II SA/Go 852/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Szumilas po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 marca 2011 r. wniosku A.M. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie doprowadzenia części obiektu budowlanego do stanu poprzedniego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 7 grudnia 2010r., A.M. została wezwana do uiszczenia terminie 7 dni wpisu w wysokości 500 zł od wniesionej skargi. W ustawowym terminie (3 stycznia 2011 r.) skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku A.M. podała, że posiadane dochody wystarczają na zabezpieczenie bieżących zobowiązań. Skarżąca oświadczyła, że jest w zaawansowanej ciąży bliźniaczej i z tego tytułu ponosi wydatki na zakup lekarstw i badań lekarskich (400 zł). Skarżąca podała, że stałe miesięczne zobowiązania wynoszą 3.092 zł. Oświadczyła, że waz z mężem uzyskują dochód w wysokości 8.000 zł. Postanowieniem z dnia 11 lutego 2011 r. Referendarz Sądowy odmówił stronie – A.M. przyznania prawa pomoc. W dniu 1 marca 2011 r. wpłynął do WSA w Gorzowie Wlkp. sprzeciw A.M. od w/w postanowienia. Skarżąca podkreśliła, iż nie zgadza się z oceną referendarza sądowego, iż uzyskane przez nią wraz z mężem dochody pozwalają jej na pokrycie kosztów sądowych. W jej ocenie, zakwestionowane postanowienie nie uwzględnia wartości miesięcznych zobowiązań strony, wynikających z konieczności spłaty kredytu, utrzymania mieszkania, kosztów utrzymania członków rodziny, edukacji syna oraz opieki medycznej w związku z faktem, iż jest ona w ciąży bliźniaczej. Ponadto wskazała, iż Sąd powinien mieć na względzie również fakt, iż w najbliższym czasie skarżąca będzie musiała dokonać zakupu niezbędnych rzeczy, w związku z narodzinami dzieci. Jednocześnie skarżąca zwróciła uwagę, iż nie została zwolniona z kosztów postępowania również w sprawie o sygn. akt II SA/Go 853/10. Poniesienie kosztów postępowania sądowego negatywnie wpłynie na jej sytuację finansową bowiem miesięczne dochody jej i jej męża nie zawsze wystarczają na pokrycie niezbędnych kosztów utrzymania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na wstępie należy podkreślić, iż na mocy przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy wnioskujący wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy mieć na uwadze, iż przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Prezentowane stanowisko znajduje swoje potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie. W tym zakresie tutejszy Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04 niepubl.) -powtórzone także w postanowieniu z dnia 11 lutego 2011 r. - iż opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Bezwzględnie pokreślić należy, iż instytucja "prawa pomocy" ma na celu ułatwienie najuboższym dochodzenia swych słusznych praw w sprawach dotyczących ich żywotnych interesów (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2005 r. sygn. akt OZ 1190/04, OZ 1191/04 oraz OZ 1192/04). Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona postępowania będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (por. postanowienia NSA z dnia 6 października 2004 r. sygn. akt GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.; postanowienie NSA z dnia 22 rudnia 2002 r. sygn. akt OZ 862/04 niepubl.). W orzecznictwie powszechnie podkreśla się, iż strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, iż mimo poczynienia wszelkich możliwych oszczędności i ograniczenia wydatków do niezbędnych nie może zgromadzić środków na poniesienie chociaż części kosztów postępowania (postanowienie z dnia 12 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 80/09, LEX nr 550323). W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, aby obiektywnie nie była w stanie ponieść kosztów niniejszego postępowania, w tym wpisu sądowego od skargi, choćby w części bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i swojej rodziny. Dokonana ocena sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącej z uwzględnieniem osiąganych dochodów pozwala uznać, iż będzie ona w stanie ponieść koszty postępowania nie przekraczając jednocześnie granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Skarżąca uzyskuje wraz z mężem dochód w wysokości 8000 zł (brutto) miesięcznie, w tym skarżąca otrzymuje z tytułu zasiłku chorobowego kwotę 3800 zł (wniosek PPF karta nr 16-19 akt sądowoadministracyjnych). Sąd po dokładnej analizie przesłanych przez Skarżącą dokumentów stwierdził, iż nie ulega wątpliwości, iż z punktu widzenia strony, opisane przez nią okoliczności i wydatki mają istotne znaczenie w sferze jej codziennej egzystencji, bowiem wiążą się z obciążeniem finansowym i związanym z tym dyskomfortem. Jednakże pokreślić należy, iż nawet przy uwzględnieniu tych okoliczności, zarówno wysokość osiąganych wraz z mężem dochodów jak również posiadane przez stronę i jej współmałżonka wolne środki finansowe (wg salda rachunku bankowego z dnia. [...] stycznia 2011 r. - dokumenty przesłane przy piśmie z dnia [...] lutego 2011 r. ), nie pozwalają na przyjęcie, iż znajduje się ona w stanie ubóstwa, czy nawet na tyle trudnej sytuacji finansowej, która mogłaby faktycznie pozbawić ją możliwości poniesienia kosztów zainicjowanego przez nią postępowania sądowoadministracyjnego. Uzasadnienia przyznania prawa pomocy nie może stanowić w tej sytuacji powoływanie się na bieżące koszty utrzymania rodziny czy też spłaty kredytu, względnie planowane wydatki związane z przyjściem na świat dzieci. Nie kwestionując sposobu wyliczenia miesięcznych kosztów wskazanych przez stronę w uzasadnieniu sprzeciwu z dnia 1 marca 2011 r., uwzględniając jednocześnie uprzednio przesłane w tym zakresie dokumenty, Sąd stwierdził, iż wskazane przez stronę koszty nie przewyższają osiąganych dochodów, wskazanych we wniosku. Nadto, co już wskazano powyżej, strona dysponuje środkami wolnymi, zgromadzonymi na rachunku bankowym, co świadczyć może o stabilnej sytuacji finansowej wnioskodawczyni i w ocenie Sądu umożliwia jej poniesienie kosztów sądowych postępowania. Jak to zostało podkreślone już wcześniej, instytucja prawa pomocy skierowana jest w istocie do osób najuboższych i co do zasady przyznawana jest w wyjątkowych przypadkach, bowiem pociąga za sobą przeniesienie konieczności poniesienia kosztów postępowania na ogół społeczeństwa. W ocenie tut. Sądu w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie na rzecz strony skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów postępowania sądowoadminstracyjnego zainicjowanego jej skargą. Tym samym Sąd uznał, iż złożony wniosek A.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, nie zawiera usprawiedliwionych podstaw uzasadniających przyznanie tego prawa. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, orzeczono jak w sentencji