II SA/Go 845/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Ż.K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi Ż.K. na czynność Burmistrza z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie ustalenia numeru porządkowego nieruchomości postanawia przywrócić termin do wniesienia skargi. W dniu 11 września 2020 r. Ż.K. zwróciła się do Burmistrza z wnioskiem o ustalenie numeru porządkowego budynku położonego w [...] nr działki [...], którego jej współwłaścicielem. W piśmie z dnia [...] października 2020 r. nr [...] Burmistrz zawiadomił wnioskodawczynię o ustaleniu numeru porządkowego wnioskowanej nieruchomości, której nadano numer [...], jednocześnie informując o obowiązku umieszczenia w widocznym miejscu tabliczki z numerem porządkowym w terminie 30 dni od otrzymania niniejszego zawiadomienia. Zawiadomienie doręczone zostało Ż.K. w dniu 15 października 2020 r. Pismem z dnia [...] października 2020 r. wnioskodawczyni zwróciła się do Burmistrza z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, kwestionując prawidłowość nadania numeru porządkowego nieruchomości. W odpowiedzi na w/w wezwanie Burmistrz w piśmie z [...] listopada 2020 r. (doręczonego stronie w dniu 23 listopada 2020 r.) wyjaśnił wynikające z przepisów prawa zasady ustalania numerów porządkowych nieruchomości, wskazując jednocześnie, iż w rozpoznawanej sprawie numer porządkowy nieruchomości położonej na dz. Nr [...] został ustalony prawidłowo. W dniu 28 grudnia 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęła skarga Ż.K. sporządzona dnia [...] grudnia 2020 r. (nadana w urzędzie pocztowym w dniu 4 grudnia 2020 r., po wezwaniu przez organ do uzupełnienia braku formalnego, skarga ponownie nadana została 15 grudnia 2020 r.), na czynność Burmistrza z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia numeru porządkowego nieruchomości. W treści skargi strona podała, iż w sytuacji, jeżeli skarga zdaniem Sądu złożona została po terminie, skarżąca wnosi o przywrócenie terminu do jej złożenia, wskazując, iż nie była pouczona przez organ czy i w jakim terminie służy jej odwołanie od zawiadomienia z dnia [...] października 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Złożony w przedmiotowej sprawie wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi należało uwzględnić. Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z treścią art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej jako p.p.s.a.) czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Wyjątek od w/w zasady przewiduje art. 86 § 1 p.p.s.a. w myśl, którego jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do treści przepisu art. 87 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a., aby w/w wniosek był skuteczny spełnione muszą zostać określone wymogi. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Należy podkreślić, iż brak winy po stronie podmiotu dokonującego czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej (o którym mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a.) stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Komentatorzy (Komentarz, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, T.Woś, H.Knysiak-Molczyk, M.Romańska, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2007) zwracają uwagę, iż art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z 22 lipca 1999 r., I PKN 273/99, OSNAP 2000, nr 20, poz. 757). Orzecznictwo sądów wskazuje, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (por. postanowienie SN z 14 stycznia 1972 r., III CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144; postanowienie SN z 29 października 1999 r., I CKN 556/98; postanowienie SN z 12 stycznia 1999 r., II UKN 667/98, OSNAP 2000, nr 12, poz. 6). Potwierdził to również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu wydanym w dniu 15 grudnia 2004 r., OZ 809/2004. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, iż skarżąca nadając skargę w dniu 4 grudnia 2020 r. w urzędzie pocztowym, uchybiła terminowi do wniesienia skargi na czynność Burmistrza z [...] października 2020 r. polegającą na ustaleniu numeru porządkowego nieruchomości. W myśl bowiem art. 53 § 2 p.p.s.a (w brzmieniu obowiązującym od 1 czerwca 2017 r.) jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., wnosi się w terminie 30 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Skoro w przedmiotowej sprawie skarżąca została zawiadomiona o czynności będącej przedmiotem skargi w dniu 15 października 2020 r., to przyjąć należy, iż termin do wniesienia skargi upływał w dniu 16 listopada 2020 r. Skarżąca składając wniosek o przywrócenie terminu zachowała wymogi formalne umożliwiające jego merytoryczne rozpoznanie. We wniosku nie został sprecyzowany czas ustania przyczyny uchybienia terminu, polegającej na braku pouczenia o terminie i sposobie wniesienia skargi, jednak Sąd uwzględnił w tym zakresie stanowisko piśmiennictwa, w świetle którego, w takich sytuacjach, wystąpienie jakichkolwiek wątpliwości co do terminu złożenia wniosku lub terminu ustania przyczyny uchybienia terminowi do jej dokonania, powinno skutkować rozpoznaniem sprawy merytorycznie (por. "S. Babiarz, K. Aromiński, 3.3. Dopuszczalność przywrócenia terminu [w:] S. Babiarz, K. Aromiński, Postępowanie sądowoadministracyjne w praktyce, Warszawa 2015.). Przechodząc do oceny zasadności wniosku, wskazać należy, skarżąca jako okoliczność uzasadniającą brak winy w uchybieniu przez nią terminu do wniesienia skargi, podała brak pouczenia jej przez organ o terminie i sposobie wniesienia skargi. Zdaniem Sądu przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu należało uwzględnić, gdyż przedstawione okoliczności uprawdopodobniają brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi. W ocenie Sądu strona, której organ nie pouczył o przysługującym jej prawnie do zaskarżenia czynności, nie może w tych okolicznościach ponosić negatywnych konsekwencji błędnych działań organów administracji publicznej. Powyższe stanowisko potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2018 r., sygn. akt I OZ 560/18, słusznie wskazano na wynikający z art. 6, art. 8 i art. 9 K.p.a. obowiązek organu pouczenia zarówno o możliwości zaskarżenia czynności materialno-technicznej do sądu administracyjnego, jak i trybie takiego zaskarżenia, w sytuacji gdy strona nie jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika. NSA podkreślił, że trudno przyjąć, iż obowiązki organu są w tym przedmiocie mniej rygorystyczne niż w przypadku wydawania decyzji (art. 107 § 1 K.p.a.) lub postanowienia. NSA wskazał, że wiedza co do podstaw oraz trybu zaskarżenia do sądu administracyjnego tego rodzaju czynności materialno-technicznych jest mniej powszechna, niż gdy chodzi o zaskarżenie decyzji lub postanowienia administracyjnego. Za brak pouczenia zawartego w pismach organu winy nie może ponosić skarżący, ponieważ brak wymaganego prawem pouczenia nie może rodzić ujemnych konsekwencji dla strony (art. 9 i art. 112 K.p.a.). Podobnie wypowiedział się NSA w postanowieniu z dnia 11 maja 2005 r., sygn. akt I OZ 415/05, a także w wyroku z dnia 27 czerwca 1989 r., sygn. akt IV SA 455/89, uznając, że brak koniecznych pouczeń stanowi podstawę do przyjęcia braku winy strony w niedotrzymaniu terminu. Podzielając przedstawione poglądy, Sąd uznał, że w sytuacji gdy skarżąca w postępowaniu przed organem administracji nie była informowana o prawie oraz trybie zaskarżenia przedmiotowej czynności, to nie sposób przypisać jej zawinionego działania w złożeniu skargi z przekroczeniem ustawowego terminu. Dodatkowo zwrócić należy uwagę, iż skarżąca mimo braku pouczenia o sposobie zaskarżenia kwestionowanej czynności Burmistrza, najpierw złożyła do organu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (w terminie 7 dniu od dnia doręczenia jej zawiadomienia z dnia [...] października 2020 r.), a następnie po otrzymaniu odpowiedzi na w/w wezwanie w dniu 23 listopada 2020 r., złożyła skargę nadaną w dniu 4 grudnia 2020 r. Powyższe może wskazywać na próbę zastosowania przez skarżącą trybu zaskarżenia obowiązującego do dnia 31 maja 2017 r., zgodnie z którym skargę na akty i czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (czyli taka jak czynność objęta niniejszą skargą) wnosiło się zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a. (w dawnym brzemieniu) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Skarżąca stosowała się do terminów przewidzianych cytowanymi poprzednio obowiązującymi przepisami. Zdaniem Sądu okoliczność ta dodatkowo przemawia za uznaniem, iż skarżącą w przedmiotowej sprawie miała na celu dochowania staranności w dbałości o własne sprawy, a uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. W konsekwencji Sąd stwierdził, że skarżąca dostatecznie uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu omawianego terminu, zwłaszcza że uprawdopodobnienie nie jest pojęciem tożsamym z udowodnieniem braku winy, gdyż ma na celu jedynie uwiarygodnienie przedstawionych przez wnioskodawcę okoliczności. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a.