II SA/Go 811/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie WIkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.M. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Decyzją z [...] stycznia 2009 r. Nr [...] Starosta umarzył postępowanie w sprawie wypłaty rekompensaty pieniężnej za przejętą na własność Państwa, decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] października 1969 r. nr [...] działkę oznaczoną nr [...], stanowiącą użytek leśny, wchodzącą w skład gospodarstwa rolnego przejętego w zamian za świadczenia emerytalno-rentowe od F. i P.S.. W wyniku wniesionych przez S.M. i E.S. odwołań decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Powyższa decyzja została skutecznie doręczona S.M. w dniu 14 marca 2009 r. (przesyłkę odebrał syn skarżącej – R.M., k.17 akt administracyjnych). Następnie jednym pismem z dnia [...] września 2009 r. (data wpływu do organu 9 września 2009 r. – k. 4) S.M. złożyła, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, skargę na decyzję organu z dnia [...] lutego 2009 r. oraz wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, iż nie złożenie skargi w terminie prawem zakreślonym spowodowane zostało złym stanem zdrowia skarżącej i jej kilkakrotnym pobytem leczniczym w szpitalu. Powyżej wskazany zły stan zdrowia, jak podała skarżąca, uniemożliwił jej podjęcie działań zmierzających do zaskarżenia decyzji SKO z dnia [...] lutego 2009 r. Na potwierdzenie wskazanych we wniosku okoliczności skarżąca załączyła kserokopie: zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] maja 2009 r. oraz z dnia [...] września 2009 r., wydane przez lekarza specjalistę medycyny rodzinnej. Z pierwszego zaświadczenia wynika, iż w dniu [...] kwietnia 2009 r. S.M. upadła i doznała urazu okolicy potylicznej głowy oraz, że utrzymują się u niej silne zawroty głowy i zaburzenia równowagi. Z zaświadczenia z dnia [...] września 2009 r. wynika, iż od lutego 2009 r. znacznie pogorszył się stan zdrowia S.M., który trwa do dnia dzisiejszego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i odrzucenie skargi, ewentualnie o oddalenie skargi. Na podstawie zarządzenia sędziego z dnia 21 października 2009 r. skarżąca wezwana została do podania: daty kiedy ustała wskazana przez nią przyczyna uniemożliwiająca złożenie do Sądu skargi na decyzję z dnia [...] lutego 2009 r. w ustawowym terminie oraz czy pod adresem wskazanym przez skarżącą jako adres zamieszkania zamieszkuje wraz z innymi dorosłymi domownikami. Jednocześnie skarżąca została wezwana o nadesłanie dokumentów potwierdzających jej pobyty w szpitalu lub szpitalach, na które powołuje się we wniosku o przywrócenie terminu. W nadesłanym do Sądu piśmie z dnia [...] października 2009 r. skarżąca oświadczyła, iż przeszkoda uniemożliwiająca jej złożenie w terminie skargi ustała w dniu [...] września 2009 r., kiedy to uzyskała znaczącą poprawę stanu zdrowia i wówczas to niezwłocznie złożyła wniosek o przywrócenie terminu. Ponadto skarżąca załączyła do pisma zaświadczenie wydane przez Urząd Miasta, w którym potwierdzono, iż S.M. zamieszkuje sama pod adresem ul. [...]. Skarżąca załączyła dodatkowo do pisma kserokopie dotyczące jej dokumentacji medycznej w postaci kart leczenia szpitalnego o pobytach w dniach: od [...] maja do [...] maja 2008 r. (z rozpoznaniem: cukrzyca, niedoczynność tarczycy, nadciśnienie tętnicze, żylaki kończyn dolnych, migotanie przedsionków, żółciowe zapalenie błony śluzowej żołądka) , od [...] do [...] sierpnia 2008 r. (z rozpoznaniem: z rozpoznaniem trzonu kręgu L1, złamanie nasady dalszej kości promieniowej lewej, cukrzyca, migotanie przedsionków), od [...] czerwca do [...] lipca 2009 r. (z rozpoznaniem: przewlekła niewydolność krążenia mózgowego, przewlekłe migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca) oraz kartę informacyjną poradni konsultacyjnej przyszpitalnej z dnia [...] sierpnia 2009 r. z rozpoznaniem niewydolność krążenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.) -zwanej dalej p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Wyjątek od w/w zasady przewiduje art. 86 § 1 p.p.s.a. w myśl, którego jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do treści przepisu art. 87 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a., aby w/w wniosek był skuteczny spełnione muszą zostać określone wymogi. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2009 r. uchylającą decyzję Starosty z dnia [...] stycznia 2009 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż decyzja SKO z dnia [...] lutego 2009 r. została skarżącej skutecznie doręczona w dniu 14 marca 2009 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru - k. 17 akt administracyjnych), a zatem termin do jej zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. upłynął w dniu 14 kwietnia 2009 r. Nie ulega więc wątpliwości, iż skarżąca wnosząc skargę w dniu [...] września 2009 r. (data wpływu do SKO, data pieczęci wpływu – k.4) uchybiła terminowi do jej wniesienia. Wniosek skarżącej spełnia wymagania formalne przewidziane w art. 87 p.p.s.a. uzasadniające jego merytoryczne rozpoznanie. Wniosek został złożony w terminie 7 dniu od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (w dniach [...] września, jak podała skarżąca, poczuła zdecydowaną poprawę stanu zdrowia umożliwiającą dokonanie czynności procesowej, wraz z wnioskiem złożona została skarga na decyzję SKO z dnia [...] lutego 2009 r., wniosek został złożony za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem skargi, wniosek zawiera wskazanie przyczyny uchybienia terminu. Wskazaną przez skarżącą okolicznością uzasadniająca przywrócenie terminu do wniesienia skargi był zły stan zdrowia i związane z tym kilkakrotne pobyty skarżącej w szpitalu. Zdecydowaną poprawę stanu swojego zdrowia, jak podała skarżąca, poczuła dopiero w dniu [...] września 2009 r. Na potwierdzenie powyższych okoliczności skarżąca załączyła do akt liczne kserokopie dokumentacji medycznej, szczegółowo wymienione na wstępie uzasadnienia, wskazujące na krótkie pobyty (2-3 dniowe), poza jednym dwutygodniowym, skarżącej w szpitalach w różnych okresach czasu, ale zawsze związane z dokuczającymi skarżącej chorobami przewlekłymi typu: cukrzyca, przewlekła niewydolność krążenia mózgowego, przewlekłe migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze. W/w pobyty dotyczą głównie 2008 r., a zatem sprzed daty wydania zaskarżonej decyzji, poza pobytem w szpitalu w okresie [...] czerwca do [...] lipca 2009 r. Skarżąca dodatkowo przedłożyła Sądowi kserokopie dwóch zaświadczeń lekarskich wystawionych przez lekarza medycyny rodzinnej. W zaświadczeniu z dnia [...] maja 2009 r. wskazano, iż skarżąca w dniu [...] kwietnia 2009 r. upadła doznając urazu, a w zaświadczeniu z dnia [...] września 2009 r. stwierdzono, iż od lutego 2009 r. nastąpiło u skarżącej znaczne pogorszenie stanu zdrowia, które nadal trwa. Dokonując oceny złożonego przez skarżącą wniosku o przywrócenie terminu z punktu widzenia treści art. 86 § 1 p.p.s.a. należy podkreślić, iż brak winy po stronie podmiotu dokonującego czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Komentatorzy (Komentarz, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, T.Woś, H.Knysiak-Molczyk, M.Romańska, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2007) zwracają uwagę, iż art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z 22 lipca 1999 r., I PKN 273/99, OSNAP 2000, nr 20, poz. 757). Orzecznictwo sądów wskazuje, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (por. postanowienie SN z 14 stycznia 1972 r., III CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144; postanowienie SN z 29 października 1999 r., I CKN 556/98; postanowienie SN z 12 stycznia 1999 r., II UKN 667/98, OSNAP 2000, nr 12, poz. 6). Potwierdził to również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu wydanym w dniu 15 grudnia 2004 r., OZ 809/2004. Sąd podkreśla, iż przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowieniu WSA w Warszawie z 21 lutego 2006 r., I SAB/Wa 78/2005, Lex nr 192260). Powyższe oznacza, iż o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Konieczne jest zatem wskazanie we wniosku o przywrócenie terminu takich okoliczności, których wystąpienie nie leżało po stronie wnioskodawcy, a uniemożliwiło dopełnienie mu czynności procesowej w terminie. Dodatkowo należy wskazać, iż przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie SN z 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LexPolonica nr 394258). Zdaniem Sądu, mając na uwadze powyższe rozważania oraz zaistniały w niniejszej sprawie stan faktyczny, brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku S.M. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Część dokumentacji przedstawionej przez skarżącą pochodzi z okresu sprzed wydania zaskarżonej decyzji, a zatem nie mają one dla Sądu żadnego waloru uprawdopodobniającego wskazaną we wniosku okoliczność. Sąd wziął przede wszystkim przedłożone przez skarżącą kserokopię karty leczenia szpitalnego dotyczące pobytu w dniach [...] czerwca do [...] lipca 2009 r. i zaświadczenia lekarza medycyny rodzinnej. W ocenie Sądu skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu przez nią terminu do wniesienia skargi i zachowanie w tym zakresie należytej staranności (uwzględniając obiektywny miernik staranności). Przedstawiona przez skarżącą przyczyna uchybienia, czyli zły stan zdrowia i pobyty w szpitalu, jak wynika z załączonych do wniosku kserokopii dokumentacji medycznej wskazują, iż skarżąca cierpi na szereg chorób o charakterze przewlekłym, które w żaden sposób nie unieruchamiały skarżącej w istotnym dla sprawy okresie tj. od [...] kwietnia do [...] września 2009 r., wymagając od niej przykładowo stałego leżenia. Zawarte w zaświadczeniu lekarskim z dnia [...] maja 2009 r. stwierdzenie, iż skarżąca w dniu [...] kwietnia 2009 r. upadła i doznała urazu również nie wskazuje, aby wiązało się to z koniecznością długiego pobytu w szpitalu, bądź wymagało bezwzględnego leżenia, a okoliczność ta nie została uprawdopodobniona przez skarżącą w inny sposób. Zatem należało przyjąć, iż przyczyną uchybienia terminu do wniesienia przedmiotowej skargi nie była choroba nagła, zdarzenie, którego skarżąca nie mogła przewidzieć, a które uniemożliwiło jej dokonanie czynności procesowej, jaką jest złożenie skargi. Dodatkowo Sąd wskazuje, iż wśród przyczyn wymienianych w orzecznictwie sadowym, jako okoliczności faktyczne, które mogą uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu wskazuje się jedynie choroby nagłe, które nie pozwalają na wyręczenie się inną osobą (por. wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2001 r., I SA/Wr 676/99, niepubl.). Wobec powyższego zgodnie z treścią art. 86 § 1 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.