II SA/Go 85/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik, Sędziowie Asesor WSA Joanna Brzezińska, Asesor WSA Michał Ruszyński (spr.), Protokolant Anna Paprocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2007 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej sprawy ze skargi A.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego oddala skargę. - 1 - Sygn. akt II SA/Go 85/07 U Z A S A D N I E N I E Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej po rozpoznaniu wniosku A.S. w sprawie umorzenia zaliczki alimentacyjnej, decyzją z [...] grudnia 2006r. Nr [...] odmówił umorzenia w/w zaliczki. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że [...] listopada 2006r. pracownik socjalny Ośrodka Pomocy Społecznej przeprowadził z A.S. wywiad środowiskowy, aby w sposób wyczerpujący rozważyć oraz ocenić możliwości finansowe wnioskodawcy. Organ pomocy społecznej wskazał, że wywiad środowiskowy miał na celu podjęcie niezbędnego działania w wyjaśnieniu w jakiej sytuacji strona się znajduje, jaka jest jej sytuacja rodzinna, jakie ponosi konieczne wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz jaki jest jej stan majątkowy. Organ podał, że wypłacił wierzycielce H.S. w okresie od [...] września 2005r. do [...] maja 2006r. zaliczkę alimentacyjną w kwocie 4.050 zł. Organ wskazał, że zgodnie z art. 12 ust.1 ustawy z 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości zaliczek wypłaconych osobie uprawnionej, powiększonej o 5 procent, a więc w przypadku A.S. jest to zadłużenie w wysokości 4.252,50 zł. Organ pomocy społecznej wskazał ponadto, że z wywiadu oraz z zaświadczenia wydanego [...] listopada 2006r. przez zatrudniający A.S. zakład pracy wynika, że wnioskodawca jest nadal zatrudniony w zakładzie krawieckim i utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę pomniejszoną o potrącenia komornicze. Jednocześnie z zebranych materiałów dowodowych tj. wywiadu środowiskowego oraz oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że w październiku 2006r. mimo swojej – jak twierdzi strona – bardzo trudnej sytuacji materialnej dokonał zakupu samochodu, tłumacząc posiadanie pojazdu zakupem na raty. W ocenie organu pomocy społecznej fakt nabycia pojazdu powoduje dodatkowe i znaczne pogorszenie sytuacji finansowej. Biorąc bowiem po uwagę miesięczne wynagrodzenie netto w kwocie 892,84 zł i potrącenia wynikające z zajęcia komorniczego w kwocie 531 zł oraz stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem mieszkania w kwocie 220.01 zł a także po odliczeniu miesięcznej raty za nabyty pojazd tj. 240 zł jasno wynika, że posiadane środki nie wystarczają na zaspokojenie wymienionych potrzeb, a należy podkreślić, że nie wzięto pod uwagę innych wydatków takich jak zakup żywności, środków czystości, czy w obecnej sytuacji zakup paliwa do samochodu. Reasumując organ I instancji uznał, że istnieją dysproporcje między udokumentowaną wysokością dochodu A.S. a jego sytuacją majątkową, wskazującą, że A.S. jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby finansowe. Z powyższą decyzją nie zgodził się A.S. i złożył od niego odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W uzasadnieniu odwołania odwołujący się podał, że odmowę umorzenia zaliczki alimentacyjnej uważa za paranoiczną. Odwołujący się wskazał ponadto, że nabyty przez niego samochód to rocznik 1994, a jego wartość wynosi 2000 zł. Samochód ten został nabyty z konieczności, gdyż jak wskazał odwołujący się , samochód jest mu potrzebny w związku z dojazdami do pracy w Żaganiu, a nabył go po zaciągnięciu długu w banku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] stycznia 2007r. Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż przepis art. 16 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej, na podstawie którego właściwy organ może umorzyć należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek, ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ właściwy wierzyciela ocenia, czy istnieją przesłanki do umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego, biorąc pod uwagę sytuację dochodową i rodzinną dłużnika. Organ odwoławczy wskazał, że nie kwestionuje ustaleń dokonanych przez organ pomocy społecznej. W ocenie Kolegium nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja strony przedstawiona w odwołaniu. Mianowicie Kolegium stoi na stanowisku, że posiadanie zobowiązań wobec innego wierzyciela z tytułu zaciągniętego długu nie może uzasadniać ubiegania się o zwolnienie z zobowiązań jako dłużnika alimentacyjnego. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] stycznia 2007r. stała się przedmiotem skargi A.S. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim. W skardze skarżący wskazał, że jego sytuacja materialna jest w bardzo krytycznym położeniu. Wyjaśnił, że nie ma pojęcia na jakiej podstawie Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Iłowej ocenił, iż jego sytuacja ekonomiczna jest nie najgorsza. W ocenie skarżącego jego sytuacja materialna została oceniona tylko i wyłącznie na podstawie kupna samochody, który jest mu niezbędny do "utrzymania się w zakładzie pracy", gdyż dzięki zakupionemu samochodowi może pracować, ponieważ w określone dni jest to jedyny jego środek lokomocji. Skarżący przyznał, iż faktem jest, że był zmuszony do zaciągnięcia długu w banku na samochód, dlatego też ima się różnych prac dorywczych typu pomalowanie komuś mieszkania, żeby mieć na spłatę zaciągniętej pożyczki. Skarżący wskazał ponadto, że jest jedyną osobą, która ubiega się o umorzenie zaliczki alimentacyjnej. Stwierdził, że gdyby nie zakupił samochodu, Kierownik OPS znalazł by inny pretekst do odmowy umorzenia zaliczki alimentacyjnej. Wyjaśnił ponadto, że po dokonaniu wszystkich opłat pozostaje mu około 100 zł na utrzymanie się przez okres miesiąca. Komornik sądowy pobiera zaległości oraz aktualne alimenty – 60% pensji, która kształtuje się do 1000 zł, przy dobrym miesiącu. W ocenie skarżącego spełnia on wszystkie wymogi do umorzenia zaliczki alimentacyjnej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Organ wskazał, że stoi na stanowisku, że trudna sytuacja strony nie zwalnia z obowiązku ciążącego na nim jako dłużniku alimentacyjnym z mocy art. 12 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Ponadto w ocenie Kolegium treść skargi potwierdza tylko, że skarżący w sposób wybiórczy realizuje swoje zobowiązania. Strona pisze, że "faktem jest, że byłem zmuszony do zaciągnięcia długu w banku na samochód i dlatego imam się różnych prac dorywczych typu: pomalowanie komuś mieszkania, żeby mieć na spłatę zaciągniętej pożyczki". Skarżący jednak w stosunku do zobowiązań alimentacyjnych nie podchodzi już w ten sam odpowiedzialny sposób jak do zobowiązań wobec innego wierzyciela-banku, przyjmując postawę roszczeniową co do zastosowania wobec niej umorzenia należności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Sąd dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji uznał, że nie narusza ona obowiązujących przepisów prawa. Zgodnie z art. 16 ustawy z 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U z 2005r. Nr 86, poz. 732 ze zm. ), organ właściwy wierzyciela może umorzyć należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną tych osób. Decyzja w sprawie umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek podejmowana jest zatem w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że właściwy organ może umorzyć należność dłużnika alimentacyjnego, lecz nie jest do tego zobligowany. Sądowa kontrola decyzji wydanych w oparciu o konstrukcje uznania administracyjnego jest ograniczona i sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, zgodnie z regułami wynikającymi z kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności kontrola Sądu sprowadza się do oceny, czy w toku postępowania poprzedzającego wydanie decyzji, podjęto wszelkie niezbędne środki w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz czy podjęta na jej podstawie decyzja, nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. W niniejszej sprawie w ocenie Sądu organy obu instancji nie naruszyły granic uznania administracyjnego. Organ I instancji ustalił jaka jest sytuacja dochodowa i rodzinna skarżącego. Ze skarżącym został przeprowadzony wywiad środowiskowy. Z poczynionych ustaleń wynika, że skarżący uzyskuje wynagrodzenie w kwocie 892,84 zł miesięcznie (w tym 531 zł stanowią potrącenia z zajęcia komorniczego). Stałe miesięczne wydatki skarżącego związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą 220 zł. Pomimo tego skarżący nabył samochód osobowy, zaciągając kredyt bankowy, którego rata spłaty wynosi 240 zł. W wydatkach tych nie uwzględniono wydatków np. na zakup żywności, środki czystości, czy zakup paliwa do samochodu. Organ I instancji wskazał, że w jego ocenie istnieją dysproporcje między udokumentowaną wysokością dochodu A.S. a jego sytuacją majątkową, wskazującą, że A.S. jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby finansowe. Wskutek wniesionego odwołania Kolegium ponownie rozpatrzyło sprawę i oceniło zebrany materiał dowodowy pod kątem podniesionych zarzutów. W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do ustalenia i oceny sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego. Zasadą wynikającą zarówno z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Dz.U. z 1964r. Nr 9, poz. 59 ze zm.), jak i z ogólnych zasad cywilizacyjnych jest łożenie na utrzymanie osób do takiego świadczenia uprawnionych. Odstępstwem od tej zasady jest zastępowanie dłużnika alimentacyjnego w tym obowiązku przez organy Państwa bądź samorządowe. Zasadą jest również, aby dłużnik alimentacyjny zwrócił właściwemu organowi powyższe należności (art. 12 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej). Wyjątkiem od tej zasady jest możliwość, a nie obowiązek umorzenia wypłaconych za dłużnika należności. Umorzenie uzależnione jest od oceny sytuacji dochodowej i rodzinnej osoby zobowiązanej do alimentacji. Ocena dokonana przez organy obu instancji nie budzi żadnych wątpliwości. Ustalenia faktyczne dotyczące sytuacji dochodowej skarżącego nie zostały przez skarżącego zakwestionowane. Sytuacja ta, aczkolwiek trudna nie uzasadnia umorzenia należności z tytułu alimentacji. Należy zwrócić uwagę na to, że tak jak podejmowanie różnych prac dorywczych skarżącego, o których skarżący wspomina w skardze winien skarżący podejmować takie działania w celu spłaty należności alimentacyjnych i to w pierwszej kolejności, przed spłatą kredytu na kupno samochodu. W tym kontekście uzasadnione jest stanowisko organu odwoławczego, że posiadanie przez skarżącego zobowiązań wobec innego wierzyciela z tytułu zaciągnięcia kredytu na kupno samochodu nie może uzasadniać ubiegania się o zwolnienie z zobowiązań jako dłużnika alimentacyjnego. Mając na uwadze powyższe Sąd postanowił oddalić skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). as. WSA Michał Ruszyński s. WSA Ireneusz Fornalik as. WSA Joanna Brzezińska Sygn. akt II SA/Go 85/07 Gorzów Wlkp. dnia 29.05.2007r. ZARZĄDZENIE 1. Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć skarżącemu z pouczeniem o skardze kasacyjnej, 2. Akta przedłożyć za 30 dni. As. WSA Michał Ruszyński