II SA/Go 776/08
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2009-02-05
Skład orzekający: Ireneusz Fornalik, Aleksandra Wieczorek, Michał Ruszyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, złożony przez osobę trzecią, na którą przeniesiono odpowiedzialność za zobowiązania płatnika składek (spółki), powinien być rozpoznawany na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, czy też na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 tej ustawy?Ratio decidendi
Wniosek o umorzenie należności z tytułu składek, złożony przez osobę trzecią, na którą przeniesiono odpowiedzialność za zobowiązania płatnika składek (spółki), powinien być rozpoznawany na takich samych zasadach i w oparciu o takie same podstawy prawne, jakby złożyła go sama spółka, czyli wyłącznie na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepis art. 28 ust. 3a tej ustawy, który przewiduje możliwość umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jest ograniczony do należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą).Stan faktyczny
Pełnomocnik M.G. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek ZUS za okres od lipca 2004 do lipca 2005 roku, wskazując na likwidację działalności spółki, chorobę wnioskodawczyni, brak dochodów i majątku. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, uznając, że nie zachodzą przesłanki, a następnie Prezes ZUS utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 28 ust. 3a ustawy o sus, wskazując na brak możliwości uiszczenia zaległości. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając błędne zastosowanie przepisów prawa materialnego przez organ.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 5 lutego 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Asesor WSA Michał Ruszyński Protokolant asystent sędziego Joanna Śliwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2009 roku sprawy ze skargi M.G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] roku, nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z dnia [...] roku.
Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2008 roku wydaną w sprawie [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 138 § 1 Kpa utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z dnia [...] grudnia 2007 roku o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od lipca 2004 do lipca 2005 roku .
Stan faktyczny w sprawie przedstawiał się następująco:
W dniu [...] sierpnia 2007 roku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Inspektorat wpłynął wniosek pełnomocnika M.G. - adwokata Z.Ś. o umorzenie "należności z tytułu składek ZUS za okres do [...] grudnia 2005 roku i ustalenie, że należności z tego tytułu za okres od [...] stycznia 2006 roku nie istnieją". W uzasadnieniu pełnomocnik wnioskodawczyni wskazał, iż działalność gospodarcza spółki została zlikwidowana o czym powiadomiono Zakład, urząd skarbowy i sąd stąd brak podstaw do naliczania składek wobec likwidacji podmiotu gospodarczego. W piśmie z dnia [...] października 2007 roku, stanowiącym wniosek o wyrejestrowanie spółki K. jako płatnika składek i piśmie z dnia [...] października 2007 roku, podtrzymującym wniosek o umorzenie składek, pełnomocnik wskazywał na poważną chorobę wnioskodawczyni, jej zadłużenie u osób fizycznych powstałe w związku z koniecznością leczenia i bieżącego utrzymania się, brak dochodów własnych i brak świadczeń z pomocy społecznej utrzymywania się ze wsparcia rodziny oraz samotne zamieszkiwanie. Wnosił o zasięgnięcie informacji w Wydziale Gospodarczym Sądu Rejonowego o treści wyroku w sprawie przeciwko wnioskodawczyni ( spółce z o.o. K. ) w wyniku którego powstał dług w kwocie ponad 20 000 złotych z narastającymi odsetkami, a także w Urzędzie Skarbowym o dochodach i stratach firmy. Do wniosku ani kolejnych pism nie dołączono żadnych dokumentów dla potwierdzenia podnoszonych okoliczności. Pismem z dnia [...] grudnia 2007 roku pełnomocnik precyzując wniosek wniósł o umorzenie składek za okres od lipca 2004 do lipca 2005 roku oraz ewentualnie za dalsze okresy, wskazując ponownie na skuteczne wyrejestrowanie z ubezpieczenia społecznego prowadzonej działalności oraz wywodząc, iż warunki osobiste majątkowe i zdrowotne wnioskodawczyni wskazują na brak możliwości uregulowania przez nią powstałych zaległości.
Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2007 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych ( w imieniu którego działał Zastępca Kierownika Oddziału ZUS-u) powołując się na przepis art. 83 ust. 1 pkt 3 , art. 28 ust. 1 i ust. 31 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych ( tekst jednolity Dz.U. z 2007 roku, Nr 11 poz. 74 ze zm. ) odmówił umorzenia należności za okres od lipca 2004 do lipca 2005 roku :
- z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w kwocie łącznej 8 034,90 zł ( w tym 6 203,90 zł składek i 1 831 zł odsetek na dzień [...] sierpnia 2007 roku ),
- na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie łącznej 2 587,08 zł ( w tym 1 996,80 zł składek i 591 zł odsetek na dzień [...] sierpnia 2007 roku ),
- na Fundusz Pracy w kwocie łącznej 3 496,26 zł ( w tym 454,08 zł składek i 135 zł odsetek ),
wskazując, iż wydana decyzja dotyczy wyłącznie zaległości wskazanych w decyzji nr [...] z dnia [...] września 2005 roku mocą której wnioskodawczyni odpowiada jako członek zarządu za zaległości firmy K. spółka z oo, nie obejmując zaległości powstałych także później tj. do dnia wyrejestrowania spółki [...] listopada 2007 roku. W uzasadnieniu organ wskazał, iż oceniając stan faktyczny wskazany we wniosku o umorzenie i kolejnych oświadczeniach z dnia [...] września [...] października, [...] listopada i [...] grudnia 2007 roku oraz po dokonaniu ustaleń własnych uznał, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia wskazanych w osnowie należności. Przytaczając brzmienie przepisu § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz przepisu art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stwierdził, iż wynika z nich, że ciężar udowodnienia stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej spoczywa na zobowiązanym, podkreślając, że ani ustawa o sus, powołane rozporządzenie nie zawierają nakazu umorzenia składek a jedynie przewidując taką możliwość. W zakresie poczynionych ustaleń faktycznych organ wskazał, że zgodnie z odpisem z Krajowego Rejestru Sądowego wnioskodawczyni była prezesem i jedynym członkiem zarządu spółki z o.o. pod nazwą K.. Spółka ta prowadziła działalność od [...] listopada 2001 roku w zakresie usług ogólnobudowlanych. Jak wynika z odpisu nie zgłoszono likwidacji tej spółki ani wniosku o ogłoszenie upadłości. Również naczelnik Urzędu Skarbowego nie potwierdził faktu zgłoszenia likwidacji tejże spółki lub przerw w jej działalności. Do ZUS- zaś wniosek o wyrejestrowanie spółki jako płatnika składek złożony został dopiero w dniu [...] listopada 2007 roku z kodem oznaczającym nie jej likwidację, ale zaprzestanie prowadzenia działalności z datą [...] października 2006 roku. Okoliczności te nie potwierdzają, zdaniem organu, faktu likwidacji działalności spółki. Wskazał też, że wnioskodawczyni została wymeldowana z mieszkania przy ul. [...] i nie posiada aktualnego adresu zamieszkania na terenie kraju. Aktualnie przebywa w Niemczech. Wg złożonego oświadczenia je osobą samotną, nie pracuje, nie posiada żadnych własnych dochodów ani majątku. Utrzymuje się ze wsparcia rodziny. Jest w złym stanie zdrowia, czego jednak nie wykazała dokumentacją lekarską . Mimo wezwania przez organ nie stawiła się w celu złożenia wyjaśnień. W dniu [...] września 2005 roku komornik sądowy umorzył postępowania egzekucyjne wobec spółki, zaś [...] września 2005 roku została wydana decyzja o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania spółki na wnioskodawczynię. Od decyzji tej wnioskodawczyni złożyła odwołanie do sądu, które zostało oddalone. Powołując powyższe okoliczności organ stwierdził, iż trudno jest potwierdzić okoliczności podnoszone przez zobowiązaną bowiem nie przedstawiła ona żadnych dowodów w sprawie a nadesłane oświadczenia mają charakter lakoniczny i mało konkretny, zaś organ nie jest w stanie potwierdzić na podstawie ustaleń własnych sytuacji faktycznej wnioskodawczyni poza granicami kraju. Ustalono jedynie, iż terenie powiatu krośnieńskiego gdzie była ostatnio zameldowana nie posiada majątku ruchomego i nieruchomego. Wskazał, iż decyzja podejmowana na podstawie art. 28 ust 3a ustawy o sus ma charakter uznaniowy. Nawet ustalenie, iż po stronie zobowiązanego zachodzi ważny interes w umorzeniu składek nie zobowiązuje organu do uwzględnienia wniosku. W ocenie organu wniosek jest przedwczesny i nie zachodzą okoliczności przemawiające za umorzeniem należności zwłaszcza ze względu na fakt,o iż zadłużenie wniskodaczyni nie kwalifikuje się do przedawnienia. Wskazał przy tym, iż zachodzą podstawy do wydania decyzji przenoszącej na wnioskodawczynię odpowiedzialności za zobowiązania składkowe spółki za sierpień 2005 do września 2006 roku. Podkreślił, iż umorzenie należności z tytułu składek ma charakter wyjątkowy zaś ważny interes zobowiązanego nie może być utożsamiany jedynie z trudnościami finansowymi.
We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy pełnomocnik wnioskodawczyni domagał się uchylenia decyzji i umorzenia w całości należności składkowych zarzucając naruszenie przepisu art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art., 28 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 32 ustawy o sus polegające na uznaniu, iż miała możliwość rozliczenia się z zaległych składek w sytuacji gdy wykazała, że nie jest w stanie ich uiścić bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W uzasadnieniu wywodził, że organ pominął wynikające z oświadczeń z dnia [...] września, [...] października, istotne okoliczności dotyczące sytuacji osobistej wnioskodawczyni. Bezsporne jest bowiem, iż nie posiada ona żadnego majątku w Polsce ani za granicą, jest poważnie chora, nie ma żadnych dochodów co uzasadnia umorzenie zaległości ze względu na jej ważny interes.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją nr [...] z dnia[...] marca 2008 roku Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w imieniu którego działał Dyrektor Oddziału ( kierownik oddziału ) ZUS-u na podstawie art. 138 § 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Nr [...] z dnia [...] grudnia 2007 roku przy czym łączna kwota zaległych składek na Fundusz Pracy i odsetek na dzień [...] sierpnia 2006 roku została określona na 589,09 zł ( odmiennie niż w decyzji nr [...] – 3 496, 26 zł ). W uzasadnieniu organ powielając ustalenia i argumentację prawną zawartą w decyzji z dnia [...] grudnia 2007 roku stwierdził nadto, że ze względu na fakt, iż do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nie zostały przedłożone żadne dowody nie zaistniały okoliczności mające wpływ na zmianę decyzji.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik skarżącej domagał się zmiany decyzji z dnia [...] marca 2008 roku i umorzenia obciążających skarżącą zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy na podstawie art. 28 ust. 3 a ustawy o sus, ewentualnie uchylenia tejże decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zarzucał rażące naruszenie przepisów prawa materialnego tj . art. 28 ust. 3a ustawy o sus polegające na przyjęciu, iż nie zachodzą ustawowe warunki do umorzenia należności ZUS-u mimo, iż działalność gospodarcza została zlikwidowana, płatnik nie posiada źródeł przychodu na pokrycie należności, nadto poważnie choruje, zachodzi ważny interes zobowiązanego, który nie zamierza korzystać ze świadczeń społecznych ZUS. W uzasadnieniu skargi wywodził, iż organ pominął istotną okoliczność jaką jest fakt nieprowadzenia przez skarżącą jakiejkolwiek działalności gospodarczej. Wskazywał, iż skierowała ona do urzędu skarbowego zawiadomienie o nieprowadzeniu działalności i zastała usunięta z ewidencji płatników podatku VAT. Powyższe okoliczności potwierdza fakt, iż komornik sądowy umorzył wobec skarżącej egzekucję ze względu na brak majątku umożliwiającego zaspokojenie długów opisanych w tytułach wykonawczych, co czyni zasadnym wniosek o całkowite umorzenie należności .
W odpowiedzi na skargę organ domagał się jej oddalenia podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wywodząc, iż skarga nie wnosi nowych okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy .
Postanowieniem z dnia 13 października 2008 roku WSA w Warszawie przekazał sprawę WSA w Gorzowie Wlkp. wg właściwości miejscowej .
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje :
Skarga podlegała uwzględnieniu aczkolwiek z przyczyn innych niż w niej podniesione.
1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. 153, poz. 1269, ze zmianami ), sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy tj. w zakresie określonym w art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. - przywoływanej w dalszej części jako: ppsa ). Ponadto wymaga podkreślenia, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ppsa ). Oznacza to w konsekwencji, iż sąd administracyjny, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, może i powinien uwzględnić okoliczności, które nie zostały podniesione jako zarzuty skargi ale miały wpływ na ocenę jej legalności.
2. Przedmiotem sądowej kontroli była decyzja z dnia 6 marca 2008 roku, wydana w wyniku ponownego rozpoznania sprawy ( art. 83 ust. 4 ustawy o sus, art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 Kpa ), utrzymująca w mocy decyzję organu z dnia 31 grudnia 2007 roku o odmowie umorzenia składek. Mając na uwadze stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 lutego 2008 roku w sprawie II GSK 382/07 przyjąć należało, iż w istocie zaskarżona decyzja nie jest decyzją Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ( działającego jako organ ) ale decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ( będącego organem ), w imieniu którego działał Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, co zważywszy na treść kontrolowanej decyzji wymagało skorygowania. Z kolei fakt, iż z zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej nie wynikało uprawnienie podpisujących je osób do podejmowania rozstrzygnięć w imieniu Zakładu wymagał wyjaśnienia. W tym zakresie Sąd uznał, iż Prezes Zakładu uprawniony był do upoważnienia do wydawania decyzji w imieniu Zakładu jego pracowników tj. dyrektora ( kierownika ) i zastępcę kierownika Oddziału na podstawie § 3 ust. 3 Statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, stanowiącego załącznik do Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2007 roku w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych ( Dz.U. Nr 137, poz. 965 ) oraz wydanych na jego podstawie : pełnomocnictwa nr [...] z dnia [...] lutego 2008 roku i upoważnienia nr [...].
3. Mając na uwadze zmodyfikowaną, pismem z dnia [...] grudnia 2007 roku, treść pierwotnego wniosku pełnomocnika skarżącej o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne uznać należało, iż przedmiotem postępowania są należności z tytułu składek, których płatnikiem we wskazanym okresie ( lipiec 2004 – lipiec 2005 ) była spółka z o.o. K.. Odpowiedzialność za te należności spółki została przeniesiona na skarżącą jako osobę trzecią decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział z dnia [...] września 2005 roku nr [...] wydaną na podstawie art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa ( Dz.U. Nr 137 , poz. 926 z późn. zm .) w związku z art. 31 ustawy z dnia 31 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych. Jak wynika z uzasadnienia wskazanej decyzji ( nadesłanej przez organ na żądanie Sądu gdyż brak jej było w przekazanych wraz ze skargą aktach administracyjnych sprawy ) przeniesienie odpowiedzialności wynikało z faktu, iż ich egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a skarżąca była członkiem jej zarządu. Uznając, iż w oparciu o decyzję z dnia [...] września 2005 roku skarżąca ponosi odpowiedzialność za nieziszczone przez spółkę K. należności z tytułu składek Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpoznał dwukrotnie jej wniosek o umorzenie tychże. Z akt administracyjnych sprawy, które stosownie do przepisu 133 § 1 ppsa , są podstawą orzekania sądu nie wynika, by wskazana decyzja stała się prawomocna. Z uzasadnienia decyzji Zakładu z dnia [...] grudnia 2007 roku wynika jedynie, iż od decyzji przenoszącej odpowiedzialność skarżąca złożyła odwołanie, które przez sąd ( a właściwym jest w tym zakresie sąd okręgowy – sąd pracy i ubezpieczeń społecznych ) zostało oddalone. Wskazania wymaga, iż wyrok oddalający odwołanie staje się prawomocny o ile nie zostanie złożona od niego apelacja do sądu apelacyjnego. Dopiero niezłożenie apelacji lub rozstrzygnięcie sądu apelacyjnego skutkuje prawomocnym orzeczeniem w sprawie i ma wpływ na prawomocność decyzji przenoszącej odpowiedzialność. Kwestia ta nie została wyjaśniona przez organ w toku ponownego rozpoznania sprawy. Uzasadnienie decyzji z dnia [...] marca 2008 roku, wydanej w wyniku wniosku o ponowne rozpoznanie, sprawy całkowicie ją pomija. Wskazania przy tym wymaga, iż na nadesłanej w wykonaniu zobowiązania sądu uwierzytelnionej kopii decyzji z dnia [...] września 2005 roku brak jakiejkolwiek wzmianki o jej prawomocności. Tym samym w tym zakresie nie został wyjaśniony stan faktyczny sprawy ( art. 7 i 77 § 1 Kpa ), co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania w sprawie umorzenia składek bowiem jego przedmiot istnieje tylko w sytuacji prawomocności decyzji z [...] września 2005 roku ze względu na jej konstytutywny charakter.
4. Organ odmawiając wnioskodawczyni umorzenia należności tytułu składek nieuiszczonych przez spółkę K. wprawdzie wskazał jako podstawę jego rozpoznania przepis art. 28 ust. 1 ustawy o sus, ale w istocie rozważał zasadność jej wniosku o umorzenie wyłącznie w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a tej ustawy i wydane na podstawie ust. 3b Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ( Dz.U z 2003 roku, Nr 141, poz. 1365 ). Prawidłowe zastosowanie normy art. 28 ustawy o sus wymaga w pierwszej kolejności ustalenia jakich nieopłaconych składek i przez kogo finansowanych dotyczy wniosek o umorzenie składek. Skarżąca nie była płatnikiem składek w rozumieniu art. 4 pkt 2 ustawy o sus. Taki status prawny posiadała spółka, która jak wynika z akt administracyjnych (wnioski w sprawie udzielenia ulgi w spłacie należności) zatrudniała pracowników. Jako pracodawca, będąc jednocześnie płatnikiem składek miała obowiązek odprowadzać do Zakładu należne składki w części finansowanej przez pracowników (z ich wynagrodzenia) i części finansowanej ze środków spółki. Z mocy ustawy składki w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami (tj. przez pracowników) nie podlegają umorzeniu (art. 30 ustawy o sus). Z adnotacji we wnioskach dot. udzielenia ulgi wynika, że zaległości spółki w zakresie należności z tytułu składek za okres lipiec 2004 – lipiec 2005 nie występują w zakresie składek finansowanych ze środków pracowników, a powstały co do składek w części finansowanej przez spółkę jako pracodawcę (płatnika składek). Wykładnia przepisu art. 28 ustawy o sus prowadzi do wniosku, iż należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w części finansowanej przez płatnika składek (czyli składki za pracowników w części finansowanej przez pracodawcę) i na ubezpieczenie społeczne zobowiązanego do opłacenia składek na własne ubezpieczenia społeczne mogą być umarzane tylko w przypadku całkowitej nieściągalności w rozumieniu przepisu ust. 2 i 3 tego artykułu ustawy. Natomiast w ust. 3a art. 28 ustawy o sus ustanowiony został wyjątek od powyższej reguły, przewidujący możliwość umorzenia należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Wyjątek ten jest jednak ustawowo ograniczony do jednej tylko kategorii zadłużenia tj. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Chodzi tu o składki na ubezpieczenie społeczne osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, które same opłacają składki za swoje ubezpieczenie (są jednocześnie płatnikami i ubezpieczonymi). To właśnie te tylko należności Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć na podstawie rozporządzenia wykonawczego z dnia 31 lipca 2003 roku wydanego w oparciu o delegację zawartą w art.28 ust. 3b ustawy o sus, jeżeli zobowiązany wykaże, że ich opłacenie pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.
5. W rozpoznawanej sprawie odpowiedzialność skarżącej (o ile prawomocna okaże się decyzja Zakładu z dnia [...] września 2005 roku) ma charakter następczy. Skarżąca, będąc w istocie osobą trzecią na którą zgodnie z zasadami wynikającymi z Ordynacji podatkowej przeniesiona została odpowiedzialność, jedynie wstąpiła w miejsce "niewypłacalnego" płatnika składek. Prowadzi to do stwierdzenia, iż jej wniosek o umorzenie składek nieuiszczonych przez spółkę powinien być rozpoznawany na takich samych zasadach i w oparciu o takie same podstawy prawne jakby złożyła go sama spółka, a zatem wyłącznie w oparciu o przepis art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o sus. W takiej sytuacji powoływanie się przez organ w zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej na art. 28 ust. 3a i wydane rozporządzenie wykonawcze jest bezpodstawne bowiem jest to przepis normujący odmienną, niż zaistniała w rozpoznawanej sprawie, sytuację. Bez znaczenia pozostaje przy tym fakt, iż zobowiązanym w rozumieniu § 2 pkt 3 Rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 roku jest także osoba trzecia, na którą decyzją Zakładu przeniesiona została odpowiedzialność za zobowiązania płatnika składek z tytułu tych składek. Oznacza to tylko tyle, że osoba trzecia może ubiegać się o umorzenie składek na warunkach wynikających z Rozporządzenia o ile wśród należności za które odpowiada są składki za własne ubezpieczenie płatnika.
6. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi wskazać należy, iż pozostawały one bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż wywiedzione zostały z rozstrzygnięcia organu podjętego w oparciu o błędną podstawę prawną. Wskazania wymaga, iż organ, wydając decyzję załatwiającą wniosek o umorzenie składek, ma obowiązek wskazać prawidłową podstawę faktyczną i prawną w oparciu o którą rozważał i wykluczył możliwość umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne. Wnioskodawca ma bowiem prawo znać motywy wydania decyzji odmownej wypływające z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego i jego prawidłowej prawnej oceny (art. 9 i 11 Kpa). Ze względu zatem na niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w zakresie okoliczności istotnych dla jej rozstrzygnięcia oraz błędne zastosowanie przepisów art. 28 ustawy o sus i rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 roku zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu ( art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ppsa). W przedmiocie kosztów Sąd nie orzekał zważywszy na brak w tym przedmiocie wniosku pełnomocnika skarżącej.
7. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy obowiązkiem organu będzie zastosować prawidłowo właściwe normy prawne, zaś wydaną decyzję uzasadnić w sposób odpowiadający wymogom art. 107 § 3 Kpa z uwzględnieniem uwag wynikających z niniejszego uzasadnienia. Organ odniesie się też kwestii prawidłowości wskazania wielkości zadłużenia w zakresie składek na Fundusz Pracy. Dotychczasowa treść decyzji za dnia [...] grudnia 2007 roku w tym zakresie co do łącznej kwoty zadłużenia i jej zmiana w decyzji z dnia [...] marca 2008 roku zdaje się wskazywać na oczywistą omyłkę organu.
Mając na względzie powyższe okoliczności orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło