II SA/Go 801/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. - Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2009 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.P. i P.P. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi w części przekraczającej 250 zł, 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 15 października 2009 r., K.P. i P.P. zostali wezwani do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w wysokości 500 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. postanowieniem z dnia 16 listopada 2009 r. odrzucił skargę skarżących na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. 3 listopada 2009 r. do sądu wpłynął wniosek K.P. l P.P. o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali, że z tytułu świadczeń emerytalno-rentowych i prowadzonej działalności gospodarczej dysponują dochodem w wysokości 5.856 zł. Skarżący podali, że ponoszą znaczne wydatki na zakup leków, koszty rehabilitacji (P.P.). Oświadczyli, ze spłacają kredyt hipoteczny w wysokości około 1.400 zł - 1500 zł a roczny koszt utrzymania domu to około 7.000 zł. Nadto skarżący podali, że posiadają na utrzymaniu dorosłego syna posiadającego wyższe wykształcenie. W uzupełnieniu wniosek K.P. i P.P. przedłożyli szereg rachunków potwierdzających ponoszone wydatki. Wniosek o udzielenie prawa pomocy okazał się częściowo zasadny. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej zwanej p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika podatkowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. W niniejszej sprawie nie można przyjąć, aby zachodziły okoliczności przemawiające za przyznaniem K.P. i P.P. prawa pomocy w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych w całości i ustanowienia adwokata. Należy zauważyć, że skarżący z tytułu świadczeń emerytalno-rentowych i prowadzonej działalności gospodarczej dysponują dochodem w wysokości 5.856 zł. Z oświadczenia skarżącego wynika, że koszt miesięcznej eksploatacji domu wynosi około 550-600 zł. Skarżący spłacają również kredyt mieszkaniowy w wysokości 490,80 CHF (około 1.400 zł). Nie negując ponoszonych wydatków związanych z zakupem leków, rehabilitacją, eksploatacją domu, należy jednak uznać, że skarżący dysponują środkami pieniężnymi które mogą przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Wymaga podkreślenia, że skarżący wbrew wezwaniu nie przedstawili wyciągu z posiadanych rachunków bankowych a dokument ten odgrywa istotną rolę w ocenie sytuacji materialnej osób ubiegających się o przyznanie prawa pomocy. Nadto nie można pominąć, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu. Tytułem przykładu można wymienić osoby bezrobotne czy korzystające z pomocy społecznej, posiadające bardzo niskie dochody (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Do takich osób skarżących nie sposób zaliczyć. Uwzględniając powyższe okoliczności należy stwierdzić, że sytuacja majątkowa K.P. i P.P. umożliwia im zgromadzenie pewnych środków na pokrycie kosztów sądowych i dlatego przyznano mu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi powyżej 250 zł. W pozostałym zakresie odmówiono przyznania prawa pomocy. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.