II SA/Go 81/24
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2024-04-03
Skład orzekający: Grażyna Staniszewska, Krzysztof Rogalski, Kamila Karwatowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nałożenie kary pieniężnej na podstawie ustawy o transporcie drogowym za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, gdy jednocześnie nałożono karę na podstawie Prawa o ruchu drogowym za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, stanowi naruszenie zasady ne bis in idem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nałożenie dwóch kar pieniężnych za to samo zdarzenie faktyczne, ale na podstawie odrębnych przepisów (ustawy o transporcie drogowym i Prawa o ruchu drogowym), nie narusza zasady ne bis in idem. Kary te służą ochronie różnych dóbr prawnych: jedna ma na celu zapobieganie uszkodzeniom dróg i zagrożeniom w ruchu drogowym, a druga – prawidłowość prowadzenia działalności gospodarczej w transporcie drogowym i uczciwą konkurencję. Ponadto, sąd stwierdził, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące kar pieniężnych (dział IVa) nie miały zastosowania, ponieważ kwestie te zostały uregulowane w przepisach odrębnych (ustawa o transporcie drogowym).Stan faktyczny
Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na A.A. karę pieniężną w wysokości 5.000 zł za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów o 14,25%. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał tę decyzję w mocy. A.A. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając m.in. naruszenie zasady ne bis in idem poprzez nałożenie dwóch kar za to samo naruszenie (jedna na podstawie ustawy o transporcie drogowym, druga na podstawie Prawa o ruchu drogowym) oraz pominięcie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących kar pieniężnych. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Asesor WSA Kamila Karwatowicz Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi A.A. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.
Decyzją z dnia z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 92a ust. 1, ust. 7, ust. 11 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 2201 ze zm. - zwana dalej - utd), Ip. 10.2.3 załącznika nr 3 do utd, Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej jako - WITD) nałożył na A.A. karę pieniężną w wysokości 5.000 zł (pięć tysięcy złotych). Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 10% i mniej niż 20%. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu [...] października 2022 r. na punkcie kontroli na drodze ekspresowej [...], został zatrzymany do kontroli drogowej samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...], wraz z naczepą marki [...] o nr rej. [...], którym kierował D.A. - w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy transportowego – A.A. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą A.A. "PHU" z siedzibą: [...] , [...]. Pojazdem wykonywany był międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy - ładunku zgodnie z okazanymi listami przewozowymi. W trakcie kontroli dokonano ważenia zespołu pojazdów legalizowanymi wagami w wyniku którego ustalono rzeczywistą masę pojazdu, która wynosiła 45700 kg, przekroczenie wynosiło 5700 kg. Ustalenia kontroli zostały zawarte w protokole kontroli drogowej nr [...] z dnia [...] października 2022 r. Pismem z dnia [...] października 2022 r. WITD zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzonego w toku kontroli naruszenia przepisów prawa.
Pismem z dnia [...] grudnia 2022 r. strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji WITD zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, w której naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 92 ust. 1 i 7 utd w zw. z § 29 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej’' poprzez nałożenie kary pieniężnej za naruszenie stypizowane w załączniku nr 3 do utd; naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj. naruszenie zasady wynikającej z art. 2 Konstytucji RP czyli zakazu podwójnego karania za ten sam czyn. Jednocześnie strona zarzuciła nie zastosowanie w sprawie przepisów art. 189 kpa, tj. nie miarkowanie kary, jak również nie skorzystanie przez organ z możliwości odstąpienia od nałożenia kary. W związku z powyższym strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji w całości i umorzenie postępowania w całości ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm. - zwana dalej kpa), art. 4 pkt 15, art. 4 pkt 22 lit. l), art. 87 ust. 1 pkt 3 lit d), art. 92a ust. 1, ust. 3, ust. 7 pkt 2, art. 92c utd, Ip. 10.2.3 załącznika nr 3 do utd, art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm. - zwana dalej prd), § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji WITD utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył treść art. 189a § 2 kpa, zgodnie z którym w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej - przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się. Organ wskazał, że w rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 utd. Treść art. 92a ust. 1, 3 i ust. 7 pkt 1 i 2 utd w zw. z załącznikiem nr 3 do utd, określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do utd. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. W związku z powyższym regulacja wynikająca z art. 189d kpa, na mocy art. 189a § 2 pkt 1 kpa nie ma zastosowania, w niniejszej sprawie. Ponadto zastosowania nie znajdzie również art. 189e oraz art. 189f kpa, które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały uregulowane odrębnie przez ustawę o transporcie drogowym w art. 92c ust. 1 pkt 1. Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189 § 2 kpa daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa kpa. Organ zauważył, że zgodnie z treścią art. 189f § 1 pkt 1 i 2 (Dział IVa) kpa, organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Organ zauważył, że art. 189a § 2 kpa, zawiera enumeratywną listę aspektów administracyjnych kar pieniężnych, których uregulowanie w przepisach odrębnych wyłącza zastosowanie przepisów Działu IVa kpa. Aspektami tymi są: 1) przesłanki wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i udzielenie pouczenia, 3) terminy przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminy przedawnienia egzekucji takiej kary, 5) odsetki od zaległej administracyjnej kary pieniężnej oraz 6) udzielanie ulgi w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej. Przepis ten ma charakter superfluum, ponieważ jasnym jest. że w przypadku relacji przepisów o charakterze lex generalis i lex specialis, pierwszeństwo mają te ostatnie (por. m.in. D. Szafrański, Standardy kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy, SI 2011, Nr 53, s. 259-275). Tym samym uregulowanie w przepisach szczególnych danego zagadnienia, powinno skutkować wyłączeniem zastosowania przepisów Działu IVa kpa, bez względu na § 2 komentowanego artykułu. Intencją ustawodawcy jest aby przepis § 2 komentowanego artykułu spełniał funkcje dyrektywy interpretacyjnej, porządkującej rozstrzyganie kolizji pomiędzy przepisami Działu IVa Kodeksu postępowania administracyjnego, a przepisami szczególnymi. W tym zakresie ustawodawca zdecydował, że każde, nawet fragmentaryczne uregulowanie w przepisach szczególnych jednego z aspektów wymienionych w § 2 komentowanego artykułu skutkuje wyłączeniem zastosowania w zakresie tego aspektu przepisów zawartych w Dziale lVa kpa. Przykładowo, jeśli ustawa szczególna reguluje przesłanki wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, wówczas nie jest dopuszczalne dodatkowe zastosowanie przy wymierzaniu kary przesłanek wskazanych w art. 189d kpa. Dyrektywa interpretacyjna zawarta w przepisie § 2 komentowanego artykułu ma zatem zapobiegać wątpliwościom co do tego, czy regulacje Działu IVa kpa nie mają charakteru uzupełniającego, a zatem np. dostarczającego dodatkowych przesłanek wymiaru kary pieniężnej, czy dodatkowych przesłanek udzielania ulg. W związku z powyższym można postawić tezę, że regulacja Działu IVa ma stosunkowo wąski zakres zastosowania, ograniczony wyłącznie do tych aspektów, których ustawodawca w danej ustawie szczególnej w ogóle wcześniej nie uregulował. W związku z powyższym, w niniejszej sprawie nie znajdzie zastosowania art. 189a § 2 pkt 1-3 kpa. W rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie ustawy o transporcie drogowym. W odniesieniu zaś do wysokości kary są one określone w sposób sztywny. Organ nie ma w tym zakresie możliwości kształtowania wysokości kary pieniężnej, dlatego też regulacja wynikająca z art. 189d kpa, na mocy art. 189a § 2 pkt 1 kpa, nie ma zastosowania. W sprawie nie ma również zastosowania art. 189e oraz 189f kpa. Treść art. 189a § 2 pkt 2 kpa wprost wyłącza stosowanie całego działu lVa kpa, w sytuacji uregulowania w odrębnych przepisach przesłanek odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia. Takie przesłanki zostały uregulowane zarówno w przepisach prd tj. w art. 140aa ust. 4 jak i w przepisach utd tj. w art. 92b i 92c. Przepisy art. 140aa ust. 4 prd jak i art. 92b i 92c utd są przepisami regulującymi możliwość odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Wskazane wyżej przepisy prd oraz utd dają możliwość umorzenia postępowania (czyli odstąpienia od wymierzenia kary) pomimo wystąpienia naruszeń jeśli wystąpiły okoliczności wymienione w tych przepisach (takie jak brak wpływu na postanie naruszenia, dochowanie należytej staranności, przekroczenie wyłącznie nacisków osi przy przewozie drewna lub ładunku sypkiego). W każdej decyzji wydawanej na podstawie przepisów prd oraz utd organy oceniają wskazane wyżej przesłanki odstąpienia od nałożenia kary, które są niezależne od faktu popełnienia naruszenia. Dlatego też organ stoi na stanowisku, że przepisy te wyłączają możliwość zastosowania przepisów art. 189f § 1 pkt 2 kpa. Stosownie do treści art. 4 pkt 15 utd, przewoźnik drogowy to przedsiębiorca uprawniony do wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego. Zgodnie z art. 4 pkt 22 lit. l) utd, użyte w ustawie określenia oznaczają: obowiązki lub warunki przewozu drogowego - obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz: ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Jak stanowi art. 87 ust. pkt 3 lit. d) utd, podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto wykonując przewóz drogowy rzeczy - dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, a także zezwolenie na przejazd pojazdu, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach. Zgodnie z art. 92a ust. 1 utd, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie. Stosownie do treści art. 92a ust. 3 utd suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12.000 złotych. Jak stanowi art. 92a ust. 7 pkt 2 utd, wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa Ip. 10.2.3 - załącznika nr 3 do ustawy. Zgodnie z art. 92c ust. 1 utd, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Definicja pojazdu nienormatywnego została zawarta w art. 2 pkt 35a prd, zgodnie z którą jest to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Stosownie do art. 64 ust. 1 prd ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem: 1) uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy; 2) przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, o którym mowa w pkt 1; 3) pilotowania przejazdu pojazdu nienormatywnego na warunkach i w sposób określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 64i ust. 2, w tym przez wymaganą liczbę pojazdów wyposażonych i oznakowanych zgodnie z tymi przepisami; 4) zachowania szczególnej ostrożności przez kierującego pojazdem nienormatywnym. W myśl art. 64 ust. 2 ww. ustawy zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I. Podczas kontroli stwierdzono, że ww. zespół pojazdów przekraczał dopuszczalną masę całkowitą. Jak stanowi § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-20, nie może przekraczać w przypadku zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy - 40 ton z wyjątkiem pojazdu członowego mającego 5 lub 6 osi składającego się z: a) ciągnika siodłowego o dwóch osiach i naczepy o trzech osiach, uczestniczących w operacjach transportu intermodalnego, przewożących jeden lub więcej kontenerów lub wymiennych nadwozi, o maksymalnej długości całkowitej wynoszącej do 45 stóp (13,72 m) - 42 tony, b) ciągnika siodłowego o trzech osiach i naczepy o dwóch lub trzech osiach, uczestniczących w operacjach transportu intermodalnego, przewożących jeden lub więcej kontenerów lub wymiennych nadwozi, o maksymalnej długości całkowitej wynoszącej do 45 stóp (13,72 m) - 44 tony, c) ciągnika siodłowego o dwóch osiach i naczepy o trzech osiach przystosowanej technicznie do operacji transportu intermodalnego, uczestniczących w operacjach transportu intermodalnego - 42 tony, d) ciągnika siodłowego o trzech osiach i naczepy o dwóch lub trzech osiach przystosowanej technicznie do operacji transportu intermodalnego, uczestniczących w operacjach transportu intermodalnego - 44 tony. Ponadto § 57 ust. 3 ww. rozporządzenia stanowi, że dopuszczalna masa całkowita pojazdu członowego lub zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy, zarejestrowanych po raz pierwszy przed dniem 13 marca 2003 r. może wynosić 42 tony. W przedmiotowej sprawie - samochód ciężarowy marki [...] został po raz pierwszy zarejestrowany w 2020 r., naczepa marki [...] pierwszy raz została zarejestrowana w 2017 r. - co oznacza, że ww. wyjątek nie znajduje zastosowania. W związku z powyższym dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów wynosiła do 40 t. W trakcie kontroli wykonano pomiar nacisków osi i rzeczywistej masy całkowitej zespołu pojazdów przy użyciu przenośnej wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu typu METEOR-E-099 nr fabr.: [...]. Waga w dniu kontroli drogowej legitymowała się Decyzją Nr [...] w sprawie odroczenia terminu dokonania legalizacji ponownej i zezwolenia na dalsze użytkowanie na okres 6 miesięcy licząc od dnia 6 maja 2022 wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu typu METEOR-E-099 nr fabryczny: [...]- wydaną w dniu [...] marca 2022 r. przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar. Miejsce ważenia legitymuje się Protokołem z pomiaru równości terenu na stanowisku kontroli pojazdów z dnia [...] października 2021 r. Uprawniony geodeta wykonał pomiary pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z których wynika, że pomierzony spadek podłużny na ww. punkcie kontrolnym nie przekracza dopuszczalnego określonego na poziomie 1%, a pomierzony spadek poprzeczny nie przekracza dopuszczalnego określonego na poziomie 2%. Powyższe dokumenty zostały okazane kontrolowanemu przed dokonaniem ważenia, a ich kopie zostały dołączone do protokołu kontroli. Tym samym skoro ww. waga legitymowała się ww. dokumentami, to podczas procedury kontroli musiały spełniać wymagania dla wag nieautomatycznych. Jednocześnie strona nie kwestionowała w odwołaniu procesu ważenia przeprowadzonego w dniu kontroli drogowej oraz otrzymanych wyników. W dniu kontroli ww. zespołem pojazdów strona wykonywała międzynarodowy przewóz drogowy zgodnie z okazanymi listami przewozowymi, który stanowił ładunek podzielny. Stosownie do art. 2 pkt 35 lit. b) prd ładunek niepodzielny, to taki ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Zgodnie z Ip. 10.2.3 załącznika nr 3 do utd, dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona - co najmniej 10% i mniej niż 20% sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 5.000 (pięć tysięcy złotych). W wyniku pomiarów kontrolowanego zespołu pojazdów, stwierdzono następujące naruszenie dopuszczalnej normy: • rzeczywista masa całkowita zespołu pojazdów 45,7 t (bez odjęcia korekty 2%) - przekroczenie o 4,7 t - przekroczenie dopuszczalnej wartości o 14,25%, • przewoźnik drogowy posiadał zezwolenie kategorii IV nr [...] na przejazd pojazdu nienormatywnego na okres 12 miesięcy w terminie od dnia 21.10.2021 r. do 21.10.2022 r. na przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego, który spełnia wymagania w zakresie wymiarów, masy oraz nacisków osi określone w pozycji 4 tabeli "Kategoria zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego" załącznika do utd, jednakże w związku z tym, że kierowca przewoził ładunek podzielny zezwolenia nie można uznać za uprawniające do przewozu. W związku ze stwierdzonym podczas kontroli drogowej przekroczeniem dopuszczalnej masy całkowitej oraz podzielności przewożonego ładunku okazane zezwolenie było niewystarczające do wykonywania przejazdu na jego podstawie. Zgodnie z treścią art. 64ea prd, w przypadku wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym na podstawie zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, kategorii innej niż wymagana albo na podstawie zezwolenia kategorii V z przekroczonymi parametrami technicznymi pojazdu lub zespołu pojazdów wskazanymi w tym zezwoleniu, przejazd pojazdu nienormatywnego uznaje się za wykonywany bez zezwolenia.
Pomiary pojazdu przeprowadzono zgodnie z procedurą opisaną w instrukcji producenta urządzeń wagowych. Jednocześnie kierowca został zapoznany przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego z dokonanym pomiarem i nie wnosił uwag w zakresie jego wyników, co potwierdził własnoręcznym podpisem w protokole kontroli drogowej. Organ odwoławczy wskazał, że procedura ważenia kontrolowanego pojazdu przebiegała prawidłowo za pomocą zalegalizowanych urządzeń i w miejscu do tego przeznaczonym, a wyniki uzyskane w trakcie ważenia nie budzą wątpliwości. Zgodnie z treścią § 29 pkt 7-10 zarządzenia nr 28/2014 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego (Dziennik Urzędowy Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego Warszawa, dnia 18 września 2014 r. poz. 14), "ze względu na możliwe błędy wskazań wag, wynikające z pochylenia nawierzchni na stanowisku ważenia i błędy wynikające z cząstkowego ważenia pojazdów wieloosiowych, od ustaleń miernika wagi odejmuje się 2% wartości wskazanej przez wagę, zaokrąglone w górę do każdych pełnych 100 kg chyba, że instrukcja producenta wagi lub warunki jej legalizacji przewidują wartości, które należy odjąć od ustaleń miernika wagi wyższe niż 2% lub ich zaokrąglanie do wartości wyższych niż 100 kg. W takim przypadku w protokole jako przekroczenie podaje się wartości uwzględniające zasady korekcji wyniku pomiaru, wynikające z instrukcji producenta wagi lub warunków legalizacji. Opisanej w ust. 7 procedury nie stosuje się, jeżeli w efekcie jej zastosowania suma naliczonych kar byłaby wyższa od kwoty naliczonej z odczytu wskazania wagi bez stosowania tolerancji. W celu ustalenia rzeczywistej masy całkowitej pojazdu sumuje się naciski wszystkich osi pojazdu po odjęciu tolerancji, o której w ust. 7, z zastrzeżeniem ust. 8. Sprawdzania masy i nacisków na osie pojazdów można dokonywać również przy wykorzystaniu wag do pomiarów dynamicznych’'. Ww. zarządzenie zostało zmienione zarządzeniem nr 32/2020 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 lipca 2020 r. zmieniającym zarządzenie w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego (Dziennik Urzędowy Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego Warszawa, z dnia 17 lipca 2020 r. poz. 32), w którym zgodnie z § 29b ust. 9-10, wskazano, że "w przypadku pomiaru rzeczywistej masy całkowitej pojazdu z użyciem pomostowej wagi stacjonarnej do pomiarów statycznych wynik wskaźnika wagi pomniejsza się o 2% zaokrąglone w górę do pełnych 100 kg wartości tej korekty. W przypadku pomiarów nacisków osi i rzeczywistej masy całkowitej pojazdu dokonywanych z użyciem wag przenośnych do pomiarów statycznych, od sumy wskazań wag dla każdej osi odejmuje się 2% zaokrąglone w górę do każdych pełnych 100 kg wartości tej korekty". Natomiast zgodnie z § 29d ust. 5, "w przypadku pomiarów nacisków osi i rzeczywistej masy całkowitej pojazdu dokonywanych z użyciem wagi stacjonarnej do pomiarów dynamicznych lub wag przenośnych do pomiarów dynamicznych, od wskazania wagi stacjonarnej lub sumy wskazań wag przenośnych, dla każdej osi, odejmuje się 2% zaokrąglone w górę do każdych pełnych 100 kg wartości tej korekty". Stosownie do treści § 30 ust. 3 i 4 zarządzenia nr 32/2020, "wyniki pomiarów wymiarów zewnętrznych pojazdu dokonanych przyrządami, o których mowa w ust. 1, pomniejsza się o 1%, z zastrzeżeniem ust. 4. Jeżeli długość pojazdu lub długość pojazdu z przewożonym nim ładunkiem wystającym poza jego przedni lub tylny obrys, przekracza maksymalny zakres pomiarowy przymiaru wstęgowego, o którym mowa w ust. 1, wynik pomiaru tego parametru stanowi sumę pomiarów cząstkowych: pierwszego, od punktu wskazanego przez początek pojazdu (lub odpowiednio przez początek wystającego z przodu ładunku) do zmierzonego punktu odpowiadającego maksymalnemu zakresowi pomiarowemu przymiaru wstęgowego oraz drugiego, od tego zmierzonego punktu do punktu wskazanego przez koniec pojazdu (lub\ odpowiednio przez koniec wystającego z tyłu ładunku). W takim przypadku sumaryczny wynik obydwu pomiarów cząstkowych pomniejsza się o 2 %". Następnie zarządzenie nr 32/2020 zostało zmienione zarządzeniem nr 35/2020 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 13 sierpnia 2020 r., w sprawie zmiany zarządzenia zmieniającego zarządzenie w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego (Dz. Urz. GITD z 2020 poz. 35), które obowiązywało w dniu kontroli. Zgodnie z treścią § 1 ust. 1 zarządzenia nr 35/2020 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 13 sierpnia 2020 r., w sprawie zmiany zarządzenia zmieniającego zarządzenie w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, w zarządzeniu nr 32/2020 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 lipca 2020 r. zmieniającym zarządzenie w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego (Dz. Urz. GITD poz. 32) wprowadza się następujące zmiany, że w § 1 w pkt 4 w art. 31 ust. 2 otrzymuje brzmienie "Jeżeli wynik pomiaru odczytany wprost odpowiednio z wagi (wag), wysokościomierza lub przymiaru wstęgowego wskazuje przekroczenie wartości dopuszczalnej 9 /i odpowiednio nacisków osi lub masy całkowitej albo wysokości, długości lub szerokości, a po zastosowaniu korekty, o której mowa w § 29b ust. 9 lub 10, § 29d ust. 5 albo § 30 ust. 3 lub 4, otrzymana w ten sposób wartość nadal przekracza wielkość dopuszczalną, w protokole kontroli jako przekroczenie dopuszczalnej wartości tego parametru podaje się wartość odczytaną wprost odpowiednio ze wskaźnika wagi (wag), wysokościomierza lub przymiaru wstęgowego. W takim przypadku do ustalenia nienormatywności pojazdu i wymaganej na jego przejazd kategorii zezwolenia przyjmuje się wartości wszystkich parametrów odczytane wprost odpowiednio ze wskaźnika wagi (wag), wysokościomierza lub przymiaru wstęgowego." Jak stanowi § 2 zarządzenie nr 35/2020 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 13 sierpnia 2020 r. weszło w życie z dniem 17 sierpnia 2020 r. Kontrola miała miejsce dnia [...] października 2022 r., w związku z czym zapisy wewnętrznego zarządzenia należy stosować w niniejszej sprawie. Mając na uwadze ww. zarządzenie przekroczenia dopuszczalnych parametrów obliczano na podstawie wartości odczytanych z wagi, gdyż nawet po zastosowaniu 2% tolerancji od wskazań, wartości te były przekroczone względem dopuszczalnych norm. Ponownie rozpoznając przedmiotową sprawę, organ odwoławczy nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie 92c ust.1 utd. Zgodnie z art. 4 ust. 22 lit l) poprzez obowiązki i lub warunki przewozu drogowego rozumie się obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w trakcie kontroli drogowej weryfikowana jest rzeczywista masa całkowita, która zgodnie z brzmieniem art. 2 pkt. 55 prd oznacza masę pojazdu łącznie z masą znajdujących się na nim rzeczy i osób. A więc nie jest to tylko waga ładunku oraz waga pojazdu, ale również waga wyposażenia pojazdu np. urządzenia do mocowania ładunku (paleta), waga osób oraz wag paliwa, czy innych płynów. Wszystkie te elementy mają wpływ na rzeczywistą masę całkowitą, która jest mierzona podczas kontroli drogowej. W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego organ I instancji poinformował stronę o treści art. 92c ust. 1 utd i wezwał do przedstawienia dowodów poświadczających, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Strona w toku postępowania nie złożyła żadnych wyjaśnień, które stanowiłyby dowody wskazujące, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć. Strona nie udowodniła okoliczności, których nie mogła przewidzieć oraz na które nie miała wpływu. Przewoźnik drogowy nie ma wpływu na powstanie naruszenia w sytuacji, gdy niezależnie od jego zachowania i tak doszłoby do powstania naruszenia. W szczególności sytuacja taka może mieć miejsce, jeżeli do naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego dochodzi z powodu działania siły wyższej lub zachowania osób trzecich, którym podmiot wykonujący przewozy nie był w stanie się przeciwstawić. Brak możliwości przewidzenia określonych zdarzeń lub okoliczności ma miejsce wtedy, gdy przy uwzględnieniu wiedzy, umiejętności i doświadczenia nie istniała możliwość przewidzenia określonych zdarzeń z uwagi na ich nadzwyczajny charakter. Przewoźnik drogowy wykonując transport drogowy, posiadając wiedzę na temat ładunku, który podjął się przetransportować powinien był przedsięwziąć kroki, aby pojazd był normatywny na drodze, po której wykonuje przejazd, mając na względzie podzielność przewożonego ładunku.
Odnosząc się do argumentacji strony - w szczególności dotyczącej podwójnego karania za to samo naruszenie – organ zauważył, że w niniejszej sprawie podstawą do wszczęcia postępowania, a następnie nałożenia kary pieniężnej były przepisy ustawy o transporcie drogowym, a nie ustawy Prawo o ruchu drogowym. Przepisy Prawo o ruchu drogowym, tj. art. 140aa i 140ab stanowią, że za przejazd pojazdów nienormatywnych po drogach publicznych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia, organy: Policji, Inspekcji Transportu Drogowego, Straży Granicznej, naczelnik urzędu celno - skarbowego lub zarządca drogi, nakładają m.in. na podmiot wykonujący przejazd karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej i znajdują się w porządku prawnym od dnia 19 października 2012 r. Natomiast ustawa o transporcie drogowym tj. art. 92a ust. 7 pkt 2 stanowi, że wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa Ip. 10 - załącznika nr 3 do ustawy. Zgodnie z przepisami prawa następuje niezależne sankcjonowanie naruszeń dotyczących przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdów, ich długości i szerokości, popełnionych przez przewoźników drogowych wykonujących transport drogowy, od sankcjonowania naruszeń przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym w zakresie przejazdu po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami dla tego zezwolenia. Wprowadzenie tej regulacji wynika z konieczności dostosowania przepisów krajowych do wymogów rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniającego załącznik III do dyrektywy 11 Go 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. Urz. UE L 74 z 19.3.2016, str. 8) i ma to związek z koniecznością kwalifikowania i ewidencjonowania naruszeń określonych w załączniku I do ww. rozporządzenia, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego. Należy zatem wskazać, że w przypadku stwierdzenia przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym oraz z przekroczeniami w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej, długości lub szerokości, wykonywanego przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego, wszczyna się dwa, niezależne postępowania administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Obie sankcje nie są ze sobą tożsame zarówno ze strony przedmiotowej jak i podmiotowej. Przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym sankcjonują poruszanie się pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia lub niezgodnie z warunkami tego zezwolenia. Odpowiedzialność z tytułu tego naruszenia ponoszą podmioty określone w art. 140aa ust. 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Natomiast przepisy utd sankcjonują naruszenia określone w załączniku I do rozporządzenia 2016/403, za które odpowiadają wyłącznie przewoźnicy drogowi wykonujący przejazd w związku z wykonywaniem transportu drogowego na mocy art. 92a ust. 7 pkt 2 utd. W związku z powyższym stwierdzić należy, że są to sankcje wynikające z odrębnych przepisów. W rezultacie trzeba stwierdzić, że odrębne a co za tym idzie różne zakresy normowania przywołanych powyżej ustaw - co jasno i wyraźnie wynika z zestawienia ich przepisów dowodzą, że ustawy te realizują odrębne cele oraz chronią inne dobra i interesy prawne (por. wyrok NSA z 28 września 2021 r.. sygn. akt IIGSK 248/21). W ocenie organu odwoławczego zebrany materiał dowodowy świadczy, że strona miała wpływ na powstanie naruszenia, w związku z czym w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw zastosowania art. 92c utd.
Odnosząc się do zarzutu błędnego zastosowania art. 92 ust. 1 i 7 utd w zw. z § 29 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej’’ poprzez nałożenie kary pieniężnej za naruszenie stypizowane w załączniku nr 3 do utd - organ odwoławczy wskazał, że nie jest kompetentny do oceny zasad technik prawodawczych. Jednocześnie organ wyjaśnił, że skarżona decyzja została wydana na podstawie i w granicach obowiązujących przepisów prawa.
Od powyższej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r., nr [...] A.A., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj.: 1.1. art. 8 § 1 k.p.a., art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, art. 4 ust. 1 Protokołu nr 7 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonego 22 listopada 1984 r. w Strasburgu (Dz.U.2003.42.364), art. 14 ust. 7 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, otwartego do podpisu w Nowym Jorku 19 grudnia 1966 r. (Dz.U.1977.38.167), art. 50 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej i wynikającej z tych przepisów zasady ne bis in idem w zw. z art. 49 ust. 3 i art. 52 ust. 1 Karty praw podstawowych UE i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP wyrażających zasadę proporcjonalności, poprzez wszczęcie wobec przewoźnika dwóch postępowań prowadzących do nałożenia dwóch kar za to samo zarzucone zachowanie (tożsamość czynu), tj. kary na podstawie art. 92a ust. 1, 7 pkt 2 u.t.d. w zw. z Ip. 10.2.3 zał. nr 3 do utd oraz kary na podstawie art. 62 ust. 4, art. 64 ust. 1 i 2 i 4b, art. 64c, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1, ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) i ust. 2 prd; w sytuacji gdy podmiot nie powinien być karany dwukrotnie za jedno i to samo zarzucone zachowanie, która to reguła ma zastosowanie również do sankcji administracyjnych o charakterze prewencyjnym lub represyjnym będących karami pieniężnymi, bowiem postępowanie karne na gruncie konwencyjnym i konstytucyjnym rozumiane jest szerzej niż na gruncie krajowym (patrz wyrok ETPCz w sprawie Engel, skarga nr 5100/71), a tożsamość zachowania należy rozumieć jako jedność czynu (idem), a nie tożsamość ocen prawnych dokonywanych z perspektywy dóbr prawnie chronionych, 1.2. art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez nieumorzenie postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy za to samo naruszenie WITD nałożył w drodze innej decyzji administracyjnej karę pieniężną, albowiem na podstawie protokołu kontroli drogowej z dnia [...] r. nr [...] wydał decyzję administracyjną z [...] r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, która była konsekwencją zarzuconego przekroczenia dopuszczalnych wymiarów pojazdu, a więc stanowiła karę za to samo naruszenie, 1.3. art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. i wyrażonych w tych przepisach zasad legalizmu, prawdy obiektywnej oraz zaufania do władzy publicznej w zw. z art. 189a § 1 k.p.a., art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a. a contrario oraz art. 189f k.p.a. poprzez nierozważenie zastosowania do kary pieniężnej przewidzianej w u.t.d. przepisów k.p.a. dotyczących administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa), które regulują zasady nakładania kar (w tym odstąpienie od ukarania) i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych na podstawie ustawy u.t.d., a zostały przez organy pominięte, pomimo że kary pieniężne w ustawie u.t.d. zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający jednak wszystkich kwestii wymienionych w pkt 1-6 art. 189a § 2 k.p.a., przez co koniecznym jest odwołanie się do uregulowań działu IVa k.p.a. (por. m. in. wyrok VI SA/Wa 3023/23, VI SA/Wa 198/23, VI SA/Wa 2230/22, III SA/Po 145/22). Ocena, czy w sprawie nie występują przesłanki do odstąpienia od ukarania stanowi obligatoryjny element postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, którego pominięcie wywołuje konieczność uchylenia tak podjętej decyzji, 1.4. art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 8 § 1 k.p.a. poprzez nieodstąpienie od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu w sytuacji, w której waga zarzucanego naruszenia jest znikoma, strona zaprzestała naruszania prawa, a kara w wysokości 5.000 zł za zarzucone naruszenie w okolicznościach w jakich do niego miało dojść i jego wagi jawi się jako nieproporcjonalna; 2; naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. tj.: 2.1. art. 62 ust. 4, art. 64 ust. 1 i 2 i 4b, art. 64c, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1, ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c prd, art. 92a ust. 1, 7 pkt 2 u.t.d. w zw. z Ip. 10.2.3 zał. nr 3 do utd oraz art. 4 ust. 3 i art. 10e Dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym w zw. z art. 1 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniające załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz załącznika nr I pkt. 4 do tego rozporządzenia dotyczącego grupy naruszeń przepisów dyrektywy Rady 96/53/WE (przepisy dotyczące masy i wymiarów) poprzez nałożenie na przewoźnika kary za delikt dotyczący przekroczenia dopuszczalnej masy i wymiarów pojazdów na podstawie utd, w sytuacji gdy wobec przewoźnika zostało wszczęte drugie postępowanie za to samo naruszenie sklasyfikowane w prd, w sytuacji gdy naruszenia stypizowane w dwóch ustawach dotyczą tego samego zachowania (idem") i ich wspólnym źródłem jest Dyrektywa Rady 96/53/WE, którą wdraża prd i do której odwołuje się Rozporządzenie Komisji (UE) 2016/403 stanowiące podstawę wprowadzenia w polskim porządku prawnym (w utd) deliktów dotyczących mas i wymiarów pojazdów, a jednocześnie przedmiot ochrony obydwóch aktów prawa unijnego jest tożsamy stanowi go ochrona konkurencji w zakresie działalności transportowej oraz bezpieczeństwo w ruchu drogowym, co naruszyło zasadę ne bis in idem, art. 92c ust. 1 pkt 2 utd poprzez nie umorzenie postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy za to samo naruszenie WITD nałożył równocześnie w drodze innej decyzji administracyjnej karę pieniężną. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji I poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz umorzenie postępowania w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji organu drugiej instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, a także kosztów zastępstwa procesowego w wysokości według norm przepisanych oraz kosztu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł
Ponadto skarżący wniósł o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu - decyzji WITD z dnia [...] r., nr [...] - na okoliczność nałożenia na stronę dwóch kar pieniężnych za to samo naruszenie oraz o zwrócenie się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniem prejudycjalnym następującej treści; a. czy art. 1 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniające załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w zakresie grupy naruszeń przepisów dyrektywy Rady 96/53/WE dotyczących masy i wymiarów pojazdów którymi wykonywane są przewozy oraz załącznika nr I pkt 4 do tego rozporządzenia dotyczącego grupy naruszeń przepisów dyrektywy Rady 96/53/WE (przepisy dotyczące masy i wymiarów) oraz art. 4 ust. 3 i art. 10e Dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym należy interpretować w ten sposób, że art. 50 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz oczywista dla TSUE i przez niego uznawana zasada ne bis In idem sprzeciwia się temu by Państwa Członkowskie stosowały wobec jednego podmiotu za jeden przewóz dwie sankcje administracyjne - kary pieniężne, jedną za przejazd pojazdu nienormatywnego (przekraczającego dopuszczalne wymiary lub masę) z ładunkiem lub bez ładunku bez zezwolenia takie jak te nakładane na podstawie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym i drugą za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej lub wymiarach które zostały przekroczone (są nienormatywne) - takie jak te nakładane na podstawie ustawy o transporcie drogowym, w sytuacji gdy jedno naruszenie (przejazd) zawiera się w drugim (przewóz - którego częścią jest przejazd).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga podlega oddaleniu.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o transporcie drogowym. Stosownie do art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie. Zgodnie z art. 92a ust. 7 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazanych w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:
1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,
2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 – załącznik nr 3 do u.t.d.
W myśl art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. d u.t.d. podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto: wykonując przewóz drogowy rzeczy - dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, a także: zezwolenie na przejazd pojazdu, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach.
W załączniku nr 3 do utd zawarto wykaz naruszeń obowiązków przewozu drogowego, o których mowa w art. 92a ust. 1 utd, wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń. Zgodnie z Lp.10.2.3. załącznika nr 3 do u.t.d. - kara za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 ton, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 10% - i mniej niż 20% wynosi 5 000 zł.
Jak wynika z protokołu kontroli drogowej z dnia [...] października 2022 r. w rozpatrywanej sprawie stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów o 4700 t, co stanowi przekroczenie dopuszczalnej wartości o 14,25 %.
W świetle art. 4 pkt 22 lit. l u.t.d. obowiązki lub warunki przewozu drogowego to obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Dopuszczalne wymiary, masa całkowita i naciski osi pojazdów określone zostały w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 66 ust. 5 p.r.d. Zgodnie z treścią § 3 ust. 1 pkt 2 powyższego rozporządzenia, dopuszczalna masa całkowita dla zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy, określona została na 40 ton (z wyjątkiem pojazdów wskazanych w punktach a, b, c i d, które nie dotyczą kontrolowanego pojazdu). W wyniku przeprowadzonego pomiaru masy całkowitej pojazdu poddanego kontroli stwierdzono masę całkowitą pojazdu – 44 t 700 kg, oznacza to przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 4 t i 700 kg.
Dopuszczalne wymiary pojazdu wraz z ładunkiem określone zostały również w art. 61 p.r.d. Zgodnie z art. 61 ust. 1 p.r.d. ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu. Zgodnie z art. 2 pkt 35a p.r.d. pojazd lub zespół pojazdów, (...) którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach cyt. ustawy - jest pojazdem nienormatywnym.
W tym miejscu wskazać należy, że w ocenie Sądu, brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości oraz wyników przeprowadzonych pomiarów, które należy uznać za wiarygodne. Wykorzystany przez organ sprzęt posiadał wymagane świadectwo legalizacji ponownej i - co istotne - kierowca nie wniósł żadnych uwag do protokołu kontroli, w szczególności na temat sposobu i warunków jej wykonania, użytych do ważenia i pomiarów zewnętrznych urządzeń oraz ich wyników. Z akt sprawy wynika, że ważenie pojazdu przeprowadzono za pomocą wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu typu: METEORE-E-099 nr fabryczny: [...]. Ważenie pojazdu przeprowadzono w zatwierdzonym stanowisku do kontroli pojazdów. Podczas kontroli drogowej kierowca przedstawił zezwolenie kategorii IV nr [...] wydane przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na przejazd pojazdu nienormatywnego na okres w terminie od dnia 21 październik 2012 r. do dnia 21 październik 2022 r. W ocenie organu, ze względu na rodzaj przewożonego danym pojazdem ładunku, zezwolenie powyższe nie uprawniało do przejazdu pojazdu nienormatywnego. Stanowisko organu znajduje oparcie w stanie prawnym sprawy. Zauważyć trzeba, że poruszanie się po drodze publicznej pojazdu nienormatywnego, a więc przekraczającego dopuszczalny nacisk pojedynczej osi, stosownie do postanowień art. 64 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 61 ust. 2 pkt 1 p.r.d. może odbywać się wyłącznie po uzyskaniu stosownego zezwolenia odpowiedniej kategorii. Istotne jest przy tym uczynione w art. 64 ust. 2 zastrzeżenie, iż pojazdem nienormatywnym nie można przewozić ładunku podzielnego, chyba że dotyczy to pojazdów uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub II; zezwolenie kategorii I dotyczy wyłącznie dróg gminnych, powiatowych i wojewódzkich, a zezwolenie kat. II dotyczy pojazdów o naciskach osi nie większych od dopuszczalnych dla danej drogi.
W toku kontroli kierujący pojazdem przedłożył zezwolenie kategorii IV, które stosownie do treści załącznika nr 1 do p.r.d. dotyczy pojazdów o określonej szerokości oraz o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 t oraz o naciskach osi nie większych od dopuszczalnych. Okolicznością wykluczającą skuteczność powołania się na posiadanie odpowiedniego zezwolenia jest fakt, iż pojazdem przewożony był ładunek podzielny. Z akt sprawy wynika (vide: listy przewozowe przedłożone w toku kontroli, dotyczące przewożonego towaru), że pojazdem przewożony był towar umieszczony w paletach - 48 palet - oraz w paczkach. Nadto jak wynika z dokumentacji odbiorcami przewożonego ładunku miały być różne podmioty. Ładunek niepodzielny, stosownie do definicji ustawowej zadekretowanej w art. 2 pkt 35b p.r.d. to ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Nie ma wątpliwości, że taka ilość palet oraz paczek w których umieszczony był towar mogła być przewożona oddzielnie, nie kumulując tym samym ponadnormatywnych nacisków osi. Przewóz ładunku podzielnego jest o tyle istotny, że - w niniejszej sprawie - wyklucza możliwość powołania się przez skarżącego na posiadanie zezwolenia. Przepisy .p.r.d. zezwalają na przejazd pojazdem o ponadnormatywnym nacisku pojedynczej osi w sytuacji, gdy nie jest możliwe przewiezienie ładunku partiami/w częściach. Jeżeli taka możliwość występuje, ustawa wyklucza możliwość korzystania z zezwoleń, co skłania do logicznego wniosku, iż w takim układzie faktycznym przewóz powinien być wykonany więcej niż raz, każdorazowo w sposób nie powodujący przekroczenia dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi – art. 64 ust. 2.p.r.d. Zasadnie wobec tego organy uznały, iż pojazd poruszał się po drodze publicznej bez stosownego zezwolenia.
Podzielić należy stanowisko organu w kwestii nie wykazania w sprawie okoliczności przewidzianych w art. 92c u.t.d. Zgodnie z treścią tego przepisu nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący - prawidłowo pouczony o powyższym prawie, w toku postępowania nie powołał się na okoliczności egzoneracyjne wymienione w art. 92a ust. 1.
Ustosunkowując się do zarzutu dwukrotnego ukarania poprzez wszczęcie dwóch odrębnych postępowań administracyjnych i wymierzenia dwóch kar administracyjnych w sytuacji, gdy w obu przypadkach u podstaw stwierdzonego naruszenia była ta sama okoliczność faktyczna, czyli przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, przede wszystkim wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie nałożono na skarżącego karę pieniężną za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Naruszenie przez podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązków określonych w u.t.d. podlega karze na podstawie art. 92a tej ustawy. Natomiast naruszenie warunków ruchu pojazdu nienormatywnego po drodze publicznej podlegało normo zawartym w ustawie p.r.d. i podlega karze na podstawie art. 140aa p.r.d. W przypadku stwierdzenia w czasie tej samej kontroli przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia i naruszenia przez podmiot wykonujący przewóz drogowy obowiązków wynikających z przepisów o transporcie drogowym, właściwy organ ma prawo wszcząć dwa niezależne postępowania administracyjne i wydać dwie decyzje. Wprawdzie jest to jedno zdarzenie - przejazd pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia - ale zastosowanie mają różne normy prawne, przewidujące niezależne od siebie ujemne konsekwencje dla przewoźnika. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 15 września 2022 r. sygn. akt II GSK 689/21, z dnia 28 września 2021 r. sygn. akt II GSK 248/21, z dnia 23 listopada 2021 r. sygn. akt 1667/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyrokach z 13 listopada 2019 r., sygn. akt III SA/Lu 449/19, z dnia 10 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Lu 467/19 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyrokach z 2 grudnia 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1779/08 oraz z dnia 27 czerwca 2019 r., sygn. akt VIII SA/Wa 299/19, czy Wojewódzki Sąd Administracyjny Gdańsku w wyroku z 24 września 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 160/20.
W doktrynie i orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, który wielokrotnie zajmował się dopuszczalnością zastosowania dwóch sankcji za ten sam czyn, zwraca się uwagę, że fakt pociągnięcia jednostki do odpowiedzialności za ten sam czyn, ale w różnych postępowaniach o charakterze represyjnym, nie przesądza automatycznie o naruszeniu zakazu podwójnego karania. Także Europejski Trybunał Praw Człowieka dopuszcza stosowanie różnych procedur i sankcji, uznając prawo danego państwa do wyboru stosowanych środków represyjnych, o ile stanowią one proporcjonalną reakcję na różne aspekty naruszenia prawa. Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej aprobuje pogląd, że do naruszenia zakazu podwójnego karania dochodzi wtedy, gdy kumulatywnie spełnione są trzy warunki: tożsamość zdarzeń, tożsamość podmiotu popełniającego czyn i tożsamość chronionego interesu prawnego. Rozważenia wymaga, czy nastąpiła ochrona tego samego dobra na podstawie dwóch różnych regulacji oraz czy orzekane środki realizują identyczny cel, czy też cele przyjęte przez oba środki są odmienne.
Kara za przejazd pojazdu nienormatywnego nałożona na podstawie p.r.d. ma na celu zapobieżenie przejazdom pojazdów, które na skutek przekroczenia dopuszczalnych wymiarów, masy lub nacisków osi powodują uszkodzenia dróg i stanowią zagrożenie w ruchu drogowym. Zgodnie z art. 140ae ust. 1 p.r.d., kary pieniężne, o których mowa w art. 140aa ust. 1 i 1a, są przekazywane do budżetów jednostek samorządu terytorialnego lub na wyodrębniony rachunek bankowy Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Celem tych kar jest zapobieżenie niszczeniu sieci drogowej i niebezpieczeństwu w ruchu drogowym. Natomiast kary wymierzane na podstawie u.t.d. za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego mają na celu zapobieganie naruszaniu przez podmioty wykonujące przewozy drogowe obowiązków nałożonych tą ustawą. Na podstawie tych przepisów ochronie podlega inny interes prawny. Kara wymierzana jest co do zasady profesjonalnemu podmiotowi gospodarczemu. Jej celem jest wymierzenie sankcji przewoźnikowi, który przy wykonywaniu działalności nie stosuje się do wymogów wynikających z przepisów prawa, co może, jak wskazano w uzasadnieniu projektu ustawy wprowadzającej zmianę do u.t.d., prowadzić, zgodnie z unormowaniami unijnymi, do utraty przez przewoźnika drogowego dobrej reputacji. Dobrem chronionym jest w tym przypadku prawidłowość prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie transportu. Ochrona prawidłowości prowadzenia działalności transportowej wiąże się również bezpośrednio z ochroną uczciwej konkurencji (zob. też wyrok WSA w Lublinie z 5 listopada 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 121/20).
Trzeba zauważyć, że jakkolwiek faktem jest, iż wprowadzone ustawą nowelizująca z dnia 5 lipca 2018 r. zmiany ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym wynikały z konieczności wypełnienia przez Polskę zobowiązań nałożonych przez rozporządzenie Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniające załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady - w zakresie unormowań dotyczących kwalifikacji naruszeń dotyczących przewozu drogowego, a zmiana - aktualnej do czasu uchwalenia wymienionej ustawy - treści załączników do ustawy o transporcie drogowym była konieczna do prawidłowej transpozycji rozporządzenia (UE) 2016/403 do polskiego ustawodawstwa, to jednak nie można jednocześnie tracić z pola widzenia następującej okoliczności. Mianowicie, z uzasadnienia projektu przywołanej ustawy nowelizującej wynika również, że "(...) w ust. 7 art. 92a przewiduje się rozgraniczenie wymienionych w wykazie załącznika nr 3 do utd naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego i wysokości kar pieniężnych za te naruszenia, przewidzianych dla podmiotu wykonującego przewóz drogowy - lp. 1-9 wykazu oraz dla przewoźnika drogowego - lp. 10 wykazu", a co więcej, że "(...) Kierunkowe zmiany zaproponowane w załącznikach do utd polegają na dostosowaniu brzmienia poszczególnych naruszeń do postanowień załącznika nr I do rozporządzenia (UE) 2016/403, określeniu kwalifikacji poszczególnych naruszeń (tj. poważne naruszenie - PN, bardzo poważne naruszenie - BPN, najpoważniejsze naruszenie - NN) zgodnie z postanowieniami załącznika nr I do rozporządzenia (UE) 2016/403 oraz dostosowaniu wysokości kary do wagi naruszenia, przy uwzględnieniu m.in. wpływu na wzrost bezpieczeństwa ruchu drogowego, bezpieczeństwo publiczne, ochronę interesów pasażerów, zwalczanie nieuczciwej konkurencji."
W rekapitulacji przedstawionych uwag trzeba stwierdzić, że odrębne, a co za tym idzie różne zakresy normowań poszczególnych ustaw, czyli ustawy o transporcie drogowym oraz ustawy prawo o ruchu drogowym - co jasno i wyraźnie wynika z zestawienia ich przepisów - nie mogą pozostawać bez wpływu na wniosek, że ustawy te realizują odrębne cele oraz chronią inne dobra i interesy prawne.
W świetle powyższego za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że delikt administracyjny przypisany skarżącemu w rozpatrywanej sprawie nie był tożsamy z deliktem przypisanym na podstawie ustawy Prawo o ruchu drogowym, a co za tym idzie, że nie były również tożsame zachowania, z powodu których każdy z tych deliktów został stronie skarżącej przypisany. Były to bowiem zachowania zasadniczo różne, a tezy przeciwnej nie uzasadnia to, że podlegające ustaleniu w odrębnie prowadzonych postępowaniach odrębne zbiory faktów posiadały również pewną część wspólną odnoszącą się do przekroczenia tego samego parametru kontrolowanego pojazdu. W świetle przedstawionych argumentów nie ma to jednak znaczenia, albowiem na tej tylko podstawie - a więc z pominięciem konsekwencji wynikających z przywołanej powyżej regulacji prawnej - nie sposób jest zasadnie wnioskować o zaistnieniu sytuacji mającej dowodzić naruszenia zasady ne bis in idem, a w konsekwencji - jak podnosi skarżący - o naruszeniu zasady proporcjonalności wywodzonej z art. 2 Konstytucji RP, czy też z art. 8 k.p.a., na gruncie którego ma ona wymiar obowiązku proceduralnego (zob. A. Wróbel, art. 8 k.p.a., t. 11, w: Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego LEX/el. 2021). W obu wymienionych wyżej przypadkach nie zachodzi zatem tożsamość chronionego interesu prawnego. Nałożone na skarżącego kary zostały wymierzone za różne naruszenia, mimo że dotyczą tych samych okoliczności faktycznych.
Nie był zasadny zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego polegający na pominięciu w sprawie przepisów działu IVa kpa dotyczących administracyjnych kar pieniężnych. Zauważyć należy, że zakres stosowania przepisów tego działu kpa wyznacza jej art. 189a stanowiąc w § 1, że w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu, w § 2 stanowi on jednocześnie, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych:
1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej,
2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia,
3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej,
4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej,
5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej,
6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej - przepisów wymienionego działu w tym zakresie nie stosuje się.
Z przywołanej regulacji - i abstrahując od § 3 art. 198a k.p.a., który wyłącza stosowanie przepisów wymienionego działu ustawy z określonych nim powodów, innych jeszcze, niż wymienione powyżej - jednoznacznie wynika, że uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych § 2 jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy tego działu nie mają zastosowania, a nie jest przy tym konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach działu IVa, to jest, aby zakres normowania w przepisach odrębnych pokrywał się z zakresem normowania w przepisach wymienionego działu, co oznacza, że jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis działu IVa nie ma zastosowania (zob. A. Wróbel, art. 189a k.p.a., t. 7, w: Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego LEX/el. 2021).
Uwzględniając powyższe trzeba stwierdzić, że oczekiwanie strony skarżącej odnośnie zasadności zastosowania art. 189f §1 k.p.a. w rozpatrywanej sprawie nie może być uznane za usprawiedliwione, podobnie jak zarzut naruszenia tego przepisu prawa przez jego niezastosowanie. W rozpatrywanej sprawie nie zaktualizowały się bowiem określone art. 189a § 2 k.p.a. przesłanki zastosowania instytucji, o której mowa w art. 189f k.p.a. Z przepisów odrębnych, w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a. in fine, a mianowicie z art. 92c utd wynika bowiem, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa wart. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Jeżeli z przywołanego przepisu prawa wynika, że w warunkach nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, to za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów Działu IVa k.p.a. reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a. Konsekwencją jego zastosowania jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, na przewoźnika tego nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się.
Stosowanie art. 92c u.t.d. w praktycznym wymiarze ma więc w istocie rzeczy ten sam skutek co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana, a - jak podkreślono na wstępie - dla przyjęcia, że przepisy działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o którym mowa w § 2 art. 189a k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych i nie jest przy tym istotne to, że zakres normowania zagadnienia określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub, czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny.
W ocenie Sądu organ nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu skutkującym konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał na podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Organy zbadały istotne okoliczności stanu faktycznego, a ocena zebranego materiału dowodowego została przeprowadzona zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7, art. 75 i art. 77 § 1 k.p.a.) oraz wymogami wynikającymi z zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów, które zdecydowały o treści decyzji. Tak zredagowane uzasadnienie decyzji nie narusza zasady przekonywania (art. 11 k.p.a), jak również zasady pogłębiania zaufania obywateli (art. 8 k.p.a) - realizowanych na podstawie art. 107 § 3 k.p.a.
Argumentacja skargi nie podważa, zdaniem Sądu, istotnych dla końcowego rozstrzygnięcia ustaleń i ocen organu. W świetle motywów zaskarżonej decyzji skarga ma charakter polemiczny i jest wyrazem odmiennych, niż przyjął to organ, zapatrywań na kwestie objęte rozstrzygnięciem. Jednak wobec stwierdzenia, że organ nie naruszył wymienionych w skardze przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, stanowisko skargi nie mogło odnieść skutku.
Odnośnie pozostałych wniosków zawartych w skardze zauważyć należy, że w badanej sprawie nie była kwestionowana okoliczność nałożenia na skarżącego odrębnej kary pieniężnej na podstawie przepisów prd., wobec czego przeprowadzenie zawnioskowanego dowodu z decyzji WITD z dnia [...] r. nr [...] nie było konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy.
W ocenie Sądu stan faktyczny i prawny sprawy nie wymagał zwrócenia się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniem prejudycjalnym o treści sformułowanej w skardze.
Z powyższych względów skarga, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. 2023 poz. 1634), została oddalona.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło