II SA/Go 815/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Gminy [...] na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie odmowy merytorycznego rozpatrzenia wniosku postanawia: odrzucić skargę. Decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] Wójt Gminy [...] orzekł o aktualizacji wysokości opłaty rocznej z tytułu trwałego zarządu nieruchomości, tj. ośrodka "Z." w [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], dalej SKO, wszczęło z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r., na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2019 r., poz. 506 ze zm.), art. 158 § 1, art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), dalej jako k.p.a., SKO stwierdziło nieważność ww. decyzji Wójta Gminy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że decyzja aktualizująca wysokość opłaty za trwały zarząd ww. nieruchomości z dnia [...] listopada 2002 r. jest decyzją ostateczną, dotkniętą wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Decyzją tą ustalono wysokość opłaty rocznej wg 1 % stawki wartości nieruchomości określonej przez rzeczoznawcę majątkowego, podczas gdy zgodnie ze statutem Stowarzyszenie prowadzi na przedmiotowych gruntach i budynkach statutową działalność wśród dzieci i młodzieży. W ocenie organu odwoławczego powyższa okoliczność była/jest bezsporna. Wobec powyższego SKO stwierdziło nieważność przedmiotowej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] skierowanym do SKO Wójt Gminy wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na powyższe pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] SKO poinformowało Wójta Gminy, iż ww. wniosek z dnia [...] sierpnia 2019 r. nie może zostać merytorycznie rozpatrzony, ponieważ zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w I instancji przez samorządowe kolegium odwoławcze strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu o ponowne rozpatrzenie sprawy, natomiast Wójt Gminy jako organ rozstrzygający merytorycznie sprawę w I instancji nie posiada legitymacji procesowej strony w tym postępowaniu administracyjnym. SKO wskazało, iż w postępowaniu nieważnościowym status strony przysługuje Wojewódzkiej Radzie Koordynacyjnej w [...]. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na powyższe pismo wniósł Wójt Gminy, utrzymując, że w niniejszej sprawie przysługuje mu przymiot strony. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej odrzucenie wskazując, że skarżący jako organ I instancji nie był uprawniony domagać się ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją SKO z dnia [...] lipca 2019 r. oraz nie przysługuje mu prawo wniesienia skargi do WSA, albowiem nie jest stroną postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Przed przystąpieniem do badania merytorycznej zasadności skargi Sąd ma obowiązek ustalić, czy sprawa będąca przedmiotem skargi należy do właściwości sądu administracyjnego (art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.). Katalog aktów prawnych oraz czynności organów administracji publicznej podlegających kontroli sądów administracyjnych wskazany został w treści przepisu art. 3 § 2 p.p.s.a. i obejmuje: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149 i 650), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 508, 650, 723, 1000 i 1039), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty. Zaskarżenie aktu lub czynności niewymienionych w powyższym katalogu oznacza, iż sprawa nie jest objęta właściwością sądu administracyjnego, a tym samym zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. skarga podlega odrzuceniu. Jak stanowi art. 3 § 2a sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. W myśl art. 3 § 3 sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Zaskarżone pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie stanowi ani decyzji administracyjnej (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.), ani postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, ani postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.), czy też postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3). Oczywistym jest też, że nie stanowi ono żadnego z aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4a do 7 p.p.s.a., ani decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., od której przysługuje sprzeciw. W rozpatrywanej sprawie zasadniczym zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia było zatem to, czy zaskarżone pismo Kolegium mieści się w kategorii "innych aktów i czynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W orzecznictwie i literaturze przedmiotu przyjmuje się, że stosowanie tego przepisu może mieć miejsce, gdy spełnione są następujące przesłanki: 1) akt lub czynność nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, 2) są podejmowane w sprawach indywidualnych, skierowane do konkretnego podmiotu, 3) mają charakter publicznoprawny oraz 4) dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2012, s. 31-32; T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, A. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2009, s. 29-31). Ostatnia przesłanka oznacza, że musi istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem lub zaniechaniem określonego działania organu administracji a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2012, s. 32). Zaskarżone pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2019 r. nie posiada tej ostatniej cechy, ponieważ brak jest bezpośredniego związku między treścią pisma organu a sferą praw i obowiązków strony skarżącej. Zaskarżone pismo ma charakter wyłącznie wyjaśniający, informacyjny, wskazuje, iż wniosek Wójta Gminy z dnia [...] sierpnia 2019 r. nie może zostać przez SKO merytorycznie rozpatrzony. Treść pisma nie zawiera zatem konkretyzacji w odniesieniu do strony skarżącej jakiegokolwiek uprawnienia lub obowiązku. Z tych względów należało uznać, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.