II SA/Go 79/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Szumilas po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.P. i H.P. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi D.P., H.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa własności działki dożywotniej postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Skargą wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. D.P. i H.P. zaskarżyli decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa własności działki dożywotniej. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 17 lutego 2011 r. wezwano skarżących do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł - stosownie do § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). W zarządzeniu tym wskazano, iż wpłaty należy dokonać w kasie Sądu lub na podany rachunek bankowy - w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Ponadto na podstawie zarządzenia z tej samej daty skarżący zostali wezwani do uzupełnienia braku formalnego skargi, poprzez nadesłanie jednego jej odpisu poświadczonego za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanego, celem doręczenia uczestnikowi postępowania. Na wykonanie powyższego Sąd zakreślił skarżącym również 7-dniowy termin od daty doręczenia wezwania, informując jednocześnie, iż nieusunięcie w/w braku formalnego skargi we wskazanym terminie spowoduje jej odrzucenie. Odpis zarządzenia z dnia 17 lutego 2011 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu oraz wezwanie o uzupełnienie braku formalnego skargi zostały doręczone skarżącym odrębnie w dniu 22 lutego 2011 r., co potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenia odbioru przesyłek (k. 24 i 25 akt sprawy). W zakreślonym terminie, tj. w dniu 1 marca 2011 r. skarżący złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, jednakże nie uzupełnili braków formalnych skargi, tzn. nie nadesłali brakującego odpisu skargi. Postanowieniem z dnia 23 marca 2011 r. Sąd przyznał skarżącym prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów postępowania a także ustanowił na ich rzecz adwokata. W dniu 1 kwietnia 2011 r. do tut. Sądu wpłynęła informacja Okręgowej Rady Adwokackiej o ustanowieniu na rzecz skarżących pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata B.P. – M.. Uwzględniając stwierdzone okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2011 r. , powołując się na przepis art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.), odrzucił skargę D. i H.P.. W dniu 19 kwietnia 2011 r. wpłynęło pismo, nadane w urzędzie pocztowym w dniu 18 kwietnia 2011 r. (data stempla pocztowego na kopercie), w którym pełnomocnik skarżących – adw. B.P. – M., w imieniu skarżących, zwróciła się z wnioskiem o przywróceniem terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał, iż uchybienie terminu wynikło bez winy skarżących, którzy składając w dniu 1 marca 2011 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy byli przekonani, iż jego wniesienie przerywa bieg terminu zarówno do uiszczenia wpisu sądowego, a także do uzupełnienia wszelkich braków formalnych skargi, które zostaną uzupełnione przez adwokata po jego ustanowieniu. Zdaniem wnioskodawców, ewentualne ustanowienie pełnomocnika z urzędu skutkowało tym, że to właśnie pełnomocnik będzie zobowiązany do wykonania w imieniu wnioskodawców wszelkich zarządzeń Sądu, w tym również uzupełnienia braków formalnych skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, przy czym, w przypadku jeżeli strona nie dokonała czynności bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 ppsa ). Tryb złożenia wniosku szczegółowo reguluje art. 87 ppsa. W myśl § 1 pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Natomiast § 2 stanowi, że w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony przez pełnomocnika D.P. oraz H.P. w terminie, o którym mowa w art. 87 § 1 ppsa. Jak wynika z okoliczności sprawy oraz z wyjaśnień zawartych we wniosku z dnia [...] kwietnia 2011 r., iż pełnomocnik powziął informację o stanie sprawy w dniu [...] kwietnia 2011 r. Natomiast wniosek, wraz z załączonymi do niego odpisami skargi, nadany został w urzędzie pocztowym w dniu 18 kwietnia 2011 r. Odnosząc się do kryterium braku winy o jakim mowa w art. 87 § 2 ppsa stanowiącego przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wyjaśnić należy, iż polega on na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W tym przedmiocie, zarówno w nauce postępowania administracyjnego, jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, panuje zgodność, że oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy podmiotu (J.P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 149; por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144). O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 r., V SA 793/02 ; M.Pr. 2002, nr 23, s. 1059). Nadto w orzecznictwie podkreśla się powszechnie, iż przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 r., sygn. akt IV SA 1153/96, (LEX nr 45637)., brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Powyższe stanowi potwierdzenie założenia, iż instytucja przywrócenia terminu do dokonania czynności ma charakter szczególny (wyjątkowy) i może być wykorzystana jedynie w przypadku gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, tj. że uchybienie terminu wynikło z przyczyn od niej niezależnych, którym nie mogła ona przeciwdziałać, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Podstawę rozpatrywanego niniejszym postanowieniem wniosku o przywrócenie terminu stanowi natomiast wyjaśnienie, iż uchybienie terminu w rozpatrywanej sprawie wynika z przekonania skarżących, iż wniesienie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów postępowania i ustanowienie adwokata wstrzymuje bieg terminu do uzupełnienia braków skargi zgodnie z wezwaniem Sądu i że to ewentualnie wyznaczony pełnomocnik zobowiązany będzie do wykonania żądanej czynności w ich imieniu. W ocenie Sądu podniesiona przez pełnomocnika skarżących argumentacja nie dowodzi braku winy strony skarżącejw uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Błędne przekonanie skarżących co do skutków prawnych wniesionego wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie może świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu, o którym mowa w art. 49 § 1 ppsa, wyznaczonego ustawą dla uzupełnienia braków formalnych skargi. Wskazane przez stronę okoliczności nie mieszczą się w granicach postępowania (działania), które można by uznać za staranne w stopniu wystarczającym. Nie można się również zgodzić z oceną, iż jest to przeszkoda trudna do usunięcia. Tutejszy Sąd podziela pogląd, iż nieznajomość prawa nie jest przesłanką stanowiąca uzasadnioną przeszkodę do dokonania czynności prawnej podobnie trzeba również traktować mylne przeświadczenie skarżącego dotyczące przepisów postępowania przed sądem administracyjnym ( por. postanowienie NSA z dnia 3 marca 2011 r. sygn. akt II OZ 132/11). Nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu okoliczności takie, jak dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2002r., II SA/Wr 1329/01, niepubl.), czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2000r., SA/Sz 1117/99, niepubl.), bądź nieznajomość prawa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 1998r. I SA/Łd 153/97, LEX nr 37127). Z wyjaśnień strony, a także z okoliczności sprawy, wynika jednoznacznie, że niedopełnienie czynności, których dotyczyło wezwanie z dnia 21 lutego 2011 r. nie wynikało z żadnej faktycznej przeszkody, nie dającej się usunąć, która trwale i w sposób obiektywny uniemożliwiłaby skarżącym działanie. Ze względu na powyższe, powód, dla którego Skarżący nie dopełnili przedmiotowej czynności w terminie nie miał charakteru nadzwyczajnego i nie był spowodowany żadną przeszkodą niemożliwą do usunięcia, co uzasadnia stwierdzenie, iż w sprawie niezaistniała okoliczność barku winy strony w uchybieniu terminu. Mając więc powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. na podstawie art. 86 § 1 ppsa postanowił jak w sentencji.