II SA/Go 794/15

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2015 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.Z. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń p o s t a n a w i a : przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. postanowieniem z dnia 6 listopada 2015r. odrzucił skargę M.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Dnia 23 listopada 2015 r. wpłynął do Sądu wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy złożony na formularza PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. przywrócił termin do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku M.Z. podała, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Skarżąca oświadczyła, że osiąga dochód w wysokości 1.291,75 zł (netto). Skarżąca wskazała, że cierpi na liczne schorzenia (choroba niedokrwienna serca, cukrzyca) i ponosi wydatki na leczenie (20 zł miesięcznie). M.Z. przedstawiła ponoszone wydatki (czynsz i media – 670 zł, energia elektryczna – 150 zł, rehabilitacja leki – 350 zł). Wniosek jest uzasadniony. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Zasadą jest, iż prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów postępowania sądowego, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. W literaturze wskazuje się, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Wpis od skargi w rozpoznawanej sprawie wynosi 200 zł (§ 2 ust. 6 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Analiza sytuacji materialnej M.Z. prowadzi do wniosku, że została spełniona przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zważyć trzeba, że skarżąca otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1.291,75 zł (netto). Z przedłożonej dokumentacji medycznej wynika, że M.Z. cierpi na liczne schorzenia i z tego tytułu ponosi znaczne wydatki na zakup leków i rehabilitację (350 zł miesięcznie). Skarżąca oświadczyła, że nie posiada oszczędności. W sprawie nie występują racjonalne przesłanki mogące podważyć wiarygodność oświadczenia skarżącej odnośnie jej trudnej sytuacji majątkowej. Doświadczenie życiowe nakazuje przyjąć, że osoba dysponująca dochodem w wysokości około 1.300 zł (netto), ponosząca standardowe koszty utrzymania, a także dodatkowe koszty leczenia, może mieć problemy z poczynieniem jakichkolwiek oszczędności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2010 r., II OZ 902/10, LEX nr 743993). Z uwagi na powyższe uznano, że wniosek M.Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zawiera usprawiedliwione podstawy i dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. został uwzględniony. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.