na niekorzyść strony; art. 80 k.p.a. w zw. z art. 58 § 1 k.p.a. przez dokonanie dowolnej oceny dowodów i okoliczności sprawy skutkujące przyjęciem, że do uchybienia terminu doszło z wyłącznej winy strony; oraz art. 64 § 1-2 kpa, polegające na przyjęciu za podstawę odmowy przywrócenia terminu, a także pozostawienia bez rozpoznania wniosku o aktualizację stawki za użytkowanie wieczyste, nienadesłanie przez stronę prawidłowego z uwaga na treść pełnomocnictwa dla S.M., pomimo, że złożenie takiego dokumentu nie było przedmiotem wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia [...] lipca 2013 r.. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że odmawiając wiary jej twierdzeniom o okolicznościach w jakich doszło do uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku, organ administracji nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego, zmierzającego do weryfikacji tych twierdzeń, wobec czego wywód na jakim opiera się organ jest dowolny i sprzeczny z okolicznościami, których organ nie kwestionował. Wyjaśniła przy tym, że dokonanie czynności objętych wezwaniem nastąpiło w dniu 30 sierpnia 2013 r., tj. w dniu następnym po otrzymaniu wezwania. Wskazała ponadto, iż nie można zaprzeczyć, że do uzupełnienia braków doszło na skutek osobistego złożenia pisma w sekretariacie Kolegium, o czym świadczy zarówno prezentata organu, jak i brak koperty w aktach sprawy. W ocenie skarżącej okoliczności te uprawdopodabniają prawdziwość jej twierdzeń, że do złożenia w aktach kserokopii spornego pełnomocnictwa doszło w warunkach opisanych w piśmie z dnia [...] września 2013 r. (wniosek o przywrócenie terminu). Przypomniała także, że w tym dniu do sekretariatu Kolegium został bezpośrednio dostarczony oryginał aktu notarialnego, zawierającego umocowanie dla S.M.. Pracownik sekretariatu odebrał ten dokument po czym wykonał jego kserokopię, a na wezwaniu do usunięcia braków formalnych została odciśnięta prezentata potwierdzająca wpływ dokumentu. Następnie oryginał pełnomocnictwa został zwrócony. W ocenie skarżącej organ administracji, nie dysponując żadnym materiałem zaprzeczającym prawdziwości powyższych okoliczności, nie był uprawniony do ich interpretacji na niekorzyść strony. Zdaniem skarżącej działanie takie jest zaprzeczeniem zasady pogłębiania zaufania (art. 8 k.p.a.) i w związku z tym ocena dokonana przez organ musi być uznana za dowolną i podporządkowaną obronie pierwotnej decyzji o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. Dodatkowo w skardze skarżąca zakwestionowała prawidłowość postępowania pracownika sekretariatu organu, który mając możliwość wglądu zarówno do akt sprawy, jak i treści skierowanego do niej wezwania, przyjął kopię pełnomocnictwa. Również i ta okoliczność świadczy zdaniem skarżącej o dowolności przeprowadzonej przez organ oceny i wyciągniętych na niekorzyść strony wniosków Zaznaczyła ponadto, że podstawą wniosku o przywrócenie terminu jest uprawdopodobnienie, że do jego uchybienia doszło z przyczyn niezależnych od strony, wyrazem czego, w jej ocenie, jest przedstawiony wyżej stan faktyczny, a w szczególności logiczny i zazębiający się ciąg zdarzeń w jakich doszło do uzupełnienia braków formalnych. Dlatego też w jej ocenie nie może być tu mowy o winie strony w uchybieniu terminu, a to z kolei uzasadnia jego przywrócenie. Według skarżącej w okolicznościach niniejszej sprawy przyjąć należało, że niezłożenie oryginału pełnomocnictwa nastąpiło na skutek okoliczności od niej niezależnych, na które nie miała żadnego wpływu. W wyniku zachowania pracownika sekretariatu pozostawała w błędnym przekonaniu, że braki zostały uzupełnione w sposób prawidłowy. Niezależnie od powyższego skarżąca wskazała na kolejną nieprawidłowość w działaniu organu administracji publicznej, który jako jedną z podstaw pozostawienia bez rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2013 r., jak i odmowy przywrócenia terminu do jego uzupełniania, podał okoliczność nieprzedłożenia pełnomocnictwa dla S.M. do reprezentowania S.M. w przedmiotowej sprawie, choć z treści wezwania jednoznacznie wynika, że pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. skarżąca została wezwana jedynie do uzupełnienia braków formalnych wniosku, poprzez przedłożenie oryginału lub urzędowo poświadczonej kopii pełnomocnictwa upoważniającego S.M. do reprezentowania jej osby. W wezwaniu nie było mowy natomiast o jaki konkretnie zakres umocowania chodzi (tj. że ma ono dotyczyć akurat postępowania o aktualizację stawek za użytkowanie wieczyste). Zdaniem skarżącej oznacza to, że prawidłowość upoważnienia w chwili wystąpienia z wnioskiem, a nawet na etapie badania jego wymagań formalnych, nie budziła żadnych wątpliwości. W przeciwnym razie skarżąca winna zostać wezwana do przedłożenia prawidłowego umocowania dla S.M. w tej konkretnej sprawie, nie zaś oryginału lub uwierzytelnionej kopii, która załączona została do wniosku. Z uwagi na ogólne i nieprecyzyjne sformułowanie wezwania tak bowiem właśnie zrozumiana została jego treść. Skarżąca podkreśliła przy tym, że postępowanie w przedmiocie uzupełnienia braków formalnych jest postępowaniem naprawczym, z założenia zmierzającym do nadania biegu sprawie. Oznacza to, że organ powinien wskazać stronie wszelkie uchybienia uniemożliwiające wszczęcie postępowania, w tym związane z umocowaniem pełnomocnika. A zatem wezwanie powinno być w swej treści jednoznaczne, tak aby strona zrozumiała dokonania jakich konkretnie czynności domaga się od niej organ. Zdaniem skarżącej, kwestionując pełnomocnictwo z punktu widzenia jego treści, w wezwaniu organ powinien wskazać konkretnie jakie umocowanie ma zostać przedłożone. Organ nie może bowiem oczekiwać od strony, aby domyślała się, że poza kwestionowaniem formy w jakiej złożone zostało pełnomocnictwo, podważa on równocześnie jego skuteczność z uwagi na treść. Skoro zatem prawidłowość pełnomocnictwa, z punktu widzenia jego treści, nie była przedmiotem wezwania do uzupełnienia braków, to w ocenie skarżącej okoliczność ta nie mogła być przyczyną pozostawienia jej wniosku bez rozpoznania, ani też podstawą argumentacji dla odmowy przywrócenia terminu do ich uzupełnienia. W odpowiedzi na skargę Samorzadowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Organ wskazał dodatkowo, że skierowne do S.M. wezwanie do usunięcia braku podania, przez przedłożenie oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa było konsekwencją braku dołączenia tego pełnomocnictwa do wniosku z dnia [...] lipca 2013 r., mimo że wskazano je jako załącznik do wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co nstępuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny w zakresie swej właściwości ocenia zatem zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a."). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] odmawiające S.M. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia [...] lipca 2013 r. o ustalenie, że odmowa zmiany z 3% na 1% stawki procentowej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości obejmującej działki gruntu nr [...], o łącznej powierzchni 5947 m2, położonego w [...], jest nieuzasadniona. Wobec tego w pierwszej kolejności należy wskazać, iż przepis art. 79 ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) – dalej jako u.g.n., stanowi, że do postępowania z wniosku użytkownika wieczystego o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego o wyłączeniu pracownika oraz organu, o załatwianiu spraw, doręczeniach, wezwaniach, terminach i postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dotyczących odwołań i zażaleń. W przedmiotowej sprawie organ administracji publicznej odmówił skarżącej przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku, o którym mowa w art. 78 ust. 2 u.g.n. dlatego też, w oparciu o ww. przepis art. 79 ust. 7 u.g.n., odpowiednie zastosowanie znajduje tutaj przepis art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267) – dalej jako k.p.a., regulujący postępowanie przed organem administracji publicznej na skutek uchybienia terminu. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Na podstawie § 2 tego artykułu prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. A zatem przywrócenie terminu zgodnie z art. 58 k.p.a. jest możliwe wtedy, gdy zainteresowany uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy i w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu wniesie do organu prośbę o jego przywrócenie, dokonując jednocześnie czynności, dla której termin ten był przewidziany. Przy czym trzeba pamiętać, że uprawdopodobnienie okoliczności, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego, służy celowi obudzenia w organie orzekającym ufności w to, że pewne twierdzenie zainteresowanego odpowiada prawdzie. Należy bowiem odróżnić uprawdopodobnienie pewnych okoliczności od ich udowodnienia, co z kolei służy celowi przekonania organu orzekającego o prawidłowości pewnego twierdzenia. Uprawdopodobnienie jest bowiem środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, nie dającym pewności, lecz jedynie prawdopodobieństwo twierdzenia o danym fakcie. Prowadzi ono do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce, a jego zakres obejmuje zdarzenie, które spowodowało brak winy po stronie zainteresowanego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 października 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 874/12; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt III SA/Po 1159/12). W ocenie Sądu skarżąca uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku, poprzez wskazanie, że w zakreślonym przez organ terminie wykonała zobowiązanie Kolegium i w siedzibie organu przedłożyła oryginał pełnomocnictwa, oraz że pracownik organu wykonał jego kserokopię, na której odcisnął prezentatę z datą 30 sierpień 2013 r., a oryginał zwrócił. W uzasadnieniu postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w żaden sposób nie odniosło się do tego twierdzenia strony. Jedynie w uzasadnieniu podało, że jest ono niewiarygodne. Z akt sprawy nie wynika aby w tym zakresie przeprowadzone zostało przez organ postępowanie wyjaśniające, brak jest oświadczenia na piśmie pracownika sekretariatu, który dokonał skserowania przedłożonego przez stronę oryginału pełnomocnictwa, i który opatrzył tę kserokopię pieczęcią wpływu. Dodatkowo trzeba wskazać, że brak jest również w aktach sprawy notatki pracownika Kolegium, stwierdzającej w dacie wpływu do Kolegium wniosku skarżącej z dnia [...] lipca 2013 r., iż nie dołączono do niego wskazanego w nim pełnomocnictwa. Dodać także należy, że skoro organ uznał, że pełnomocnictwo jest niepełne, bo nie zawiera umocowania dla przedmiotu niniejszej sprawy, to winien uznać, że wniosek złożono bez podpisu i wezwać S.M. do podpisania wniosku bądź przedłożenia pełnomocnictwa dla danej czynności przed Kolegium. Trafnie zatem skarżąca wywodzi, że nie była wzywana ani do uzupełnienia pełnomocnictwa, ani do podpisania wniosku. Wobec powyższego należy także stwierdzić, że skarżąca dopełniła wszelkich formalności dla skutecznego złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia [...] lipca 2013 r. Skarżąca wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z tą prośbą z zachowaniem terminu określonego w art. 58 § 2 k.p.a., tj. w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Datą, od której należy liczyć ten termin, jest data uzyskania przez osobę zainteresowaną wiadomości o zdarzeniu powodującym rozpoczęcie biegu terminu. Zdarzenie takie w niniejszej sprawie stanowi doręczenie skarżącej pisma Kolegium z dnia [...] września 2013r. informującego o pozostawieniu wniosku skarżącej z dnia [...] lipca 2013 r. bez rozpoznania wskutek stwierdzenia przez organ nieuzupełnienia braku tego wniosku w terminie. Z akt sprawy wynika, że pismo organu z dnia [...] września 2013 r. doręczono skarżącej w dniu 23 września 2013 r. i to właśnie od tej daty rozpoczął swój bieg termin określony w art. 58 § 2 k.p.a. Prośbę o przywrócenie uchybionego terminu skarżąca wniosła do organu w dniu 30 września 2013r., nadając ją w Urzędzie Pocztowym. Ponadto z wniesieniem prośby o przywrócenie terminu skarżąca dopełniła czynności, dla której określony był uchybiony termin. W ocenie Sądu niewyjaśnienie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze istotnych dla sprawy okoliczności stanowi naruszenie obowiązku wszechstronnego i obiektywnego rozważenia okoliczności sprawy, w wyniku czego uchybiono przepisom postępowania (art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.), co mogło mieć istotny wpływ na jej wynik. Powyższe dało podstawę do uchylenia przez tutejszy Sąd zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 p.p.s.a.