II SA/Go 797/19

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2020-02-27

Skład orzekający: Adam Jutrzenka-Trzebiatowski, Krzysztof Dziedzic, Jacek Jaśkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna nałożona na przewoźnika na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów jest zasadna, jeśli przewoźnik nie uzupełnił zgłoszenia o wymagane dane, ponieważ nie otrzymał numeru referencyjnego od podmiotu odbierającego przed rozpoczęciem przewozu?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że uzasadnienie organów administracji było wadliwe. Organy błędnie zastosowały art. 22 ust. 2 ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów, nakładając karę na przewoźnika za nieuzupełnienie zgłoszenia, podczas gdy przewoźnik nie mógł tego uczynić z powodu braku otrzymania numeru referencyjnego od podmiotu odbierającego. W rzeczywistości przewoźnik naruszył art. 10 ust. 1 tej ustawy, polegający na obowiązku odmowy przyjęcia przewozu w takiej sytuacji, a nie art. 6 ust. 3.
Stan faktyczny
W dniu kontroli funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę przewozu oleju rzepakowego. Podmiot odbierający zgłosił towar i uzyskał numer referencyjny, jednak nie przekazał go przewoźnikowi przed rozpoczęciem przewozu. Przewoźnik nie mógł uzupełnić zgłoszenia o wymagane dane. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego nałożył na przewoźnika karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za niewykonanie obowiązku uzupełnienia zgłoszenia. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał decyzję w mocy. Skarżąca firma wniosła skargę do WSA, zarzucając m.in. naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2020 r. sprawy ze skargi N. GmbH & Co.KG na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie przez przewoźnika obowiązku uzupełnienia zgłoszenia przewozu towarów I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] na rzecz skarżącej N. GmbH & Co.KG kwotę 2217 (dwa tysiące dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] października 2018 r., nr: [...], powołując się na art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r., poz. 800, ze zm., zwanej dalej "o.p"), art. 22 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 3 pkt 1, art. 26 ust. 1, 2 i 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (Dz.U. poz. 708, ze zm.) oraz na § 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 13 czerwca 2017 r. w sprawie towarów których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego przewozu towarów (Dz.U. poz. 1178) Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego nałożył na firmę N. GmbH & Co.KG karę pieniężną w kwocie 10.000 zł za niewykonanie przez przewoźnika obowiązku uzupełnienia zgłoszenia przewozu towarów – [...] (pkt 1). W pozostałym zakresie, w części dotyczącej nieuzupełnienia przez przewoźnika zgłoszenia przewozu towarów [...], umorzył postępowanie (pkt 2). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że w dniu [...] czerwca 2018 r. o godz. 12:50 na byłym Drogowym Przejściu Granicznym w [...] funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...], wraz z naczepą [...] o nr rej. [...], którym kierował S.K. Podmiotem odbierającym towar w postaci oleju rzepakowego o masie netto 25380 kg, klasyfikowanym do kodu 1514, przewożonym z Niemiec na terytorium kraju, była spółka E. Polska sp. z o.o. Przewozu towaru dokonywała firma N. GmbH & Co.KG. W toku kontroli funkcjonariusze początkowo ustalili, iż kierujący pojazdem rozpoczął przewóz towaru na terytorium kraju bez wymaganego numeru referencyjnego (numeru SENT). Kontrolujący po przeszukaniu systemu po numerach rejestracyjnych ciągnika i naczepy oraz po nazwie odbiorcy i nadawcy stwierdzili, że podmiot odbierający nie dopełnił obowiązku zgłoszenia przewozu towaru wynikającego z art. 6 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania przewozu towarów. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono jednak, że podmiot odbierający dokonał prawidłowo zgłoszenia przewozu towarów – uzyskując numer referencyjny [...]. W wyniku analizy danych zawartych w zgłoszeniu [...] i porównaniu ich z danymi zawartymi w dokumentach przewozowych stwierdzono, że przewoźnik nie uzupełnił zgłoszenia przewozu towarów o dane, których obowiązek uzupełnienia przewiduje art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy o systemie monitorowania przewozu towarów. W zaistniałej sytuacji postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. wszczęto z urzędu postępowanie wobec N. GmbH & Co.KG w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za niewykonanie przez przewoźnika obowiązku zgłoszenia przewozu towaru nr [...] o dane wskazane w art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy o systemie monitorowania przewozu towarów. W toku postępowania ustalono, że w dniu [...] czerwca 2018 r. o godz. 13.40, a więc po przeprowadzonej kontroli, przewoźnik dokonał w systemie modyfikacji zgłoszenia [...] poprzez zmianę numerów rejestracyjnych samochodu i naczepy. Analiza zapisów w systemie SENT wskazywała na to, że numery rejestracyjne pojazdu poddanego w dniu [...] czerwca 2018 r. kontroli zostały przypisane do zgłoszenia [...], w którym również wpisano taki sam numer dokumentu przewozowego jak w zgłoszeniu [...]. Z uwagi na powstałe w wyniku analizy wątpliwości związane z poprawnością danych wprowadzonych do systemu, wezwano podmiot odbierający firmę E. sp. z o.o. oraz przewoźnika N. GmbH & Co.KG do złożenia stosownych wyjaśnień w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi na powyższe wezwanie firma E. sp. z o.o. wysłała stosowne wyjaśnienia w formie pisma, natomiast przewoźnik N. GmbH & Co.KG przesłał kserokopię korespondencji mailowej prowadzonej z firmą E. sp. z o.o. Z uzyskanych dokumentów, tj. pisma wyjaśniającego spółki E. oraz przesłanej kserokopii korespondencji mailowej, ustalono, że towar przewożony zestawem ciężarowym o numerach rejestracyjnych [...] na podstawie dokumentu "delivery note nr [...]", który poddano kontroli w dniu [...] sierpnia 2018 r., został zgłoszony w systemie SENT przez podmiot odbierający w tym samym dniu, tj. [...] czerwca 2018 r. o godz. 12:00, i uzyskano dla niego numer referencyjny [...]. W związku z uzyskanymi informacjami, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r. rozszerzono prowadzone postępowanie w zakresie dotyczącym nieuzupełnienia przez przewoźnika zgłoszenia [...] o dane wskazane w art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy o systemie monitorowania przewozu towarów. Z uwagi na fakt, iż zgłoszenie [...] nie dotyczyło jednak towaru poddanego kontroli w dniu [...] czerwca 2018 r., postępowanie w części dotyczącej zgłoszenia o numerze referencyjnym [...] należało umorzyć. W pozostałym zakresie organ I instancji wskazał, że niewątpliwie stwierdzona nieprawidłowość polegała na niewykonaniu przez przewoźnika obowiązku uzupełnienia zgłoszenia przewozu towaru nr [...] o dane wskazane w art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy o systemie monitorowania przewozu towarów. Zgodnie natomiast z art. 22 ust. 2 ustawy w przypadku gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł. Wobec powyższego, Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego był zobowiązany do nałożenia na przewoźnika N. GmbH & Co.KG w trybie art. 22 ust. 2 ustawy o systemie monitorowania przewozu towarów kary pieniężnej w kwocie 10.000 zł. Jednocześnie organ nie znalazł przesłanek do odstąpienia z urzędu od nałożenia kary na podstawie art. 22 ust. 3, albowiem nie stwierdził spełnienia przesłanki "ważnego interesu strony" lub "interesu publicznego". Odwołanie od powyższej decyzji wniosła spółka N. GmbH & Co.KG. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r., znak: [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ w pierwszej kolejności stwierdził, że nie znajduje potwierdzenia argumentacja strony skarżącej, iż spółka nie miała zagwarantowanego w pełni czynnego udziału w toku prowadzonego postępowania. Organ wskazał, że termin określony w art. 200 § 1 o.p. jest terminem ustawowym i wynosi 7 dni, co powoduje, że organ nie ma możliwości jego przedłużenia, zaś bezskuteczny jego upływ uprawnia organ do wydania decyzji. Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego wezwał N. GmbH & Co.KG do złożenia stosownych wyjaśnień. W związku z doręczonym wezwaniem spółka nadesłała jedynie kserokopię prowadzonej z E. sp. z o.o. korespondencji mailowej, nie składając przy tym żadnych dodatkowych wyjaśnień lub wniosków. Strona nie skorzystała również z prawa do wypowiedzenia się w sprawie zebranego w toku postępowania materiału dowodowego. W ocenie organu odwoławczego strona miała możliwość zapoznania się zarówno z materiałem dowodowym, wypowiedzenia się w sprawie oraz przedstawienia dodatkowych dowodów. Organ odwoławczy nie podzielił również zarzutu strony dotyczącego naruszenia art. 122 i 210 o.p., poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz niewskazanie w uzasadnieniu decyzji przez organ I instancji, dlaczego przy jej wydawaniu nie uwzględniono uzasadnionego ważnego interesu przewoźnika jako przesłanki odstąpienia od nałożenia kary. Organ odwoławczy wskazał, że dla ustalenia czy wypełniona została dyspozycja art. 22 ust. 2 ustawy o systemie monitorowania przewozu towarów, wystarczające jest wskazanie, że doszło do naruszenia obowiązków lub warunków związanych m.in. z drogowym przewozem towarów, co organ I instancji uczynił w oparciu o fakty ustalone podczas kontroli, które zostały zawarte w protokole [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. Ponadto organ I instancji odniósł się w treści uzasadnienia do kwestii możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z urzędu, nie znajdując ku temu przesłanek. W dalszej kolejności organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne organu I instancji dotyczące tego, że w sprawie została w sposób niewątpliwy stwierdzona nieprawidłowość, polegająca na niewykonaniu przez przewoźnika obowiązku uzupełnienia zgłoszenia przewozu towaru nr [...] o dane wskazane w art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy o systemie monitorowania przewozu towarów. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że z załączonych do akt kopii pism podmiotu odbierającego wynika, że dopiero o godz. 13:17, a więc w trakcie trwania kontroli, przekazano klucz dostępu do zgłoszenia przewoźnikowi. Zdaniem organu odwoławczego, z uwagi na powyższą okoliczność, nie sposób zgodzić się z twierdzeniem, iż przewoźnik N. GmbH & Co.KG nie naruszył przepisów ustawy o systemie monitorowania przewozu towarów, bowiem zgodnie z art. 10 tej ustawy jeżeli przewoźnik nie otrzyma numeru referencyjnego, to powinien odmówić przyjęcia przewozu towarów podlegających zgłoszeniu. W ocenie organu odwoławczego nie doszło do naruszenia przez organ I instancji art. 6 ust. 3 i art. 6 ust. 1 oraz art. 22 ust. 2 ustawy o systemie monitorowania przewozu towarów. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim wniosła spółka N. GmbH & Co.KG, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając decyzji naruszenie: - art. 233 § 1 pkt 1 o.p. w zw. z art. 235 o.p. i art. 210 § 1 pkt 6 o.p. przez dowolność w wydawaniu decyzji przez niedostateczne i niepełne uzasadnienie faktyczne i prawne oraz poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji, dlaczego przy jej wydawaniu nie uwzględniono uzasadnionego ważnego interesu przewoźnika jako przesłanki do odstąpienia od nakładania kary; - art. 123 o.p. przez brak zapewnienia N. GmbH & Co.KG przez organ czynnego udziału w sprawie, w szczególności poprzez wyznaczenie zbyt krótkich terminów na zajęcie stanowiska i zapoznanie się z materiałem dowodowym w sytuacji, w której jest to podmiot zagraniczny i niezbędna była pomoc profesjonalisty i tłumacza; - art. 122 o.p. przez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy; - art. 2a o.p., który w razie wątpliwości nakazuje rozstrzygać wątpliwości na korzyść podatnika, przez jego niezastosowanie; - art. 6 ust. 3 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że N. GmbH & Co.KG nie uzupełnił zgłoszenia zgodnie z wytycznymi opisanymi w tym przepisie; - art. 6 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów, przez jego niezastosowanie i pominięcie faktu, iż podmiot odbierający, tj. sp. z o.o. E., nie przekazał przewoźnikowi numeru referencyjnego odpowiednio przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju narażając go na odpowiedzialność z tytułu kary pieniężnej; - art. 22 ust. 2 ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów przez jego niewłaściwe zastosowanie i nałożenie kary pieniężnej na przewoźnika; - art. 22 ust. 3 ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów, poprzez niewłaściwą interpretację i jego niezastosowanie pomimo, iż organ mógł to zrobić z urzędu, a w konsekwencji poprzez nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej pomimo, iż było to uzasadnione ważnym interesem przewoźnika, w szczególności w okolicznościach zaistniałego stanu faktycznego, przy braku jakiegokolwiek zawinienia przez przewoźnika i braku jakiegokolwiek uszczerbku należności po stronie Skarbu Państwa; - art. 8 i art. 31 § 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, tj. naruszenie konstytucyjnej zasady proporcjonalności poprzez: a) dogmatyczną i formalistyczną interpretację przepisów art. 6 ust. 3, art. 22 ust.2, art. 22 ust.3 ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów, z pominięciem dyrektyw wykładni celowościowej i funkcjonalnej; b) pominięcie okoliczności znanej organowi z urzędu, tj. pominięcie okoliczności nałożenia takiej samej kary pieniężnej decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. sygn. akt: [...] w równolegle prowadzonym postępowaniu dotyczącym kontroli z tego samego dnia, przy tożsamości przewoźnika, podmiotu odbierającego, towaru i jego ilości, dacie i porze załadunku oraz podobnie jedynie omyłkowym wskazaniu numeru dokumentu bez jakiegokolwiek uszczerbku dla Skarbu Państwa. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów strona skarżąca wniosła o: uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji organu I instancji w części w zakresie pkt 1, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także dopuszczenie dowodu z dokumentów załączonych do odwołania na okoliczności w nich wskazane. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.Dz.U. Dz.U.2019.2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz.U.2019.2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych względów niż zostały podniesione w tym środku zaskarżenia. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego, którą nałożono na skarżącą firmę karę pieniężną w kwocie 10.000 zł za niewykonanie przez przewoźnika obowiązku uzupełnienia zgłoszenia przewozu towarów. Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów (t.j.Dz.U.2018.2332, dalej jako ustawa). Ustawa ta określa zasady systemu monitorowania drogowego przewozu towarów oraz odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika i kierującego środkiem transportu. Każdy z tych podmiotów ponosi odpowiedzialność w zakresie wynikającym z przepisów tej ustawy. Jako podstawę decyzji nakładającej karę pieniężną w wysokości 10.000 zł na skarżącą firmę organy wskazały przepisy art. 22 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 3 pkt 1, art. 26 ust. 1, 2 i 5 ustawy. W związku z tym istota rozpoznawanej sprawy sprowadzała się do oceny czy w ustalonym stanie faktycznym wystąpiły przesłanki do nałożenia kary pieniężnej określone w art. 22 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy. Stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy, w przypadku przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego albo z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju podmiot odbierający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. Natomiast zgodnie z art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w ust. 1, przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju po drodze publicznej uzupełnić zgłoszenie o dane wskazane w tym przepisie. Zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy o systemie monitorowania przewozu towarów w przypadku gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł. W sprawie bezspornym jest, że w dniu [...] czerwca 2018 r. o godz. 12:50 funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę ciągnika samochodowego marki [...], wraz z naczepą [...]. Podmiotem odbierającym towar w postaci oleju rzepakowego, klasyfikowanego do kodu [...], przewożonego z Niemiec na terytorium kraju, była spółka E. sp. z o.o., a przewozu dokonywała skarżąca firma N. GmbH & Co.KG. Towar przewożony na podstawie dokumentu "delivery note nr [...]" został zgłoszony w systemie SENT przez podmiot odbierający i uzyskano dla niego numer referencyjny [...]. W myśl powołanych wyżej przepisów podmiot odbierający - spółka E. sp. z o.o. zobowiązany był przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi (art. 6 ust. 1), natomiast przewoźnik – firma skarżąca, zobowiązany był przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju po drodze publicznej uzupełnić zgłoszenie o dane wskazane w art. 6 ust. 3. Należy w związku z tym zauważyć, że kontrola przewożonego towaru została przeprowadzona o godz. 12:50, a z załączonych do akt pism podmiotu odbierającego wynika, że dopiero o godz. 13:17, a więc w trakcie trwania kontroli, przekazano klucz dostępu do zgłoszenia przewoźnikowi. Oznacza to, że podmiot odbierający – E. sp. z o.o., który przesłał do rejestru zgłoszenie i uzyskał numer referencyjny dla tego zgłoszenia, nie przekazał przewoźnikowi klucza dostępu i danych dotyczących numeru referencyjnego przed rozpoczęciem przewozu towaru do kraju. W związku z tym przewoźnik przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, nie miał fizycznej możliwości uzupełnienia danych w systemie SENT i tym samym wywiązania się ciążącego na nim obowiązku wynikającego z art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy W zaistniałej sytuacji przewoźnik rozpoczynając przewóz towarów, w sytuacji gdy podmiot odbierający nie przekazał mu wyżej wskazanych danych, naruszył art. 10 ust. 1 ustawy, zgodnie którym przewoźnik jest obowiązany odmówić przyjęcia do przewozu towarów podlegających zgłoszeniu w przypadku nieotrzymania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia przyjęcia dokumentu zastępującego zgłoszenie albo dokumentu, o którym mowa w art. 3 ust. 7. Sankcja za naruszenie powyższego przepisu została określona przez ustawodawcę w art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia w trakcie kontroli rozpoczęcia przewozu towaru przez kierującego, o którym mowa w art. 2 pkt 2 lit. a, bez numeru referencyjnego, bez dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia przyjęcia dokumentu zastępującego zgłoszenie albo dokumentu, o którym mowa w art. 3 ust. 7 – kierujący podlega karze grzywny w wysokości od 5000 do 7500 zł. Jak wynika z akt administracyjnych kierowcę kontrolowanego pojazdu nałożono mandat karny w wysokości 5000 zł. Mając na uwadze przytoczone powyżej przepisy ustawy o systemie monitorowania przewozu towarów, należy stwierdzić, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji (a także decyzji organu I instancji) nie zawiera praktycznie żadnego uzasadnienia prawnego nałożenia w okolicznościach sprawy, kary pieniężnej na przewoźnika na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym nałożenie kary pieniężnej może nastąpić jedynie w przypadku gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3, nie zaś w przypadku gdy przewoźnik naruszy obowiązek art. 10 ust. 1 ustawy, polegający na konieczności odmowy przyjęcia do przewozu towarów podlegających zgłoszeniu w przypadku nieotrzymania numeru referencyjnego od podmiotu obowiązanego do dokonania zgłoszenia w systemie SENT. Zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy ograniczyły się w zakresie uzasadnienia zastosowania art. 22 ust. 1 ustawy w stosunku do N. GmbH & Co.KG, do wskazania, że "niewątpliwie stwierdzona nieprawidłowość polegała na niewykonaniu przez przewoźnika obowiązku uzupełnienia zgłoszenia przewozu towaru nr [...] o dane wskazane w art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy o systemie monitorowania przewozu towarów". Należy w związku z tym podkreślić, że uzasadnienie prawne decyzji, które powinno zawierać, jak to stanowi art. 210 § 4 o.p., wyjaśnienie podstawy prawnej, z przytoczeniem przepisów prawa, nie może sprowadzać się do bezrefleksyjnego stwierdzenia, że strona naruszyła określony przepis. Uzasadnienie decyzji wymaga przytoczenia wyników przeprowadzonego procesu interpretacji określonych przepisów prawa, a także dokonanej subsumpcji konkretnego i precyzyjnie ustalonego stanu faktycznego, pod określoną normę prawną. Lektura zaskarżonej decyzji nie pozwala na zapoznanie się zarówno z przeprowadzonym przez organ procesem wykładni przepisów, jak również ich zastosowania. Jak wskazano wyżej wykładnia językowa art. 22 ust. 2 ustawy uzasadnia niewątpliwie nałożenie kary na przewoźnika, który dysponując dostępem do dokonanego przez odbiorcę zgłoszenia SENT, nie uzupełni tego zgłoszenia o dane wskazane w art. 6 ust. 3 pkt 1, nie uzasadnia natomiast nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika, który naruszając art. 10 ust. 1 ustawy, podejmuje się przewozu towarów przed otrzymaniem numeru referencyjnego, nie mając dostępu do zgłoszenia SENT i nie mogąc go tym samym uzupełnić o dane z art. 6 ust. 3 pkt 1. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano, że przepisy dotyczące nakładania kary pieniężnej jako formy represji za naruszenie określonego ustawowego obowiązku wymagają, aby norma naruszona, za którą grozi sankcja, była sformułowana w sposób czytelny i jednoznaczny. Z uwagi na swój prawnokarny charakter, muszą być interpretowane i stosowane w sposób bardzo ścisły, a do kary administracyjnej w pełni ma zastosowanie zasada prawa karnego nulla poena sine lege, co oznacza, że nie można stosować w tym postępowaniu środków prawnych nieprzewidzianych wyraźnie w ustawie (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2009 r., II GSK 492/09). Podstawową metodą interpretacji przepisów zawierających sankcje w postaci kary pieniężnej winna być wykładnia językowa, oczywiście przede wszystkim jeżeli chodzi o zrozumienie przesłanek odpowiedzialności. Trafnie podnosi się bowiem, że norma zagrożona sankcją administracyjną musi być wykładana zgodnie z jej językowym, literalnym brzmieniem - jeżeli znaczenie tej normy nie budzi wątpliwości. Za niedopuszczalne przy interpretacji normy sankcyjnej uznaje się natomiast stosowanie innego rodzaju wykładni - celowościowej czy systemowej dla uzyskania innej, niż to wynika z użycia wykładni gramatycznej, treści danej normy (por. wyrok NSA z dnia 27 maja 2009 r., II GSK 972/08). Także Trybunał Konstytucyjny wypowiadając się na temat reguł stanowienia przepisów karnych i ich zgodności z podstawowymi normami i zasadami konstytucyjnymi zauważał, że powszechnie akceptowane standardy odnoszące się do prawa karnego, powinny dotyczyć nie tylko przepisów karnych sensu stricte, ale także wszystkich przepisów o charakterze represyjnym, a więc wszystkich przepisów, których celem jest poddanie obywatela jakiejś formie ukarania (orzeczenia z dnia 1 marca 1994 r. U.7/93, z dnia 26 kwietnia 1995 r. K.11/94, z dnia 3 listopada 2004 r. K.18/03). Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 lipca 2003 r., P 10/02, podstawowe znamiona czynu zabronionego muszą zostać określone w ustawie w sposób odpowiadający pewnym minimalnym wymogom precyzji, tak aby adresat normy prawnej mógł zorientować na podstawie samej tylko ustawy co do zasadniczej treści ustanowionego zakazu (zasada określoności regulacji z zakresu prawa represyjnego). Reasumując należy stwierdzić, że w zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 210 § 4 o.p. nie wyjaśniono, dlaczego skoro w art. 22 ust. 2 ustawy mowa jest jedynie o sankcji za nieuzupełnienie zgłoszenia o wymagane dane, przepis ten zastosowano do nałożenia kary na przewoźnika, który w momencie kontroli nie dysponował dostępem do zgłoszenia i nie mógł tego zgłoszenia uzupełnić. Przepis ten przy tym organy powiązały z naruszeniem przez przewoźnika obowiązku określonego w art. 6 ust. 3 pkt 1, podczas gdy jak wskazano wyżej, skarżący przewoźnik naruszył obowiązek określony w art. 10 ust. 1 ustawy. W tym stanie rzeczy, z uwagi na wadliwe uzasadnienie w zakresie podstawy prawnej zaskarżonej decyzji , co stanowiło naruszenie art. 210 § 4 o.p. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów w kwocie 2217 zł, na którą to kwotę składa się uiszczona opłata sądowa w wysokości 400 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego będącego radcą prawnym w wysokości 1800 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2018.265 t.j.) oraz uiszczona opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. Ponownie rozpatrując sprawę, organ odwoławczy obowiązany będzie, uwzględniając powyższe rozważania, ustalić i następnie rzetelnie uzasadnić, czy rzeczywiście wystąpiły przesłanki do nałożenia na stronę skarżącą kary pieniężnej. Winien przy tym pamiętać, że wykładni przepisów o systemie monitorowania przewozu towarów w zakresie przepisów przewidujących nakładanie kar pieniężnych, należy dokonywać na podstawie wykładni językowej, a gdyby organ stwierdził konieczność jej uzupełnienia o inne elementy wykładni (systemową i celowościową), winien to wyjaśnić, odwołując się do założeń leżących u podstaw wprowadzenia do obrotu prawnego przepisów ustawy o SENT, którymi było przeciwdziałanie realnym zagrożeniom dla dochodów podatkowych Skarbu Państwa. Decyzja nakładająca karę nie może bowiem budzić żadnych wątpliwości interpretacyjnych, co do tego za jaki stan niezgodny z prawem podmiot został ukarany.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło