II SA/Go 771/11
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2011-12-14
Skład orzekający: Jacek Jaśkiewicz, Michał Ruszyński, Joanna Brzezińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy straty w uprawach spowodowane przez zwierzęta leśne lub podtopienia mogą być uznane za siłę wyższą lub okoliczności nadzwyczajne w rozumieniu przepisów o płatnościach bezpośrednich w rolnictwie, a tym samym wyłączyć zastosowanie sankcji w postaci pomniejszenia płatności?Ratio decidendi
Straty w uprawach spowodowane przez zwierzęta leśne lub podtopienia nie mogą być uznane za siłę wyższą lub okoliczności nadzwyczajne w rozumieniu przepisów o płatnościach bezpośrednich w rolnictwie, ponieważ nie spełniają definicji klęski żywiołowej ani innych przesłanek wskazanych w przepisach unijnych i krajowych. W związku z tym, rolnik nie może skorzystać z wyłączenia sankcji, jeśli nie zgłosił nieprawidłowości we wniosku przed powiadomieniem o zamiarze kontroli.Stan faktyczny
Rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośredniej i uzupełniającej na rok 2010. Kontrola wykazała, że na niektórych działkach obsada sadzonek orzecha włoskiego była niższa od wymaganej normy, co skutkowało odmową przyznania płatności uzupełniającej i nałożeniem sankcji. Rolnik argumentował, że straty powstały z powodu zwierząt i podtopień, które powinny być traktowane jako siła wyższa. Organy administracji uznały, że przedstawione przez rolnika dowody nie potwierdzają wystąpienia siły wyższej ani okoliczności nadzwyczajnych, a zgłoszenie nieprawidłowości nastąpiło po powiadomieniu o zamiarze kontroli.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędzia WSA Joanna Brzezińska Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2011 r. sprawy ze skargi A.A. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.
[...] maja 2010r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: BP ARiMR) wpłynął wniosek A.A. o przyznanie płatności na rok 2010. We wniosku producent wystąpił o przyznanie jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej do grupy upraw podstawowych do 16 działek rolnych, znajdujących się na 8 ośmiu działkach ewidencyjnych, o łącznej powierzchni 30,94 ha
Decyzją z [...] kwietnia 2011 r. nr [...], Kierownik BP ARiMR przyznał A.A. płatności na rok 2010 w wysokości 17391,06 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw podstawowych i nałożył sankcje w wysokości 4853,56 zł, która to kwota będzie potrącana z płatności realizowanych przez ARiMR z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych.
Uzasadniając decyzję Kierownik BP ARiMR wskazał, że [...] września 2010r. w gospodarstwie producenta odbyła się kontrola na miejscu w zakresie zakwalifikowania powierzchni (o kontroli tej A.A. nie był informowany). W trakcie kontroli ustalono, że działka rolna D1 obsadzona jest mniejszą liczbą sadzonek niż 75 sztuk (orzech włoski) na hektar gruntów rolnych objętych wnioskiem o przyznanie tej płatności /minimalna norma obsady orzecha włoskiego wynika z § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2009 r. Nr 40, poz. 326 ze zm.)/.
Kolejną kontrolę na miejscu (o której producent był informowany) przeprowadzono [...] lutego 2011 r. Podczas tej kontroli stwierdzono, że oprócz działki rolnej D1 także działki F1 i AA1 są obsadzone mniejszą liczbą sadzonek orzecha włoskiego na hektar gruntów rolnych. Producent w uwagach do protokołu wpisał, że straty na działkach D i F zostały spowodowane przez zwierzęta. W przypadku działki rolnej AA, straty powstały przez zwierzęta i częściowo z powodu "wymoknięcia".
Organ zaznaczył, że dokumenty potwierdzające wystąpienie siły wyższej zostały złożone do BP ARiMR 24 stycznia 2011 r. (kopia protokołu oględzin [...] z [...] września 2010 r.), wraz z kopią zastrzeżeń do raportu z czynności kontrolnych. 4 lutego 2011 r. został dostarczony Protokół szacowania szkody nr [...] z [...] stycznia 2011 r. 10 lutego 2011 r. zostały dostarczone kolejne dokumenty (oświadczenie świadków nie będących domownikami rolnika oraz protokół oględzin lub szacowania szkody nr [...]).
Kierownik BP ARiMR zaznaczył, że w myśl art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U. UE.L z 2009 r. Nr 316, poz. 65 ze zm.), jeżeli rolnik może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości w złożonym wniosku lub z własnej inicjatywy poinformuje kierownika BP, że danej zawarte we wniosku są nieprawidłowe lub dane we wniosku zdezaktualizowały się od czasu jego złożenia (o ile nie został powiadomiony o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu oraz nie został poinformowany o nieprawidłowościach we wniosku), nie stosuje się pomniejszenia płatności. Poinformowanie Kierownika BP dokonywane jest na formularzu wniosku z zaznaczeniem pola "Zmiana wniosku". Organ wskazał także, że zgodnie z art. 75 ust. 2 ww. rozporządzenia, w przypadku wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, rolnik powinien złożyć pisemne oświadczenie o zaistniałych okolicznościach, opatrzone czytelnym podpisem i datą złożenia, w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać takiej czynności wraz z dowodem potwierdzającym wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności. Spełnienie obu warunków jednocześnie, tj. poinformowanie w ciągu 10 dni oraz przedstawienie dowodu potwierdzającego działanie siły wyższej pozwala na uwzględnienie tychże okoliczności i zachowanie przez rolnika prawa do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt kwalifikowanych w momencie wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.
Kierownik BP ARiMR uznał, że producent podjął czynności związane z poinformowaniem właściwego organu o wystąpieniu siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności po stwierdzeniu nieprawidłowości podczas kontroli na miejscu. Wobec powyższego przedstawione przez producenta dokumenty, w ocenie organu, nie spełniają przesłanek do uznania wystąpienia w gospodarstwie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.
W dalszej części uzasadnienia decyzji organ wskazał, że w trakcie prowadzonego postępowania ustalono: powierzchnię zgłoszoną we wniosku do przyznania jednolitej płatności obszarowej: 30,94 ha, powierzchnię kwalifikująca się do przyznania pomocy: 30,94 ha. Płatność zatem wyniosła 30,94 ha x 562,09 zł (stawka jednolitej płatności obszarowej w 2010 r.) = 17391,06 zł stosownie do art. 7 ust. 1 i 2, art. 19 ust 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2007 r. Nr 35, poz. 217 ze zm.) w związku z art. 4 ustawy z dnia 17 lutego 2010 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 36 poz. 197).
Ponadto stwierdzono powierzchnię zgłoszoną we wniosku do przyznania uzupełniającej płatności obszarowej: 30,94 ha, powierzchnię kwalifikującą się do przyznania pomocy: 16,11 ha. Różnica procentowa w powierzchni działek zgłoszonych we wniosku i stwierdzonych w czasie kontroli administracyjnej wyliczona według wzoru, powierzchnia deklarowana - powierzchnia stwierdzona wyniosła : 92,0546 %, zatem organ orzekł stosownie do art. 58, 57 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w związku z § 17 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) Nr 885/2006.
W odwołaniu od decyzji Kierownika BP ARiMR, A.A. podkreślił, że zachował 10-dniowy termin od stwierdzenia wielkości szkody do złożenia zawiadomienia ARiMR.
Po rozpatrzeniu zebranego materiału w sprawie, a także po analizie przedstawionych w odwołaniu zarzutów, organ drugiej instancji – Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR – decyzją z [...] sierpnia 2011r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w całości podtrzymał argumentację organu pierwszej instancji.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi A.A., złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 75 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., polegające na błędnym przyjęciu, że skarżący uchybił 10-dniowemu terminowi do zgłoszenia powstałych szkód, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego w sprawie wynika, że skarżący zgłosił szkodę w terminie 10 dni od dnia w którym uzyskał taką możliwość,
- art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - zwanej dalej: k.p.a), polegające na niewyjaśnieniu istotnych wątpliwości wynikających z treści protokołów skarżącego wniesionych do organów na okoliczność powstania szkód w areale i jednoczesnym naruszeniu słusznego interesu skarżącego.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Nadto wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dwóch dokumentów dołączonych do skargi, tj. wyjaśnień do protokołu oraz oświadczenia (znajdujących się na kartach 10 i 11 akt sądowych), na okoliczność ujawnionych w treści tych dokumentów faktów mających znaczenie dla wyjaśnienia przedmiotu sprawy, a dotyczących sposobu interpretacji protokołów kół łowieckich z oględzin i szacowania szkód w uprawach orzecha włoskiego.
Odpowiadając na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, odnosząc się do jej zarzutów, wniósł o oddalenie skargi.
Na rozprawie 30 listopada 2011 r. sąd oddalił wniosek dowodowy zawarty w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej: p.p.s.a) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej z punktu widzenia legalności tj. z punktu widzenia zgodności zaskarżonych decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Żądanie skargi może być więc uwzględnione w razie stwierdzenia przez sąd, że rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania, jeżeli takie naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź z naruszeniem prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a). Ponadto sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a).
Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy zastosowania wobec skarżącego sankcji z art. 58 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina, w tym zachodzenia przesłanek do zastosowania przepisu art. 75 tego rozporządzenia Komisji (WE).
Rozstrzygając ten spór należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania, jak wskazują organy oraz skarżący, art. 75 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, bowiem w okolicznościach sprawy nie występują przypadki siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. Wskazać należy, że ustęp 2 tego artykułu w zakresie określenia przypadków siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, odwołuje się do art. 31 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U.UE. L z 2009 Nr 30 poz. 16). Zgodnie z tym przepisem działanie siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajne są uznawane przez właściwy organ w przypadkach takich jak:
a) śmierć rolnika,
b) długookresowa niezdolność rolnika do pracy,
c) poważna klęska żywiołowa w dużym stopniu dotykająca gruntu rolne gospodarstwa, d) wypadek powodujący zniszczenie w gospodarstwie budynków dla zwierząt gospodarskich,
e) choroba epizootyczna dotykająca wszystkie zwierzęta gospodarskie rolnika lub część tych zwierząt.
W cytowanym przepisie nie wymieniono zatem podnoszonych przez skarżącego strat w uprawach spowodowanych przez zwierzęta leśne. Podtopień które wystąpiły na działkach rolnych skarżącego także nie można zakwalifikować jako poważnej klęski żywiołowej, albowiem podtopienia te nie miały charakteru trwałego, czy też prowadzącego do zniszczenia całych upraw na obszarze działek rolnych skarżącego. Aby możliwe było odstąpienie od zastosowania sankcji w postaci pomniejszenia płatności muszą wystąpić zdarzenia, które można uznać za przypadki działania siły wyższej należycie uzasadnione i uznane przez właściwy organ okoliczności o charakterze nadzwyczajnym, przekraczającym zjawiska przyrodnicze typowe dla danej strefy klimatycznej. Nawet jeśli dane zjawisko miarę tę przekracza nie jest to równoznaczne z wystąpieniem klęski żywiołowej, której przypisuje się cechy nadzwyczajne i powszechne. Posiłkowo wskazać można, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej (Dz.U z 2002 r., Nr 62, poz. 558 ze zm.) przez klęskę żywiołową rozumie się katastrofę naturalną lub awarię techniczną, których skutki zagrażają życiu lub zdrowiu dużej liczby osób, mieniu w wielkich rozmiarach albo środowisku na znacznych obszarach, a pomoc i ochrona mogą być skutecznie podjęte tylko przy zastosowaniu nadzwyczajnych środków, we współdziałaniu różnych organów i instytucji oraz specjalistycznych służb i formacji działających pod jednolitym kierownictwem. Podobnie zwrot ten rozumiany jest w słownikach języka polskiego. Przepisy te zostały doprecyzowane rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie rodzajów dowodów potwierdzających działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności (Dz. U. Nr 46, poz. 308 ze zm.). Szczególny zapis zamieszczony jest w § 1a tego rozporządzenia. Zgodnie z jego brzmieniem dopuszczono jako dowód potwierdzający wystąpienie w 2010 r. powodzi, stanowiącej siłę wyższą lub nadzwyczajne okoliczności, o których mowa w art. 31 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003, pisemne oświadczenie o jej wystąpieniu sporządzone przez rolnika albo pisemne oświadczenia o jej wystąpieniu sporządzone przez dwóch świadków, którzy nie są domownikami rolnika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Z treści ustaleń, w szczególności zaś twierdzeń skarżącego nie wynika by stan, który spowodował zniszczenie części upraw odpowiadał wskazanej charakterystyce. Brak jest jakichkolwiek dowodów by uznać, że był on klęską żywiołową. Z tych też względów nie miał w sprawie zastosowania ust. 2 art. 75 Rozporządzenia nr 1122/2009.
Skoro zatem przepis art. 75 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 nie miał w tej sprawie zastosowania, to również nie wchodziła tutaj w grę kwestia zgłoszenia organowi przez skarżącego – w terminie 10 dni – przypadków siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. Stąd też i zarzuty skarżącego odwołujące się do trybu określonego w art. 75 rozporządzenia nr 1122/2009 i przewidzianego w jego ust. 2 dziesięciodniowego terminu zgłoszenia pozbawione są doniosłości prawnej dla rozstrzygnięcia sprawy.
Uchybienie to pozostaje jednak bez wpływu na legalność decyzji. Zastosowanie w sprawie ma bowiem art. 73 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Zgodnie z ust. 1 art. 73 zmniejszeń i wykluczeń nie stosuje się w przypadku gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy; zaś stosownie do ust. 2 w odniesieniu do tych części wniosku o przyznanie pomocy, co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie o nieprawidłowościach wniosku lub o dezaktualizacji, do czasu powiadomienia przez organ o zamiarze przeprowadzenia kontroli lub o nieprawidłowościach wniosku. Podanie zmienionych informacji przez rolnika powoduje dostosowanie wniosku do faktycznej sytuacji.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przepis art. 73 ww. rozporządzenia będzie miał zastosowanie w sytuacji stwierdzonych nieprawidłowości, o których mowa w rozdziałach I i II tytułu IV w stosunku do wniosku. Zmniejszenia i wykluczenia bowiem do których odwołuje się art. 73, zawarte odpowiednio poczynając od art. 55 do 62 stosowane są w przypadku stwierdzonych nieprawidłowości. Za takim kierunkiem rozumienia i stosowania przepisu art. 73 ww. rozporządzenia przemawiają również wskazania zawarte w preambule do tego rozporządzenia - np. w pkt 75, 90, 93, 94. Zgodnie z pkt 94 preambuły rolnicy, którzy w jakimkolwiek momencie powiadomią właściwe organy krajowe o nieprawidłowościach we wnioskach o przyznanie pomocy, nie powinni podlegać zmniejszeniom ani wykluczeniom bez względu na powód nieprawidłowości, pod warunkiem że wcześniej nie zostali powiadomieni przez właściwe organy o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, albo o wykrytych we wniosku nieprawidłowościach.
Cele te realizują przepisy art. 26 ust.1, art. 27, art. 52 ust. 2 rozporządzenia nr 1222/2009. Art. 26 ust. 1 rozporządzenia formułuje jedynie powinność organów administracyjnych przeprowadzania kontroli w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami na jakich przyznawana jest pomoc oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności. O obowiązku zawiadomienia rolnika o wylosowaniu do kontroli bądź o samej kontroli mówi natomiast art. 27 rozporządzenia. Zgodnie z jego treścią, kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli. Zapowiedzenie kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do niezbędnego minimum, nieprzekraczającym 14 dni. W przypadku kontroli na miejscu odnoszących się do wniosków o pomoc z tytułu zwierząt gospodarskich wyprzedzenie nie przekracza 48 godzin, z wyjątkiem należycie uzasadnionych przypadków. Ponadto jeżeli ustawodawstwo stosowane do aktów i norm dotyczących zasady wzajemnej zgodności wymaga, aby kontrole na miejscu miały niezapowiedziany charakter, wymienione zasady mają również zastosowanie w przypadku kontroli na miejscu przeprowadzanych pod kątem przestrzegania zasady wzajemnej zgodności.
Z celami sformułowanymi w preambule oraz wskazanymi przepisami koreluje treść przepisów art. 73 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1222/2009., które należy rozumieć w sposób następujący: jeśli wystąpiły zdarzenia niewynikłe z winy rolnika, a mające wpływ na zmianę stanu faktycznego przedstawionego we wniosku o przyznanie pomocy, obowiązkiem rolnika jest je zgłosić je organowi na piśmie. Zgłoszenie to, jeśli oczywiście odpowiada stanowi faktycznemu, powoduje aktualizację wniosku. Jednakże uprawnienie takie rolnik traci jeśli zgłoszenia takiego nie dokonał przed powiadomieniem go o zamiarze przeprowadzenia kontroli.
Ratio legis analizowanych przepisów jest czytelne. Chodzi bowiem o zweryfikowanie w sposób rzetelny i obiektywny prawidłowości i zgodności z celem wykorzystywania otrzymanych środków pomocowych. Pamiętać przy tym należy, że zawiadomienie rolnika o planowanej kontroli mogłoby doprowadzić do sytuacji, że dopiero wówczas podjąłby on działania mające na celu wykazanie prawidłowego wykorzystywania środków. Dlatego zawiadomienie rolnika o planowanej kontroli uzasadnione jest jedynie w przypadkach, gdy z jakichkolwiek względów, na przykład konieczności uzyskania dodatkowych wyjaśnień, organy rolne uznają obecność producenta przy kontroli za uzasadnioną. Co do zasady natomiast, nieobecność rolnika, nawet zawiadomionego o terminie przeprowadzenia kontroli, nie ma wpływu na realizację czynności kontrolnych (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 1 grudnia 2011, III SA/Wr 371/11).
Nie ulega również wątpliwości, że zarówno warunki zgłoszenia okoliczności objętych dyspozycją przepisów art. 73 rozporządzenia nr 1222/2009 muszą podlegać bardziej restryktywnej ocenie niż wymienione w art. 75 tego aktu prawnego.
Zgromadzony w rozpoznawanej sprawie materiał dowodowy wskazuje, że skarżący był zawiadomiony o kontroli (telefonicznie 31 stycznia 2011 r.). Skarżący wziął udział w czynnościach kontrolnych, z których sporządzono protokół nr [...], dotyczący wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. Skarżący do czasu powiadomienia przez Kierownika BP ARiMR o zamiarze przeprowadzenia kontroli nie poinformował organu na piśmie o nieprawidłowościach wniosku lub też o jego dezaktualizacji. Zgodzić się zatem należy z organem, że wszelkie czynności podejmowane przez skarżącego, dotyczące składania dokumentów i wyjaśnień odnośnie nieprawidłowości stwierdzonych podczas czynności kontrolnych przeprowadzonych [...] lutego 2011 r., nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie albowiem nie spełniają wymogów określonych w art. 73 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Zatem okoliczności podnoszone przez skarżącego nie mogą być uznane za okoliczności wyłączające sankcje o których mowa w art. 73 rozporządzenia. Nie można też uznać, że mamy do czynienia z nieprawidłowościami za które rolnik nie ponosi odpowiedzialności, jeśli zważyć na istniejący po jego stronie obowiązek znajomości przepisów odnośnie płatności poświadczany w treści wniosku w sekcji IX.
Zgodnie z art. 58 akapit trzeci rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną do uzupełniającej płatności podstawowej a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50%, wówczas nie przyznaje się tej płatności oraz nakłada się na rolnika sankcję w wysokości przypadającej na różnicę między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. Z przedstawionych przez organy rozważań oraz wyliczeń wynika, że przyznane skarżącemu płatności obszarowe na 2010 r. są prawidłowe, a organy decyzyjne podjęły rozstrzygnięcia zgodne z prawem.
Uzasadniając postanowienie o oddaleniu złożonego przez stronę skarżącą wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dwóch dokumentów dołączonych do skargi, tj. wyjaśnień M.D. do protokołu Nr [...] oraz oświadczenia J.P., na okoliczność ujawnionych w treści tych dokumentów faktów mających znaczenie dla wyjaśnienia przedmiotu sprawy, a dotyczących sposobu interpretacji protokołów kół łowieckich z oględzin i szacowania szkód w uprawach orzecha włoskiego, należy podkreślić, że sąd nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a wyznacza ścisłe granice dopuszczalności wykorzystania w postępowaniu sądowoadministracyjnym nowych dowodów. Należy również stwierdzić, a pogląd ten jest utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych, że art. 106 p.p.s.a nie jest instrumentem służącym do zwalczenia ustaleń faktycznych, z którymi strona skarżąca się nie zgadza (por. wyrok NSA z dnia 27 października 2004 r., sygn. akt FSK 1186/04, wyrok WSA z dnia 27 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Ke 493/07). Niewątpliwie wnioskowane dowody z dokumentów, jak wynika z treści skargi miały na celu podważenie i w konsekwencji zakwestionowanie ustaleń faktycznych przyjętych przez organy, co do szacowania szkód w uprawach orzecha włoskiego. Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z załączonych dokumentów nie było możliwe, także i z tego powodu, że z ich treści wynika, iż zostały one sporządzone w reakcji na wydane w sprawie decyzje administracyjne. W kontekście powyższego należało wniosek dowodowy złożony na rozprawie 30 listopada 2011 oddalić, ponieważ w istocie zmierzał on do ponownego ustalenia stanu faktycznego przez sąd.
Mając powyższe na uwadze, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a zarzuty skargi są niezasadne, sąd - na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a - skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło