II SA/Go 812/10
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2011-01-19
Skład orzekający: Joanna Brzezińska, Aleksandra Wieczorek, Michał Ruszyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o umorzenie odsetek od refundacji kosztów prac interwencyjnych powinien zostać uwzględniony, gdy pracodawca znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, ale posiada majątek, z którego można dochodzić należności, a także gdy nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że postępowanie egzekucyjne nie przyniesie kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo odmówiły umorzenia odsetek. Pomimo trudnej sytuacji finansowej spółki, nie stwierdzono braku majątku, z którego można dochodzić należności, ani uzasadnionego przypuszczenia, że postępowanie egzekucyjne nie przyniesie kwoty przewyższającej wydatki. Organy prawidłowo oceniły, że nie zaszły przesłanki umorzenia określone w art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.Stan faktyczny
Fabryka "F" Sp. z o.o. wnioskowała o umorzenie odsetek od refundacji kosztów prac interwencyjnych, powołując się na trudną sytuację finansową. Organy administracji odmówiły umorzenia, uznając, że spółka posiada majątek, z którego można dochodzić należności, a także że nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, iż postępowanie egzekucyjne nie przyniesie kwoty przewyższającej wydatki. Decyzje te były przedmiotem skargi do WSA, który uchylił poprzednią decyzję Wojewody, wskazując na naruszenia proceduralne i niedostateczną analizę sytuacji finansowej spółki. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Wojewoda utrzymał w mocy decyzję o odmowie umorzenia, a WSA oddalił skargę spółki.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi Fabryki "F" Sp. z o.o. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od refundacji oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] października 2009r. nr [...] działający z upoważnienia Starosty p.o. Zastępca Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy, po rozpatrzeniu wniosku Fabryki "F" Spółka z o.o. z dnia [...] lipca 2009r., na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. d w zw. z art. 76 ust. 7 pkt 1, 2, 4 oraz ust. 7a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008r. Nr 69, poz. 415 ze zm.), odmówił umorzenia odsetek w wysokości 106.000,87 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż dnia [...] maja 2009r. rozwiązana została umowa nr [...] z dnia [...] września 2005r. (zmieniona aneksem z dnia [...] lipca 2006r.) w sprawie organizacji prac interwencyjnych ze Spółką "F". Przyczyną rozwiązania umowy było niewywiązanie się przez pracodawcę z § 5 umowy tj. nieutrzymanie 23 miejsc pracy przez okres 36 miesięcy. Z uwagi na powyższe, stosownie do § 8 ust. 2 przywołanej umowy, wezwano Spółkę do zwrotu udzielonej pomocy publicznej wraz z ustawowymi odsetkami. Organ ustalił, iż należne wobec Urzędu Pracy odsetki z tytułu rozwiązania ww. umowy nr wynoszą 106.000,87 zł. Ponadto podano, że na należności Spółki składają się również odsetki z tytułu niedotrzymania warunków określonych decyzją nr [...] w wysokości 2.468,85 zł.
Starosta wskazał, że zgodnie z art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć te należności w całości lub w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek, określonych w pkt. 1-4. Stosownie z kolei do treści art. 76 ust. 7a ww. ustawy, przepis art. 76 ust. 7 stosuje się odpowiednio do innych niewymienionych w tym przepisie świadczeń finansowanych z Funduszu Pracy,
w szczególności do refundacji uzyskiwanych z tytułu umowy o zorganizowanie prac interwencyjnych oraz robót publicznych.
Organ wskazał, iż we wniosku z dnia [...] lipca 2009r. Fabryka "F" Sp. z o.o. domagała się umorzenia naliczonych odsetek z uwagi na pogarszającą się sytuację finansową firmy, spowodowaną załamaniem się rynku przemysłu motoryzacyjnego. Na podstawie dowodów dostarczonych przez Spółkę, po zasięgnięciu opinii Powiatowej Rady Zatrudnienia, organ I instancji wydał dnia [...] lipca 2009r. decyzję nr [...] orzekającą o odmowie umorzenia odsetek. Po rozpoznaniu złożonego przez Spółkę "F" odwołania od powyższej decyzji, Wojewoda decyzją nr [...] z dnia [...] września 2009r. uchylił decyzję Starosty i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, z uwagi na naruszenie przepisów art. 10 § 1 i 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Ponownie rozpoznając wniosek organ pierwszej instancji zwrócił się do wnioskodawcy o przedstawienie aktualnego bilansu wraz z rachunkiem zysków za okres od stycznia do lipca 2009r., deklaracji podatku VAT i podatku dochodowego od osób prawnych, wyciągu z rachunku bankowego według stanu na dzień [...] lipiec 2009r., zestawienia ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych, kontrahentów, wynagrodzeń pracowników za miesiąc czerwiec, zobowiązań kredytowych, posiadanych hipotek oraz zastawów rejestrowych. Dokonując analizy sytuacji finansowej Spółki na podstawie przedstawionych przez stronę dokumentów organ przyjął, iż na dzień [...] lipca 2009r. aktywa Spółki wynosiły ogółem 35.387.526,52 zł, z tego wartość środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych 33.226.297,33 zł, zapasy materiałów produkcji w toku, zaliczki na dostawy 164.641,34 zł, należności krótkoterminowe 746.601,96 zł, środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych 1.045.562,58 zł oraz rozliczenia międzyokresowe 204.423,31 zł.
Pasywa Spółki wynoszą ogółem 35.387.526,52 zł, z tego: kapitał własny jest wartością ujemną i wynosi -13.384.838,27 zł (strata bilansowa - 16.734.838,27 zł, kapitał podstawowy 50.000,00 zł, kapitał zapasowy 3.300.000,00 zł), zobowiązania długoterminowe z tytułu kredytów i pożyczek 37.543.619,00 zł, zobowiązania krótkoterminowe 8.175.944,14 zł (w tym z tytułu kredytów i pożyczek 6.753.467,55 zł, dostaw i usług 28.822,82 zł, podatków, ceł, ubezpieczeń, wynagrodzeń i in. 495.326,30 zł, funduszy specjalnych ZFŚS, PFRON 972.956,59 zł) rozliczenia międzyokresowe 3.052.801,65 zł. Zgodnie z bilansem i rachunkiem zysków i strat Spółka za okres od [...] stycznia 2009r. do [...] lipca 2009r. wykazała stratę bilansową w wysokości 4.248.759,16 zł. Z zestawień zobowiązań kredytowych wynika, że zadłużenie Spółki na dzień [...] września 2009r. wynosiło 43.742.756,00 zł, z tego wobec banków 24.062.541,13 zł, wobec G 19.680.214,87 zł. Spółka nie posiada kredytów przeterminowanych. Banki, na wypadek niewypłacalności Spółki, zabezpieczyły prawnie zwrot zaciągniętych kredytów w postaci: hipoteki kaucyjnej na nieruchomościach, zastawów rejestrowych na rzeczach (m.in. maszynach szwalniczych, ciągu produkcyjno-technologicznym) oraz cesji należności, poręczeń i oświadczeń o dobrowolnym poddaniu się egzekucji. Majątek Spółki jest tylko częściowo objęty zabezpieczeniem.
Dokonując analizy deklaracji podatku od towarów i usług VAT-7 za okres od stycznia do lipca 2009r. organ stwierdził znaczny wzrost sprzedaży z kwoty 367 tys.zł (średnia z l kwartału 2009r.) do kwoty 1.429 tys.zł (średnia z ostatnich 3 m-cy udostępnionych do analizy tj. V-VII 2009r.). Ponadto wskazano, że na dzień [...] czerwca 2009r. Spółka nie posiada zaległości wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Urzędu Skarbowego. Na powiedzeniu w dniu [...] września 2009 r. Powiatowej Rady Zatrudnienia po zapoznaniu się z materiałami i wysłuchaniu Prezesa Zarządu Fabryki, negatywnie zaopiniowała wniosek o umorzenie odsetek.
Zdaniem organu analiza sytuacji Fabryki "F" Spółka z o.o. doprowadziła do stwierdzenia, iż nie wystąpiła przesłanka, o której mowa w art. 76 ust. 7 pkt 1 ustawy. Z przedłożonych dokumentów wynika, że Spółka posiada majątek z którego można dochodzić należności. Kredyty zaciągnięte w bankach i Firmie G spłacane są terminowo, zabezpieczeniem nie objęto całego majątku Spółki, zaś na dzień [...] sierpnia 2009r. wolne od zabezpieczeń były środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne na ogólną wartość 4.532.377,00 zł netto (dowód: zestawienie środków trwałych nie objętych zastawem). Badając sytuację Spółki w kontekście art. 76 ust. 7 pkt 2, zaobserwowano wzrost sprzedaży. Z informacji uzyskanej od Prezesa Zarządu Spółki "F" wynika, że Spółka zdobyła nowe zamówienia, w związku z czym planowane jest zwiększenie zatrudnienia. Działalność Spółki będzie kontynuowana, wobec czego nie zachodzi obawa, że dochodzenie należności pozbawi środków utrzymania zatrudnionych w Spółce pracowników.
Odnosząc się do art. 76 ust. 7 pkt 4 ustawy, organ wskazał, iż na dzień wydania decyzji nie prowadzono wobec Fabryki "F" Sp. z o.o. postępowania egzekucyjnego, wobec czego nie można uzasadnić przypuszczenia, że w postępowaniu tym nie uzyska się zwrotu naliczonych odsetek, przewyższającego wydatki egzekucyjne. Dodatkowo podniesiono, iż Spółka posiada środki finansowe na rachunkach bankowych i w kasie w wysokości 1.045.562,58 zł (w tym: środki ZFŚS i PFRON w wysokości 972.956,59 zł), jak również posiada wolny od zabezpieczeń majątek o wartości bilansowej 4.532.377,00 zł netto.
Po rozpoznaniu odwołania Spółki od powyższego rozstrzygnięcia, Wojewoda decyzją nr [...] z dnia 7 grudnia 2009r., na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 76 ust. 7 pkt 1 i 4, ust. 7a ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Decyzja Wojewody stanowiła przedmiot skargi Fabryki "F" Sp. z o.o. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., który wyrokiem z dnia 11 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Go 85/10 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz orzekł, że nie podlega ona wykonaniu.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewoda, decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...], powołując się na przepis art. 138 § 1 K.p.a. oraz art. 76 ust. 7 pkt 1 i 4 i ust. 7a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] października 2009 r.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołując się na uzasadnienie ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za bezprzedmiotowe uznał zarzuty odwołania dotyczące treści uzasadnienia uprzedniej decyzji Starosty Powiatu nr [...] z [...] lipca 2009r., a także nie uwzględnienia przez organ I instancji szczególnych względów gospodarczych i społecznych, których przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie przewidują. Organ odwoławczy uznał także, iż bezzasadny jest zarzut pozbawienia spółki środków na wypłaty dla pracowników oraz na opłacenie bieżących rachunków i w konsekwencji doprowadzenia do wstrzymania pracy spółki co jest przesłanką określoną w art. 76 ust 7 pkt 2, która nie dotyczy tego postępowania.
Jako nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy Wojewoda uznał te argumenty podnoszone w odwołaniu, które ze względów formalno-prawnych nie mogły mieć wpływu na końcowe rozstrzygnięcie, tj.: 1) wpływ złych relacji między Powiatową Radą Zatrudnienia a Prezesem Zarządu spółki na negatywną dla spółki decyzję organu I instancji; 2) gotowość zapłaty oraz sposób spłaty należności głównej, świadczący o nieuchylaniu się od spłaty, jako argument do rozstrzygnięcia sprawy na korzyść spółki; 3) umorzenie odsetek jako warunek gotowości do przyszłej współpracy spółki z PUP oraz 4) wysoki stopień wywiązania się spółki z realizacji umowy [...] z [...] września 2005r. jako argument za umorzeniem odsetek .
Dalej organ odwoławczy wskazał, iż w uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji powinien uwzględnić okoliczności wskazane w piśmie z dnia 24.09.2009r., że zobowiązania kredytowe spółki wobec Banku na kwotę 1.336.137,00 zł były wymagalne już w dniu [...].08.2009r. a spółka nie posiadała własnych środków pieniężnych na ich spłatę. Jako słuszne organ uznał też twierdzenie odwołującej się spółki, że środki zgromadzone na rachunkach ZFSS i ZFRON mogą być wydatkowane tylko na ściśle określone cele, nie podlegają egzekucji i nie mogą być przeznaczone na spłatę zobowiązań wobec PUP. Środków tych nie należy traktować jako majątku spółki w rozumieniu przepisów o postępowaniu egzekucyjnym co organy powinny uwzględnić i wyraźnie zaznaczyć w uzasadnieniach wydanych decyzji. Z przeprowadzonej analizy finansowej wynika, że faktycznie na specjalnych kontach bankowych była wtedy kwota 558 tyś. zł a kwota podana w odwołaniu w wysokości 972.956,59 zł była zobowiązaniem spółki wobec funduszy specjalnych. Do dyspozycji spółki mogła być kwota do 487 tyś. zł. a nie łączna kwota środków zgromadzonych na rachunkach bankowych wynosząca 1.045.562,58 zł. Przy pełnej realizacji zobowiązań wobec funduszy specjalnych do dyspozycji spółki byłaby kwota 72.605,99 zł.
Organ I instancji nie określił w uzasadnieniu decyzji jakie środki mogą być przeznaczone na spłatę jego należności choć zaznaczył, że część środków na rachunkach bankowych znajduje się na rachunkach specjalnych, które nie mogą być wykorzystane na spłatę zobowiązania spółki z tytułu naliczonych odsetek.
W ocenie organu drugiej instancji, twierdzenie odwołującej się spółki, że przy wymuszonej sprzedaży podczas egzekucji wartość rynkowa jest z reguły znacznie niższa od wartości księgowej netto jest tylko częściowo słuszne. Przy jednorazowej amortyzacji środków trwałych i wyposażenia o niskiej wartości występuje sytuacja odwrotna: składniki majątkowe mają wartość księgową netto równą zero a ich wartość rynkowa jest zwykle większa od zera. Takie przypadki występują w wolnym od zabezpieczeń majątku spółki. Szczególnie w grupie środków niskocennych dofinansowanych z budżetu państwa, których łączna wartość początkowa określana w latach 2006-2008 wynosiła 573.863,93 zł a wartość księgowa netto była zerowa. W przypadku egzekucji przychody ze sprzedaży tego majątku z pewnością byłyby znacznie większe niż zero.
Organ odwoławczy stwierdził, iż odwołująca się słusznie uważała, że w postępowaniu egzekucyjnym w drodze licytacji majątku ruchomego, cena wywołania wynosi % wartości szacunkowej ruchomości a cena wywołania w drugim terminie-połowę wartości szacunkowej, co prowadzi do obniżenia ceny sprzedaży poniżej wartości szacunkowej określanej wg cen rynkowych. Dotyczy to jednak tylko sytuacji gdy zainteresowanie nabywców jest małe bowiem przy dużym zainteresowaniu licytacja zawsze prowadzi do wzrostu ceny przybicia. Wojewoda przyznał także, iż część środków trwałych była dotowana ze środków Ministerstwa Gospodarki i w przypadku wcześniejszej sprzedaży część uzyskanych środków musiały by zostać zwrócona, co również obniża rzeczywistą wartość tego majątku dla wierzycieli. W jego ocenie jednak występujące środki niskocenne o wartości początkowej 573.863 zł zostały zamortyzowane jednorazowo i ich wartość spadła do zera ale ich wartość rynkowa, jako podstawa szacowania ceny wywołania w postępowaniu egzekucyjnym, byłaby znacznie wyższa.
Nadto organ odwoławczy wskazał, że w świetle przeprowadzonej analizy finansowej prawdziwe jest twierdzenie strony, że środki na spłatę należności głównej pochodziły w przeważającej części z pożyczek udzielanych spółce przez wspólników. Jednocześnie organ zważył, iż odwołująca się strona nie przedstawiła przekonujących dowodów na to, że w przypadku wszczęcia egzekucji przez PUP istniało uzasadnione przypuszczenie, że banki wypowiedzą umowy i przystąpią do egzekucji a G SA wstrzyma dostawy materiałów do produkcji i zażąda zwrotu pożyczek, wynoszących na koniec lipca 2009r. 19.380.214,87 zł - znacznie przekraczających wartość niezabezpieczonego majątku. Z analizy zebranego materiału wynika, że banki nie miały ekonomicznego powodu do doprowadzania do wstrzymania działalności spółki, mając dodatkowe zabezpieczenia kredytów spółki przez G SA, która z kolei przy tak dużej skali zaangażowania finansowego w działalność spółki na pewno nie była zainteresowana doprowadzaniem do wyprzedaży potrzebnego majątku ruchomego. W ocenie organu, dla G SA bardziej opłacalne było udzielenie pożyczki na spłatę zadłużenia co stało się faktem w późniejszym okresie.
Organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji przeprowadził dość wnikliwe postępowanie wyjaśniające i zebrał obszerny materiał dowodowy, który jednak nie został w pełni wykorzystany do wykazania zasadności odmowy umorzenia odsetek. Uzasadnienie decyzji pierwszoinstancyjnej rzeczywiście odzwierciedla działania dowodowe organu I instancji ale nie jest przekonujące dla strony ze względu na wnioski jakie organ wyciągnął z zebranego materiału na temat sytuacji finansowej spółki;
Nadto organ odniósł się w treści uzasadnienia także do zarzutów strony podniesionych w skardze do sądu administracyjnego na uprzednią decyzję, uchyloną wyrokiem tego Sądu z dnia 11 marca 2010 r.
Organ odwoławczy podkreślił, iż w dniu [...] stycznia 2010r. Spółka uregulowała należność z tytułu odsetek w wysokości 106.000,87 zł i nie zaprzestała działalności.
Dokonując całościowej analizy sprawy organ odwoławczy uznał, że przesłanki wymienione w art. 76 ust. 7 pkt 2 i 3 ustawy nie odnoszą się do zwrotu refundacji i nie uwzględnił ich w tym postępowaniu. Sąd w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 marca 2010 r. również ograniczył katalog przesłanek umorzenia odsetek do wymienionych w art. 76 ust. 7, pkt l i 4 ustawy. Zatem roszczenia spółki w tej sprawie mogą mieć uzasadnienie tylko w przepisach art. 76 ust. 7 pkt l i 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Z art. 76 ust. 7a ustawy jednoznacznie wynika, że zwrot refundacji uzyskiwanych z tytułu umowy o organizowanie prac interwencyjnych podlega regulacji art. 76 ust. 7 czyli Starosta może odroczyć termin płatności z tytułu zwrotu refundacji lub rozłożyć je na raty albo po zasięgnięciu opinii Powiatowej Rady Zatrudnienia umorzyć w całości albo w części jeżeli zachodzi jedna z przesłanek:
a) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że podmiot zobowiązany do zwrotu refundacji z tytułu umowy o organizowanie prac interwencyjnych nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności;
b) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty refundacji uzyskanej z tytułu umowy o organizowanie prac interwencyjnych, przewyższającej wydatki egzekucyjne;
Odnosząc się do pierwszej z powyższych przesłanek organ odwoławczy stwierdził, że na podstawie materiału dowodowego opartego na dokumentach dostarczonych przez spółkę, zebranego w postępowaniu dowodowym przed wydaniem decyzji Starosty Powiatu z dnia [...] października 2009r. o odmowie umorzenia odsetek, spółka posiadała wolny od obciążeń majątek, z którego można było dochodzić należności:
a) ruchomy majątek trwały o wartości księgowej brutto 863.031zł i wartości księgowej netto 95.945 zł. W skład tego majątku wchodził majątek dotowany przez Ministra Gospodarki o wartości księgowej brutto wynoszącej 711.147 zł i wartości księgowej netto wynoszącej 59.703 zł. oraz ruchomy majątek niedotowany, którego wartość księgowa brutto wynosiła 151.884 zł a wartość księgowa netto 36.242 zł.
b) wartości niematerialne i prawne o wartości księgowej brutto 5.405.294 zł i wartości księgowej netto 4.436.431 zł; których najważniejszym elementem o wartości księgowej brutto 5.300.000 zł i wartości księgowej netto 4.416.667zł jest KNOW HOW, które zgodnie z umową z dnia 10.07.2007r. pomiędzy spółką a I SA , nie może być przekazywane osobom trzecim co nie oznacza braku możliwości zbycia w postępowaniu egzekucyjnym.
c) majątek obrotowy o wartości księgowej około 988.600 zł, na który składały się zapasy w wysokości ok. 165.000zł, należności w kwocie ok. 747.000zł i wolne środki pieniężne w kwocie od 76.600 do 487.000zł.
Pierwsza przesłanka umorzenia odsetek nie występowała ponieważ majątek do dochodzenia należności o wartości księgowej netto wynoszącej 5.520.976 zł, niewątpliwie istniał. Przesłanka ta nie wymaga określenia rzeczywistej wartości majątku, z którego można dochodzić należności PUP a tylko wykazania, że spółka posiadała taki majątek.
Dalej organ wskazał, iż podstawą oceny spełnienia drugiej przesłanki określonej w art. 76 ust. 7 pkt 4 ustawy było oszacowanie kosztów postępowania egzekucyjnego, wszczętego przez PUP w przypadku uchylania się spółki od zapłaty należnych odsetek.
Oszacowanie kosztów egzekucyjnych nie wymagało, zdaniem organu, dużej dokładności ponieważ ww. przepis ustawy nie wymaga jednoznacznego wykazania pewności zdarzenia lecz tylko "uzasadnionego przypuszczenia", że takie zdarzenie może zajść. Przyjęto wielkość roszczenia pieniężnego wynoszącego 106.000,87 zł. organ wskazał przyjęte warianty przebiegu egzekucji oraz wydatki zakładające wystąpienie każdego rodzaju egzekucji, które łącznie oszacowano na kwotę około 12000 zł.
Reasumując Wojewoda stwierdził, że z przeprowadzonej analizy finansowej i zebranego materiału dowodowego wynika, że istniało uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym, oszacowana kwota wydatków poniesionych zaliczkowo przez PUP została by odzyskana z nadwyżką. Zatem druga przesłanka umorzenia odsetek, określona w art. 76 ust. 7 ustawy, również nie została spełniona.
Fabryka "F" Spółka z o.o., reprezentowana przez radcę prawnego M.U., zaskarżyła powyższą decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją Starosty do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., wnosząc o ich uchylenie oraz zasadzenie kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła kwestionowanym decyzjom:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.
a) poprzez sporządzenie nieprawidłowego uzasadnienia faktycznego decyzji polegającego na błędnym ustaleniu stanu faktycznego w zakresie stanu majątkowe skarżącej decyzji,
b) poprzez jego błędną wykładnię niewłaściwe zastosowanie polegającej na błędnej subsumcji - wadliwej ocenie że ustalony stan faktyczny nie odpowiada hipotezie określonego przepisu oraz uznanie, iż nie zachodzą podstawy do umorzenia odsetek.
II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 107 K.p.a., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego w niniejszym postępowaniu oraz brak w uzasadnieniu prawnym i faktycznym decyzji wyjaśnienia podstawy prawnej oraz sposobu naliczenia odsetek
b) art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez:
- niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego,
- załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego,
- nie ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącego i nie podanie przyczyn, z powodu których argumentom skarżącego odmówiono wiarygodności,
- uwzględnienie przez Wojewodę przede wszystkim interesu społecznego, kosztem słusznego interesu skarżącego.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik wskazał, iż organy pierwszej i drugiej instancji nieprawidłowo ustaliły stan faktyczny podając, że skarżąca Spółka nie posiada kredytów przeterminowanych, albowiem nie uwzględnił okoliczności, iż skarżący wskazał w piśmie z dnia [...].09.2009 r., że należności z tytułu kredytu w Banku S.A. na kwotę 1.336.137,00 złotych, była już w dniu [...].09.2009 roku wymagalna, a skarżąca Spółka nie posiadała środków gotówkowych na spłatę kredytu. Wskazał również, iż zobowiązania spółki wynoszą łącznie kwotę 43.742.756,00 złotych, a zatem znacznie przewyższają sumę aktywów, czyli sumę majątku oraz wierzytelności. W rzeczywistości do pełnej dyspozycji zarządu na rachunkach Spółki znajdowała się kwota 72.605,99 złotych tj. kwota o 33.394,88 złotych niższa niż kwota odsetek której umorzenia odmawia się Spółce.
Wartość wolnego od zabezpieczeń majątku spółki wynosi 4.532.377,00 złotych, wartość zobowiązań G S.A. wynosi 19.680.214,87 złotych, wartość zobowiązań z tytułu nieumorzonych odsetek dochodzonych w niniejszym postępowaniu przez Powiatowy Urząd Pracy wynosi kwotę 106.000,87 złotych, co stanowi mniej więcej 1/200 sumy zobowiązań skarżącego wobec G S.A. czyli około 0,5 % tej kwoty i w takiej też proporcji następowało by zaspokajanie należności w wyniku zbiegu egzekucji administracyjnej prowadzonej przez PUP z egzekucją należności G S.A., przy czym egzekucja ta prowadzona byłaby z majątku niezabezpieczonego przez Banki, a zatem z egzekucji z tych składników przypadło by urzędowi kwota około 22500,00 złotych, którą należy pomniejszyć o kwotę co najmniej 15% kosztów egzekucyjnych a zatem urzędowi przypadła by na skutek przeprowadzonej egzekucji kwota znacznie niższa niż 12.000 złotych i to przy założeniu że sprzedane zostanie KNOW-HOW, którego wartość rynkowa jest znikoma.
Strona zakwestionowała ustalenie Wojewody, iż KNOW-HOW o wartości 5.300.000,00 złotych może zostać sprzedany w drodze postępowania egzekucyjnego, bowiem twierdzeniu takiemu przeczą przepisy ustawy prawo autorskie. Właścicielem utworu w postaci przedmiotowego KNOW-HOW jest G S.A., zatem nabyte w postępowaniu egzekucyjnym będzie ono dla nabywcy bezwartościowe, albowiem wymagało będzie przeróbek w zakresie zmiany oznaczenia podmiotu korzystającego z KNOW-HOW z osoby skarżącego na inny podmiot. Podmiot ten nie będzie mógł korzystać z KNOW-HOW bez zgody G S. A. a co za tym idzie KNOW-HOW nie będzie miał dla ewentualnego nabywcy żadnej realnej wartości, a zatem nie będzie możliwe znalezienie nabywcy.
Strona ponownie podniosła, iż dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania; albowiem Spółka pozbawiona została by środków na wypłaty dla pracowników oraz na opłacenie bieżących rachunków za prąd, wodę itp. co doprowadziłoby do wstrzymania dostaw tych mediów a co za tym idzie wstrzymania pracy Spółki, której działalność opiera się o pracę przy użyciu maszyn i urządzeń zasilanych energią elektryczną.
Powołując się na przepis art. 76 ust. 7 pkt. 4 ww. ustawy strona wskazała iż wartość środków trwałych nie objętych zabezpieczeniami przez banki i dostawców towarów, określona na poziomie 4.532.377,00 złotych jest wartością księgową a nie rynkową, a wartość księgowa nie jest wartością rzeczywistą. Organy I i II instancji winny zatem wycenić w toku postępowania majątek spółki aby uzyskać informacje na temat realnej - rynkowej - rzeczywistej wartości majątku skarżącej, tym bardziej, jeżeli same wskazują, iż wartość księgowa nie stanowi wartości rynkowej, a zatem organy I i II instancji nie oceniły i nie określiły w sposób prawidłowy wartości majątku skarżącej, a zatem nie uprawnionym jest stwierdzenie że majątek skarżącej wystarczy na pokrycie wydatków egzekucyjnych, albowiem jego wartość jest organowi I i II instancji nieznana. Organ nie ustalił wartości majątku skarżącej w sposób obiektywny, przyjmując, za miernik wartość księgową, podczas gdy sam wskazuje, że nie jest to wartość rynkowa a zatem nie jest to wartość rzeczywista.
W ocenie skarżącej Spółki przesłanka ustalenia wartości rynkowej majątku skarżącej jest kluczowa dla dokonania właściwej oceny w przedmiocie okoliczności, czy majątek skarżącej wystarczy na pokrycie wydatków egzekucyjnych. Sama okoliczność, że przeciwko Spółce nie toczy się jeszcze postępowanie egzekucyjne, nie może stanowić o fakcie, że w postępowaniu nie uzyska się zwrotu naliczonych odsetek przewyższającego wydatki egzekucyjne, albowiem w przypadku wszczęcia przez PUP egzekucji banki z ostrożności z pewnością również wypowiedzą umowy i przystąpią do działań egzekucyjnych a kontrahent - G S.A. wstrzyma dostawy materiałów do produkcji oraz zamówienia i zażąda zwrotu pożyczek. Z doświadczenia życiowego wynika, że jeżeli przedsiębiorstwo posiada złe (ujemne) wyniki finansowe z działalności, to banki kredytujące mogą w każdej chwili w oparciu o fakt złej kondycji finansowej, wypowiedzieć umowy kredytowe, co z pewnością nastąpiło by w przypadku wszczęcia przez urząd, egzekucji w rachunków bankowych. Organ II instancji bezpodstawnie zatem, zdaniem strony wywodzi, że banki oraz G S.A. nie miały by interesu w prowadzeniu egzekucji przeciwko skarżącej, jednakże organ w toku postępowania nie przeprowadził żadnych dowodów na poparcie tych twierdzeń a zatem naruszył w ten sposób przepis art. 77 i inne kpa, albowiem nie oparł na dowodach tylko na spekulacjach.
Z tych powodów zdaniem Skarżącej oczywiste jest, iż kwoty uzyskane ze sprzedaży wymuszonej sprzętu biurowego które przypadną po podziale PUP będą tak niewielkie, iż nie pozwolą w postępowaniu egzekucyjnym uzyskać kwoty nienależnie pobranego świadczenia, przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu, iż przyjął, że organ I instancji ustalił w sposób prawidłowy stan faktyczny, nie odnosząc się merytorycznie do treści decyzji organu I instancji, ani do zebranego w sprawie materiału dowodowego, jak również do treści odwołania. Wobec czego organ drugiej instancji nie wypełnił wskazań zawartych w wyroku z dnia 11 marca 2010 roku, sygn. akt II SA/Go 85/10, co również czyni decyzję Wojewody wadliwą.
Nadto strona skarżąca wskazała na brak dogłębnej analizy przez organy obydwu instancji treści przedłożonych przez Spółkę dokumentów, co spowodowało nieprawidłową ocenę sytuacji finansowej Spółki.
Skarżąca podtrzymała również stanowisko, zgodnie z którym przed podjęciem decyzji starosta winien również rozważyć wystąpienie szczególnych względów gospodarczych lub społecznych tj. np. wystąpienia nadzwyczajnych i nieprzewidywalnych okoliczności. (wyroku WSA w Łodzi sygn. akt II SA/Łd 304/02)
W ocenie strony w niniejszej sprawie doszło do naruszenia podstawowych zasad postępowania, albowiem kryzys gospodarczy ma również wpływ na wartość majątku skarżącej. Nie podjęto wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu strony; całkowicie naruszono zaufanie do organu. Nie rozpatrzono w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz nie oceniono sprawy na podstawie całokształtu materiału, lecz pobieżnie bez uwzględniania podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w szczególności zasady praworządności, prawdy obiektywnej oraz zasadę uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Jeżeli zatem organy I i II instancji nie posiadały wystarczającej wiedzy umożliwiającej im dokonanie badania stanu finansów przedsiębiorstwa skarżącego i wyciągnięcia z tej czynności prawidłowych wniosków, to winny skorzystać ze środka dowodowego w postaci opinii biegłego, czego nie uczyniły, czym naruszyły postanowienia art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego.
Dodatkowo skarżąca Spółka podniosła, iż decyzje organów administracji w niniejszej sprawie mają charakter decyzji uznaniowych, co zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem, obligowało do takiego działania, aby w granicach prawa załatwić wniosek zgodnie z interesem strony, jeżeli nie pozostaje to w sprzeczności z interesem społecznym. W niniejszej sprawie organy postąpiły wbrew interesowi strony.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, organ uznał zarzuty skargi za nieuzasadnione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem. Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.), przywoływanej dalej jako "P.p.s.a."
W niniejszej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie nastąpiły, dlatego skarga została oddalona.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008r. Nr 69, poz. 415 ze zm.), przewidującej między innymi możliwość umorzenia należności wynikających z refundacji uzyskanej przez pracodawcę z Funduszu Pracy z tytułu zawartej ze starostą umowy o zorganizowanie prac interwencyjnych. Zgodnie z art. 76 ust. 7 tej ustawy, starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć te należności w całości lub w części, jeżeli wystąpiła jedna z następujących przesłanek:
1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności;
2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania ;
3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności,
4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Na mocy art. 76 ust. 7a ww. ustawy, przepis art. 76 ust. 7 stosuje się odpowiednio do innych niewymienionych w tym przepisie świadczeń finansowanych z Funduszu Pracy, w szczególności do refundacji uzyskiwanych z tytułu umowy o zorganizowanie prac interwencyjnych oraz robót publicznych.
Podkreślić należy, iż zgodnie z przepisem art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Wobec powyższego, rozpoznając niniejszą sprawę ponownie, w związku z uchyleniem, wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 11 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Go 85/10, decyzji Wojewody z [...] grudnia 2009 r. nr [...], zarówno organ administracji, jak i Sąd orzekający w niniejszej sprawie związane były oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu powyższego wyroku. Związanie sądu administracyjnego własną oceną prawną przy ponownym rozpatrywaniu sprawy oznacza, iż skarżący nie może skutecznie oprzeć skargi na podstawach sprzecznych z ta oceną prawną. Sąd przy ponownym rozpoznaniu sprawy nie może bowiem formułować nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyrok NSA z 22 marca 1999 r. IV SĄ 527/97 Lex nr 47275, wyrok NSA z 20 stycznia 2006 r. FSK 506/05, Lex nr 187499).
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał, iż skarga Fabryki "F" Spółka z o.o. zasługiwała na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów proceduralnych, mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności Sąd uznał, iż organy administracji publicznej rozpoznające wniosek Spółki z dnia [...] lipca 2009r., przedwcześnie stwierdziły, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 76 ust. 7 pkt 1 i pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W szczególności niedostatecznie wnikliwie oceniono sytuację finansową wnioskodawcy, co w konsekwencji nieuprawnionym czyniło twierdzenie o posiadaniu przez skarżącą majątku znacznie przewyższającego wysokość żądanych należności.
Sąd uznał za uzasadniony zarzut skargi o bezpodstawności ujęcia przez Starostę - jako będącej w posiadaniu Spółki, zgromadzonej na rachunkach bankowych i w kasie - kwoty 972.956,59 zł zgromadzonej na odrębnych rachunkach Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych oraz Zakładowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Powyższe rzutuje na ocenę sytuacji majątkowej Spółki, jeśli zważy się, że niepodlegające egzekucji środki Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych są wyłącznie administrowane przez pracodawcę (art. 10 oraz art. 12 ustawy z dnia 4 marca 1994r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych – Dz.U. z 1996r. Nr 70, poz. 335 ze zm.) i należy je traktować jako odrębną masę majątkową. Także środki zgromadzone na rachunku bankowym Zakładowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, utworzonym na podstawie art. 33 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2008r. Nr 14, poz. 92 ze zm.), stanowią wydzielony organizacyjno-prawnie zasób pieniężny. W ocenie Sądu o błędnej ocenie sytuacji majątkowej Spółki "F" świadczy również brak odniesienia się do zawartej w piśmie strony z dnia [...] września 2009r. informacji, iż dnia [...] sierpnia 2009r. upłynął termin spłaty zaciągniętego w Banku kredytu obrotowego na kwotę 1.336.137 zł. Powyższe wywołuje uzasadnioną obawę, iż Starosta nieprawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy podając w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] października 2009r., że Spółka nie posiada kredytów przeterminowanych.
Ponadto zdaniem Sądu, w oparciu o okoliczności ustalone w postępowaniu administracyjnym, brak było podstaw do formułowania oceny, iż za odmową umorzenia odsetek przemawia również niespełnienie przesłanki, o której mowa w art. 76 ust. 7 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a odnoszącej się do sytuacji, uzasadniającej przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne. Rolą organów administracji publicznej było przede wszystkim sporządzenie uprzedniej kalkulacji przybliżonych kosztów potencjalnego postępowania egzekucyjnego. Wobec zaniechania ustalenia wysokości tychże kosztów, za bezpodstawne Sąd uznał wyrażone przez organy przypuszczenie, iż w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwotę przewyższającą wydatki egzekucyjne.
Nadto Sąd stwierdził, iż uzasadnienie zaskarżonej Wojewody nie przystaje do wymagań określonych przepisami art. 7, art. 15, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., przy czym analiza treści umotywowania decyzji, wywołuje uzasadnioną obawę, iż organ odwoławczy zaniechał dokonania własnej oceny spełnienia przez skarżącą przesłanek sprecyzowanych w przepisie art. 76 ust. 7 pkt 1 i 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Z kolei za nieuprawniony Sąd uznał pogląd autora skargi dotyczący konieczności rozważenia "wystąpienia szczególnych względów gospodarczych lub społecznych". Tego rodzaju przesłanka umorzenia przewidziana na gruncie art. 18 ust. 4a pkt 5 uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2003r. Nr 58, poz. 514 ze zm.), nie znajduje bowiem swojego odpowiednika w katalogu przesłanek z art. 76 ust. 7 obecnie obowiązującej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Ponadto, w ocenie Sądu, nie sposób także uznać za słuszny zarzut dotyczący błędnej podstawy prawnej zaskarżonej decyzji, z której nie wynika "podstawa prawna roszczenia o odsetki". Sąd zwrócił uwagę, iż przedmiotem rozstrzygnięcia organów jest wyłącznie kwestia umorzenia odsetek od uzyskanej przez Spółkę "F" refundacji, zaś obowiązek zwrotu tychże odsetek wynika z postanowień zawartej między stronami umowy nr [...] z [...] września 2005r. w sprawie organizacji prac interwencyjnych.
Reasumując sąd stwierdził, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy uwzględnić winien wskazania co do wymogów należytego przeprowadzenia postępowania, w tym dotyczące konieczności ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego wnioskodawcy oraz sporządzenia kalkulacji kosztów postępowania egzekucyjnego.
W ocenie Sądu, w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie sądowoadministracyjnej, Wojewoda rozpoznając ponownie sprawę, wbrew wywodom i zarzutom skargi, uwzględnił dokonaną przez Sąd w cytowanym orzeczeniu ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego postępowania. Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, iż organ odwoławczy, zgodnie z wymogami przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności zasady dwuinstancyjności postępowania dokonał samodzielnej ponownej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i na jej podstawie ustalił stan faktyczny w stopniu niezbędnym dla rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Organ odwoławczy uwzględnił w szczególności te zarzuty odwołania, które podkreślała strona w zakresie oceny istnienia kredytów przeterminowanych (wskazywane w piśmie z dnia [...].09.2009 r. należności z tytułu kredytu w BANK S.A.) - str. 9 uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Jako słuszny organ ocenił również zarzut odwołania dotyczący charakteru środków zgromadzonych na rachunku ZFŚŚ oraz ZFRON. Organ wskazał także inne nieprawidłowości i nieścisłości, w ocenie materiału dowodowego dokonanej przez organ pierwszej instancji. Niezależnie od powyższego organ odwoławczy dokonał jednak własnej oceny i analizy sytuacji majątkowej spółki, a następnie w uzasadnianiu decyzji podał motywy, dla których uznał, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki umorzenia odsetek określone w art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Sąd zważył, iż w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie zaistniały podstawy do zanegowania dokonanej przez organ odwoławczy w powyższym zakresie oceny. Przedstawione przez organ argumenty odnoszące się do sytuacji majątkowej skarżącej ocenić należy jako zgodne z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania. W ocenie Sądu, organ odwoławczy rozstrzygając sprawę nie przekroczył granic swobodnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów.
Okoliczność, iż skarżąca Spółka znajduje się w trudnej sytuacji finansowej niewątpliwie nie stanowi samodzielnej i wystarczającej przesłanki umorzenia należności publicznoprawnych, w tym odsetek od udzielonej uprzednio, a następnie podlegającej zwrotowi refundacji. Przywołując ponownie przepis art. 153 P.p.s.a. oraz treść uzasadnienia ww. wyroku z dnia 11 marca 2010 r. podkreślić należy, iż w obowiązującym stanie prawnym brak jest podstaw do umorzenia przedmiotowych odsetek, zgodnie z oczekiwaniem strony z uwagi na "wystąpienie szczególnych względów gospodarczych lub społecznych tj. np. wystąpienie nadzwyczajnych i nieprzewidywalnych okoliczności". Na marginesie można tylko wskazać, iż Spółka nie powoływała się na to aby wpływ na niemożność zwrotu przez nią kwoty spornych odsetek miało wystąpienie nadzwyczajnych i zarazem nieprzewidywalnych okoliczności. Podkreślić należy, iż w przypadku podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, czasowe pogorszenie sytuacji gospodarczej nie może być utożsamiane z wystąpieniem "nieprzewidywalnych okoliczności".
Nadto podkreślić przyjdzie, iż cytowany w skardze wyrok WSA w Łodzi z dnia 10 marca 2004 r. sygn. II SA/Łd 304/02 dotyczy sprawy o odmiennym stanie faktycznym i prawnym niż sprawa administracyjna rozstrzygnięta zaskarżoną decyzją. Materialnoprawną podstawę orzekania organów w sprawie umorzenia pożyczki wraz z odsetkami stanowiącej przedmiot skargi w ww. sprawie stanowił wszakże przepis art. 18 ust. 4a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn.zm.), zgodnie z którym starosta może odroczyć termin spłaty, rozłożyć na raty albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć w części lub w całości pożyczkę, o której mowa w ust. 1, jeżeli:
1) w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że pożyczkobiorca nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności,
2) w wyniku egzekucji pożyczkobiorca lub osoby pozostające na jego utrzymaniu byłyby pozbawione niezbędnych środków utrzymania,
3) pożyczkobiorca zmarł nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności,
4) wydatki egzekucyjne będą wyższe od należności,
5) przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne.
Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu zastała uchylona z dniem 1 czerwca 2004 r. mocą przepisu art. 151 pkt 1 obowiązującej obecnie ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Jak już wskazywał Sąd w wyroku z dnia 11 marca 2010 r,, co podkreśla również Sąd w orzekającym w niniejszej sprawie składzie, przepis art. 76 ust. 7 obowiązującej obecnie ustawy nie zawiera przesłanki umorzenia należności, która odpowiadałaby treści przesłanki określonej w art. 18 ust. 4a pkt 5 uchylonej ustawy.
Zdaniem Sądu w okolicznościach rozpoznawanej sprawy jako zasadne należy ocenić stwierdzenie organu odwoławczego, iż w toku zainicjowanego postępowania administracyjnego skarżąca nie wykazała, iż jej sytuacja majątkowa, aczkolwiek trudna, to rzeczywiście uniemożliwiała spłatę spornych odsetek. W kontekście przedstawionych dowodów oraz faktu zapłaty odsetek przez spółkę, która co wynika z okoliczności sprawy nie spowodowała skutków niweczących możliwość dalszego prowadzenia działalności zgodzić należy się z oceną organu, iż w rozpoznawanej sprawie brak jest przesłanek do uznania, izby skarżąca Spółka nie posiadała majątku, z którego można byłoby dochodzić spornej należności w wysokości ok. 106.000 zł. (art. 76 ust. 7 pkt 1). Zarzuty strony w tym zakresie sprowadzają się w zasadzie do polemiki z ustaleniami organu, której nie poparto stosownym materiałem dowodowym.
W ocenie Sądu, organ dokonał właściwej w okolicznościach sprawy i zgodnej ze wskazaniami zawartymi w ww. wyroku oceny braku zaistnienia także pozostałych przesłanek umorzenia, w szczególności przesłanki określonej w przepisie art. 76 ust. 7 pkt 4. Ocena ta została oparta między innymi na szacunkowej ocenie kosztów ewentualnej egzekucji. Wskazać należy, iż ustaleń w tym zakresie strona skutecznie nie podważyła.
Nadto podkreślenia wymaga, co zdaje się pomijać strona skarżąca, iż w sytuacji gdy środki na pokrycie należności wobec PUP oraz w znacznym zakresie działalności Spółki pochodzą z pożyczek od G S.A., a w sprawie bezsporne jest, iż obydwa podmioty gospodarcze prowadzą wieloletnią i trwałą współpracę gospodarczą, to spółka udzielająca dalszych pożyczek ma z pewnością wiedzę na temat rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej skarżącej spółki. Gdyby zatem, tak jak zarzuca to spółka skarżąca, jej sytuacja majątkowa była tego rodzaju, iż zwrot odsetek w wysokości 106.000,87 zł miał w istocie spowodować zaprzestanie regulowania zobowiązań, w tym wobec pracowników a następnie zaprzestanie działalności spółki, to G S.A. jako przedsiębiorca prowadzący działalności gospodarczą, kierujący się zapewne rachunkiem ekonomicznym, nie udzieliłby dalszej pożyczki na przedmiotowy cel. Wobec powyższego argumenty skarżącej Fabryki "F" Sp. z o.o. w tym zakresie, nie mogły odnieść oczekiwanego przez stronę skutku.
Bezsporna w sprawie pozostaje okoliczność, iż zaskarżona decyzja należy do decyzji podejmowanych w ramach tzw. uznania administracyjnego. Sąd w całości podziela wywody i wskazania co do charakteru tego rodzaju decyzji zawarte w uzasadnieniu wyroku w sprawie II SA/Go 85/10, jak również co do zasady wyrażone w skardze. Wśród kategorii decyzji uznaniowych należy jednak także uwzględnić specyfikę stosunku administracyjnego stanowiącego przedmiot konkretnej rozpoznawanej sprawy, w tym zarówno jej stronę podmiotową, jak i przedmiotową. Niniejsza sprawa dotyczy zgłoszonego przez przedsiębiorcę - spółkę prawa handlowego żądania umorzenia odsetek od zwróconej uprzednio kwoty refundacji, która wszakże stanowi należność publicznoprawną. Organ administracji publicznej zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami zobowiązany był zażądać zwrotu udzielonej kwoty refundacji wraz z odsetkami, co leży w interesie społecznym, a w szczególności zgodne jest z istotą przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Refundacja udzielona była dla realizacji konkretnego celu – organizacji prac interwencyjnych – 100 miejsc pracy, na minimalny okres 36 miesięcy, na ustalonych przez strony w umowie zasadach. Nie może budzić wątpliwości, iż wobec niedotrzymania przez Spółkę warunków umowy, w związku z jej rozwiązaniem, w interesie społecznym jest odzyskanie środków publicznych (finansowanych z budżetu państwa) wraz z odsetkami, co umożliwi dalsze ich przeznaczenie na określone w ustawie cele społeczne.
Oznacza to, iż nawet w przypadku gdyby strona spełniła przesłanki umorzenia należności określone w art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, co nie zaistniało w rozpoznawanej sprawie, do uznania organu należała by także ocena, czy w okolicznościach danej sprawy interes społeczny nie stoi na przeszkodzie "słusznemu" nawet interesowi strony i uzasadnia umorzenie należności publicznoprawnych lub należnych odsetek. Zważyć należy, iż w zasadzie ogólnej postępowania wyrażonej w art. 7 in fine K.p.a. ustawodawca nakazała organom administracji przy rozpoznaniu sprawy uwzględnić zarówno interes społeczny, jak i "słuszny" interes obywateli. Pojęcia te nie zostały zdefiniowane co oznacza, iż treść musi im nadać w danej sprawie organ orzekający. Podkreślenia wymaga, iż nie każdy subiektywnie pojmowany interes obywatela, ale wyłącznie taki który może być uznany za "słuszny", ma być brany pod uwagę.
W postępowaniach toczących się w sprawach dotyczących umorzeń należności publicznoprawnych, czy to podatkowych, czy innego charakteru, szczególnie trudne jest ustalenie gradacji wartości interesu indywidualnego strony oraz interesu społecznego, w szerokim rozumieniu tego pojęcia. W sytuacji bowiem gdy podmiot gospodarczy, nie wywiązuje się z podjętych wobec organów publicznych zobowiązań, w związku z którymi uzyskał refundację kosztów utworzenia miejsc pracy interwencyjnej, a następnie wobec konieczności zwrotu uzyskanych środków wraz z odsetkami (zgodnie z treścią umowy) wnosi o umorzenie świadczenia lub odsetek – dochodzi do kolizji interesu strony z interesem Państwa, we wskazanym wyżej rozumieniu. Z jednej strony bowiem przedsiębiorca uwzględniać musi ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej, w tym związane z niewywiązaniem się z podjętego zobowiązania związanego z uzyskaniem określonego świadczenia finansowego. Z drugiej jednak strony oceniając wagę interesu strony w okolicznościach indywidualnej sprawy uwzględniać należy również fakt, iż aktualny stan gospodarczy kraju może sprawić, że niektóre podmioty gospodarcze borykać się będą z trudnościami niejednokrotnie nieusuwalnymi, które w konsekwencji prowadzą do zaniechania dalszej działalności gospodarczej. Podkreślić jednak należy, iż oceny takiego ryzyka nie można oprzeć wyłącznie na twierdzeniach strony iż "pozostaje w trudnej sytuacji finansowej" w związku z ogólną sytuacją gospodarczą w Unii Europejskiej, w kraju, czy to w danej dziedzinie gospodarki, branży przemysłu itp.
Jednak w przedmiotowej sprawie z uwagi na fakt, iż organy administracji na podstawie swobodnej i uargumentowanej oceny materiału dowodowego uznały, iż nie została spełniona żadna z określonych w art. 76 ust. 7 przesłanek umorzenia należności, szczegółowe rozważenie ewentualnej kwestii konfliktu pomiędzy interesem społecznym, a słusznym indywidualnym interesem strony, nie było konieczne.
Z tych wszystkich względów Sąd zważył, iż organ dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego, które miały zastosowanie w sprawie i prawidłowo ustalił, iż w sprawie nie zaszły przesłanki umorzenia spornych odsetek. Wobec tego zarzut określony w pkt I lit. b skargi okazał się niezasadny.
Organ ponownie rozpoznając sprawę, zgodnie ze wskazaniami zawartymi w ww. wyroku Sądu przeprowadził własną ocenę merytoryczną zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, uwzględniając przy tym ocenę prawną wyrażoną przez Sąd.
W ocenie sądu wydając zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego ani też nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Organ rozpoznając sprawę w jej całokształcie i kierując się wskazaniami Sądu, uwzględnił częściowo zarzuty odwołania co do błędów w ocenie dowodów dokonanej przez organ pierwszej instancji, i dokonując własnych ustaleń stanu faktycznego uwzględniał zweryfikowany w ten sposób stan faktyczny sprawy. Wynika to jednoznacznie z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
Wobec powyższego niezasadne okazały się również zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, który miałby wpływ na wynik sprawy. Odmienna ocena przedstawionych dowodów przez stronę nie może stanowić dostatecznej podstawy do zakwestionowania decyzji, w której organ szczegółowo ocenił zgromadzony materiał dowodowy. Organ odwoławczy uzasadnił swoje rozstrzygnięcia zgodnie z wymogami przepisu art. 107 § 3 K.p.a.
Nadto nieuzasadnione jest w okolicznościach rozpoznawanej sprawy twierdzenie strony, iż wobec zgłoszonego przez nią żądania umorzenia odsetek obowiązkiem organu administracji publicznej jest poszukiwanie dowodów, na okoliczność, iż nie zachodzą przesłanki umorzenia. Przeciwnie bowiem do oczekiwań skarżącej w sytuacji gdy strona domaga się od organu administracji publicznej zwolnienia z obowiązku zwrotu należności publicznoprawnych lub świadczeń ubocznych, to rolą wnioskodawcy jest wykazanie na podstawie przedstawionych organowi dowodów, iż zaistniała, jakakolwiek z określonych przez ustawodawcę przesłanek umorzenia. W takich bowiem postępowaniach obowiązek dowodowy ciąży na podmiocie, który wywodzi z tego dla siebie skutki prawne. Rzeczą organu jest ocena przedstawionych przez stronę dowodów, i w razie wątpliwości wezwanie do ich uzupełnienia Postępowanie dowodowe służy bowiem wyjaśnieniu sprawy zgodnie z obowiązkiem dochodzenia do prawdy obiektywnej, ale równocześnie muszą być ustalone te wszystkie okoliczności, które umożliwiają wyważenie racji interesu publicznego i słusznego interesu stron przy rozstrzyganiu sprawy.
Z przytoczonych wcześniej powodów Sąd stwierdził, iż nie zaistniały przesłanki do uwzględnienia skargi wobec tego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło