II SA/Go 83/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik, Asesor WSA Michał Ruszyński, Protokolant Sekretarz sądowy Monika Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2007 r. sprawy ze skargi SB sp. z o.o.. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego i Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Po rozpoznaniu zgłoszenia choroby zawodowej u M.J. ur. w 1967 r., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, na podstawie art.104 § 1 kpa oraz § 8 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania z sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132 poz. 1115) decyzją z dnia [...] września 2006 r. Nr [...] stwierdził chorobę zawodową przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wymienioną w poz. 20 pkt l wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu decyzji podano, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny otrzymał orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej: przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka wydane przez uprawnioną jednostkę orzeczniczą Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Centrum Leczenia i Profilaktyki Dział Konsultacyjno-Orzeczniczy dotyczące M.J. ur. w 1967 r. Na podstawie przeprowadzonego postępowania ustalono, że M.J. pracę zawodową rozpoczęła w zakładzie V Sp. z o.o. w okresie od [...] października 1997 r. do [...] sierpnia 2005 r. na stanowisku pracownika produkcji bezpośredniej. Pracowała w systemie akordowym 3 zmianowym. Wykonywała czynności związane z produkcją wiązek elektrycznych do samochodów. W okresie od [...] października 1997 r. do [...] kwietnia 2003 r. tj. przez 5 lat i 6 miesięcy pracowała na stanowisku pakowania wiązek a następnie w okresie od [...] kwietnia 2003 r. do [...] listopada 2004 r. pracowała na linii montażu wiązek. Od [...] listopada 2004 r. do końca zatrudnienia - [...] sierpnia 2005 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim. Czynności związane z pakowaniem wiązek przewodów elektrycznych polegały na rozkładaniu wiązek na stole do pakowania, składaniu poszczególnych segmentów wiązki w sposób umożliwiający umieszczenie ich w siatkach, a następnie zakładaniu siatki oraz zwijaniu i dociąganiu zapięć. Wykonywanie tych czynności powodowało dynamiczne obciążenie kończyn górnych. W trakcie zwijania siatki na poszczególnych segmentach wiązki oraz dociągania zapięć musiała wykonywać szybkie, powtarzające się ruchy rotacyjne obu nadgarstków. W celu prawidłowego ścisłego zwinięcia i umieszczenia segmentów wiązki w siatce musiała oburęcznie mocno ściskać przewody. Mając na uwadze ilość pakowanych wiązek w ciągu zmiany roboczej musiała wykonać około 1440 ruchów rotacyjnych. Jesienią 2003 r. M.J. zaczęła odczuwać pierwsze dolegliwości zdrowotne objawiające się bólem, drętwieniem lewej ręki i stawu nadgarstkowego. Pomimo leczenia dolegliwości nie ustępowały. W oparciu o medyczne badania specjalistyczne wykonane [...] stycznia 2005 r. rozpoznano początkowe stadium zespołu kanału nadgarstka po stronie lewej i zakwalifikowano uczestniczkę na leczenie operacyjne. Zabiegu dokonano w dniu [...] marca 2005 r. i uwolniono kanał nadgarstka. W miesiącu lutym 2006 r. została skierowana przez lekarza specjalistę medycyny pracy na badania i konsultacje do Poradni Chorób Zawodowych. Na podstawie wyników konsultacji i badań wykonanych przez specjalistów w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy Centrum Leczenia i Profilaktyki wydano orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej: przewlekłe choroby układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. W jego ocenie sposób wykonywania pracy wymagał rutynowych, szybkich, powtarzających się w czasie ruchów zginania, prostowania i rotacji obu rąk w stawach nadgarstkowych co oznacza, że z wysokim stopniem prawdopodobieństwa można stwierdzić, że choroba powstała działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy tzw. narażeniem zawodowym . W ocenie organu przeprowadzone badania lekarskie specjalistyczne potwierdziły zawodową etiologię choroby, nie stwierdzając innej przyczyny powstałych zmian chorobowych poza zawodową. Odwołanie od decyzji wniósł pracodawca M.J. V Sp. z o.o.. W odwołaniu zarzucono decyzji naruszenia: - § 2 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ponieważ zebrany materiał dowodowy niewystarczająco dokumentuje postanie choroby zawodowej, - § 6 ust.1 rozporządzenia, ponieważ na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich będących źródłem wydania orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej nie wynika jednoznacznie etiologia zawodowa stwierdzonego schorzenia, - § 8 ust.1 i 2 w zw. z § 2 ust.1 rozporządzenia, ponieważ organ wydając decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej w sytuacji gdy w orzeczeniu lekarskim [...] stwierdzono jedynie, iż stwierdza się chorobę zawodową wobec braku ustalenia innych źródeł tejże, nie zażądał od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie uzupełnienia orzeczenia i nie wystąpił do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację, nie podjął innych czynności niezbędnych do uzupełnienia materiału dowodowego celem ustalenia bezspornie lub z wysokim stopniem prawdopodobieństwa, że choroba została spowodowana w związku ze sposobem wykonywania pracy. W związku z powyższym wniósł o uchylenie decyzji i orzeczenie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, ewentualnie o uchylenie przedmiotowej decyzji i przekazanie sprawy do rozpatrzenia organowi l instancji. W uzasadnieniu odwołania podniósł, iż organ przyjął, że brak jest innych źródeł stwierdzonego schorzenia zatem należało przyjąć etiologię zawodową. Zupełnie jednak została zignorowana konieczność przeprowadzenia szczegółowej analizy schorzeń występujących u M.J., a które w literaturze przedmiotu wskazywane są jako czynniki sprzyjające zachorowaniu na analizowaną chorobę lub ją wywołujące. Najczęstsze bowiem przyczyny powstawania objawów składających się na zespół cieśni to: stany zapalne w obrębie pochewek ścięgien wchodzących w skład kanału nadgarstka, urazy - złamanie kości nadgarstka lub nasady dalszej kości promieniowej (wylew krwi w obręb ograniczonej przestrzeni jaką jest kanał nadgarstka powoduje wzrost ciśnienia w/w okolicy a czynniki sprzyjające zachorowaniu to cukrzyca, niedoczynność tarczycy, menopauza, choroba Raynauda, reumatoidalne zapalenie stawów i dna moczanowa, torbiele galaretowate ręki, gangliony, przewlekła dializoterapia). Powodem objawów w dłoni mogą być też choroby kręgosłupa lub rdzenia kręgowego. Zdaniem odwołującego się pracodawcy najnowsze badania potwierdzają też, iż osoby, u których rozwija się cukrzyca typu 2, cierpią na zespół cieśni nadgarstka. Problemy z nerwem pośrodkowym wyprzedzają niekiedy początek cukrzycy nawet o 10 lat. Podwyższone stężenie glukozy we krwi i związane z tym nieprawidłowości metaboliczne przyczyniają się do powstania zaburzeń w ramach nerwu pośrodkowego jeszcze przed zdiagnozowaniem cukrzycy. Jak wynika z uzasadnienia orzeczenia, stwierdzono u M.J. bóle kręgosłupa w odcinku szyjnym i lędźwiowo-krzyżowym, zmiany zwyrodnieniowe, objawy dyskopatii. Ponadto badania krwi wykazały przekroczenie norm cukru we krwi. Wobec powyższego obowiązkiem organu było zgodnie z treścią § 8 pkt 2 rozporządzenia żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, uzupełnienia orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego, celem wyjaśnienia tych nieprecyzyjnych stwierdzeń. W związku z wysuniętymi zarzutami wobec decyzji organu l instancji po otrzymaniu odwołania V Sp.z o.o.. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wystąpił do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Centrum o ustosunkowanie się do nich. W szczególności co do zarzutu, iż wyniki badań lekarskich które były źródłem wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej nie wskazują jednoznacznie na etiologię zawodową oraz czy ciąża mogła mieć wpływ na wyniki badań przeprowadzonych u M.J.. W orzeczeniu jakie otrzymał Wojewódzki Inspektor Sanitarny z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w dniu [...] października 2006 r wynika, iż ciąża nie miała wpływu na wyniki badań konsultacji specjalistycznych - neurologicznej, ortopedycznej, oraz reumatologicznej w dniach [...] lutego 2006 r. i [...] kwietnia 2006 r. Nadto podano, że rozpoznanie zespołu cieśni nadgarstka nie budzi wątpliwości ze względu na obiektywne potwierdzenie schorzenia w badaniu emg, a przeprowadzona diagnostyka różnicowa choroby zawodowej u uczestniczki postępowania nie potwierdziła innych przyczyn mogących wywołać zespól cieśni nadgarstka. Jednorazowe wyniki badania glikemii we krwi o wartości 106 mg% przy braku innych objawów podmiotowych i przedmiotowych nie upoważniały do rozpoznania cukrzycy. W związku z powyższym przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane zostały sposobem wykonywania pracy - to jest zespół cieśni nadgarstka. W tej sytuacji Państwowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ przywołał treść § 2 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132 poz.1115) - za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy oraz jeżeli w wyniku oceny narażenia można stwierdzić bezspornie lub z dużym stopniem prawdopodobieństwa, że choroba zawodowa została spowodowana działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy. W ocenie organu po przeanalizowaniu dolegliwości zgłaszanych przez M.J., badania ogólnolekarskiego, konsultacji specjalistycznych, karty informacyjnej leczenia szpitalnego i sanatoryjnego, biorąc pod uwagę ocenę narażenia zawodowego na stanowisku pakowania wiązek, wykluczono pozazawodową etiologię rozpoznanych zmian. Sposób wykonywania pracy bowiem wymagał rutynowych, szybkich, powtarzających się w czasie ruchów zginania i prostowania obu rąk w stawach nadgarstkowych, co z dużym stopniem prawdopodobieństwem mogło spowodować wystąpienie choroby obwodowego układu nerwowego pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka lewego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła Spółka z o.o. S. Jak wynika z odpisu z [...], z dniem [...] grudnia 2006 r. nastąpiła zmiana nazwy pracodawcy z dotychczasowej "V sp.z o.o. na S sp.z o.o . Decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego - poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów 2 ust. 1, § 6 ust. 2 pkt 5, § 8 ust.1 i 2 w zw.z § 2 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach; prawa procesowego poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny materiału dowodowego - art. 80 kpa oraz nie wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy - art. 7 w zw. z art.77 kpa, braku wyczerpującego uzasadnienia poprzez brak szczegółowego odniesienia się do zarzutu nie ustalenia wpływu pozazawodowych czynników sprzyjających powstaniu schorzenia - art. 140 w zw. z art. 107 § 3 kpa i wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. W uzasadnieniu skarżąca spółka podniosła, iż organ II instancji skupił się na analizie narażenia zawodowego w niniejszej sprawie a nie jak tego wymaga § 6 ust.1 rozporządzenia, na wykluczeniu innych przyczyn schorzenia. Ponadto obowiązkiem organu było zgodnie z treścią § 8 pkt 2 rozporządzenia żądać od lekarza który wydał orzeczenie lekarskie uzupełnienia tego orzeczenia przez wystąpienie do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego celem wyjaśnienia nieprecyzyjnych stwierdzeń jednostki orzeczniczej l stopnia dotyczących innych schorzeń występujących u badanej a które mogły stanowić podłoże wystąpienia stwierdzonego schorzenia, W szczególności skarżącemu chodzi o nie zajęcie się podwyższonym poziomem cukru. Skarżący nie kwestionuje powstania schorzenia określonego w decyzji u M.J. ale jej zawodową etiologię. Natomiast dla jej ustalenia konieczne jest ustalenie bezspornego lub istniejącego z wysokim prawdopodobieństwem związku przyczynowego pomiędzy powstaniem schorzenia a sposobem wykonywania pracy. W ocenie skarżącego organ II instancji winien dążyć do uwzględnienia dodatkowego wywiadu z pracownikiem celem wykluczenia możliwości rozwijającej się cukrzycy stanowiącej możliwy czynnik sprzyjający zachorowaniu na stwierdzone schorzenie. Ponadto wbrew art. 80 kpa organy obu instancji w sposób dowolny a nie swobodny dokonały oceny zgromadzonego materiału dowodowego i wobec braku rzetelnego wykluczenia wszystkich możliwych przyczyn powstania schorzenia uznały sprawę za wystarczająco wyjaśnioną dla przyjęcia zawodowej etiologii powstałego schorzenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty podane w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest niezasadna. Sądy administracyjne sprawują kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej w tym między innymi decyzji administracyjnych (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz.1269 i art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153 poz.1270). Przedmiotowa decyzja organów państwowej inspekcji sanitarnej dotyczyła stwierdzenia choroby zawodowej u M.J. a merytoryczną podstawą jej wydania jest wydane na podstawie delegacji ustawowej art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy - rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132 poz, 1115). Rozporządzenie to zawiera załącznik w którym określono wykaz chorób zawodowych bowiem przy wydawaniu decyzji na podstawie § 8 ust.1 rozporządzenia o stwierdzeniu istnienia choroby zawodowej lub braku podstaw do takiego stwierdzenia muszą być spełnione dwie przesłanki - choroba musi być ujęta w wykazie chorób zawodowych oraz konieczna musi być ocena warunków pracy aby stwierdzić bezspornie lub z wysokim stopniem prawdopodobieństwa że choroba spowodowana została działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo ze sposobem wykonywania pracy - które zostało określone jako "narażenie zawodowe" (§ 2 ust.1 wyżej wymienionego rozporządzenia). Zgodnie z rozpoznaniem lekarskim lekarza kierującego M.J. do Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy skarżąca cierpi na zespół cieśni, która to choroba wymieniona jest w pkt 20 ppkt 1 załącznika do rozporządzenia - wykaz chorób zawodowych jako przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka z okresem w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego -wynosi 1 rok. Rozpoznanie to zostało potwierdzone przez orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej z dnia [...] czerwca 2006 r. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Centrum Leczenia i Profilaktyki. Orzeczenie to - znajdujące się na karcie 6 akt administracyjnych organu l instancji wbrew twierdzeniom skargi zawiera wyczerpująco i udokumentowany metodologicznie zakres badań uczestniczki jakie przeszła, zakres i rodzaj konsultacji a nadto wyniki badań warz z opisem pracy jaką wykonywała od 1997 r. do 2005 r. -co pozwoliło uznać lekarzowi Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy uprawnionemu do badań profilaktycznych iż nie znajduje innej przyczyny opisanej choroby niż narażenie zawodowe. Twierdzenia także skargi, iż organy nie prowadziły zróżnicowanego postępowania tak aby ustalić możliwość innego czynnika powodującego schorzenie u uczestniczki postępowania jest niezasadne o tyle, iż w wyniku wniesionego odwołania organ II instancji uzyskał stanowisko Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, iż ani ciąża uczestniczki ani jednorazowy wynik poziomu cukru który wynosił 106 mg% nie miały wpływu na powstanie choroby. Wprost przeciwnie, jak wskazuje orzeczenie lekarskie oraz uzasadnienie decyzji w przedmiotowej sprawie, istnieje związek przyczynowy pomiędzy rodzajem pracy, powtarzalnością wykonywanych ruchów powodowało dynamiczne obciążenie rąk tym bardziej, iż w ich trakcie uczestniczka musiała wykonywać dociąganie zapięć i zakładanie i zwijanie, co w ciągu jednej zmiany powodowało, iż wykonywała 1440 ruchów nadgarstków i to przez okres 5 lat i 6 miesięcy. Zarzut braku wystąpienia do jednostki orzeczniczej II stopnia, zgłoszony zarówno w odwołaniu od decyzji jak i w skardze do Sądu przez pracodawcę o tyle jest niezasadny, gdyż przepis § 8 ust 2 rozporządzenia, na który skarżąca spółka się powołuje, mówi o takiej sytuacji, gdy Państwowy Inspektor Sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy zebrany w sprawie jest niewystarczający do wydania decyzji. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie taka okoliczność nie zachodziła, skoro orzeczenie lekarskie z 8 czerwca 2006 r, w swej konstatacji stwierdzało w sposób nie budzący wątpliwości, iż nie znajduje się innej przyczyny poza narażeniem zawodowym opisanych zmian i rozpoznano chorobę zawodową wymienioną nr 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych. Stąd też w ocenie Sądu zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu l instancji są zgodne z prawem i dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) Sąd skargę oddalił.