II SA/Go 91/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Asesor WSA Jarosław Piątek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi Ł.K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2020 r. Ł.K. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za miesiące od marca 2020 r. do maja 2020 r. Pismem z [...] czerwca 2020 r., znak: [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako: ZUS) poinformował wnioskodawcę o zwolnieniu z opłacania należności z tytułu składek za marzec 2020 r. w kwocie 8131,75 zł, natomiast pismem z [...] czerwca 2020 r., znak: [...], ZUS poinformował wnioskodawcę o zwolnieniu z opłacania należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r. w kwocie 5218,00 zł. W dniu 7 lipca 2020 r. do ZUS wpłynęła korekta deklaracji rozliczeniowej strony za marzec 2020 r. zwiększająca składki o kwotę 465,21 zł oraz za kwiecień 2020 r. zwiększająca składki o kwotę 1293,56 zł. Pismem z [...] września 2020 r. Ł.K. złożył "Wniosek o ponowne rozpatrzenie należności z tytułu zaniżonych składek i zwolnienia z obowiązku opłacenia nieopłaconej kwoty z tytułu korekty składek za miesiąc marzec i miesiąc kwiecień 2020 r.". W uzasadnieniu powyższego pisma strona podała, że osoba która zajmowała się sporządzaniem deklaracji rozliczeniowych i miesięcznymi raportami o należnych składkach i wypłaconych świadczeniach ZUS RCA za miesiące marzec i kwiecień 2020 r. nie mogła ich sporządzić, z uwagi na konieczność objęcia jej kwarantanną. Strona samodzielnie sporządziła te deklaracje i podała błędne informacje dotyczące podstawy wymiaru składki ubezpieczeniowej. Decyzją z dnia [...] października 2020 r., nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych – działając na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.; aktualnie: Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm., dalej jako ustawa o COVID-19) w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.) – odmówił wnioskodawcy prawa do zwolnienia z opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres marzec 2020 r. w części 465,21 zł oraz za kwiecień 2020 r. w części 1293,56 zł. W uzasadnieniu decyzji organ powołał treść art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID-19, zgodnie z którym płatnikowi składek przysługuje prawo zwolnienia z opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek: 1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r., 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r., 3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. Następnie ZUS wskazał, że kwoty będące podstawą zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za miesiąc marzec 2020 r. i kwiecień 2020 r. zostały ustalone na podstawie dokumentów rozliczeniowych złożonych do dnia 29 maja 2020 r. oraz stanu konta na ten dzień i wyjaśnił, iż w oparciu o art. 31zq ust. 4 ustawy o COVID-19 zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Zatem jeżeli korekta deklaracji w przedmiotowej sprawie wpłynęła do organu w dniu 7 lipca 2020 r. (po dniu rozpatrzenia wniosku o zwolnienie), stronie nie przysługuje prawo do zwolnienia o skorygowane kwoty. Pismem z dnia [...] października 2020 r. Ł.K. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. W ocenie strony interpretacja art. 31zq ust. 4 ustawy o COVID-19 dokonana przez ZUS jest wbrew intencji ustawodawcy i podał, że zgodnie z uzasadnieniem do ustawy o COVID-19 ustawodawca zwolnił przedsiębiorców z płacenia składek obejmujących 3 miesiące (marzec, kwiecień, maj), co oznacza, że składki nie powinny być płacone od kwietnia do czerwca 2020 r., podkreślił przy tym, że oczywistym jest, iż zwolnienie powinno dotyczyć złożonych deklaracji zawierających prawidłowe, a nie wadliwe dane i wskazał, że ZUS w swojej decyzji nie zakwestionował prawidłowości dokonania przedmiotowej korekty, dlatego prawidłowość jej wykonania należy w ocenie strony uznać za bezsporną. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; aktualnie tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735; dalej jako k.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy o COVID-19 – utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] października 2020 r., nr [...], odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres marzec 2020 r. w części 465,21 zł oraz za kwiecień 2020 r. w części 1293,56 zł. W uzasadnieniu decyzji organ powołał treść art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID-19 w treści którego wskazano, iż warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Następnie organ ustalił, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego kwoty zwolnienia zostały ustalone na podstawie dokumentów rozliczeniowych złożonych do dnia 29 maja 2020 r. oraz stanu konta na ten dzień i zaznaczył, że korekty deklaracji rozliczeniowych za miesiące marzec 2020 r. i kwiecień 2020 r. wpłynęły do ZUS w dniu 7 lipca 2020 r., zatem po rozpatrzeniu wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Pismem z dnia [...] grudnia 2020 r. Ł.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższą decyzję. W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację zbieżną z powołaną we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Sprawa została rozpoznana, po zawiadomieniu stron i umożliwieniu im wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem orzeczenia na posiedzeniu niejawnym, zarządzonym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm., aktualnie: Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm., dalej jako: ustawa COVID-19) W ocenie Sądu skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy COVID-19. W przepisach art. 31 zo i n. ustawy COVID-19 przewidziano zwolnienie z obowiązku opłacenia nieopłaconych składek osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą, podmiotów zatrudniających nie więcej niż 49 osób. Zgodnie z art. 31 zo ust. 1 ustawy COVID-19 na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia [...] marca 2020 r. do dnia [...] maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek: 1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r., 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r., 3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. Zgodnie z art. 31 zq ust. 3 ustawy COVID-19 warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek (art. 31 zq ust. 4 ustawy COVID-19).Odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31 zo, następuje w drodze decyzji (art. 31 zq ust.7 ustawy COVID-19). W sprawie jest bezsporne, że ZUS poinformował skarżącego o zwolnieniu z opłacania należności z tytułu składek za miesiąc marzec 2020 r. w kwocie 8.131,75 zł oraz za miesiąc kwiecień 2020 r. w wysokości 5.218 zł (pisma z dnia [...] czerwca 2020 r.). Spór dotyczy tego, czy zwolnienie z opłacania należności powinno obejmować dodatkową kwotę w wysokości 465, 21 z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres marzec 2020 r. oraz za kwiecień 2020 r. w części 1293,56 zł. Skarżący wskazał, że błędnie wypełnił deklaracje rozliczeniowe za okres marzec 2020 r. i kwiecień 2020 r. Nie jest sporne, że skarżący dnia 7 lipca 2020 r. złożył korektę deklaracji rozliczeniowych za ww. okres. Wskazać trzeba, że w pismach z dnia [...] czerwca 2020 r. ZUS podał, że kwota zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek została ustalona na podstawie dokumentów rozliczeniowych złożonych do [...] maja 2020 r. oraz stanu konta na ten dzień. Skarżący nie kwestionuje powyższej okoliczności. W ocenie Sądu zasadnie ZUS odwołał się do regulacji zawartej w art. 31 zq ust. 4 ustawy COVID-19). Treść przepisu art. 31 zq ust. 4 ustawy COVID-19 jest jednoznaczna. Ustawodawca uznał, że zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Zważyć trzeba, że w rozpoznawanej sprawie korekta deklaracji rozliczeniowych za miesiąc marzec 2020 r. zwiększającą składki o kwotę 465,21 zł oraz za kwiecień 2020 r. zwiększającą składkę o kwotę 1.293,56 została złożona przez skarżącego w dniu 7 lipca 2020 r., czyli po rozpatrzeniu wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Należy również wskazać, że przewidziany w art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 termin przesłania dokumentów rozliczeniowych do dnia 30 czerwca 2020 r. nie dotyczy uprawnień procesowych strony. Ogranicza on w czasie możliwość składania dokumentów rozliczeniowych i od jego zachowania uzależnione jest przyznanie zwolnienia z opłacania składek. Obowiązek przesłania wymienionych dokumentów do dnia 30 czerwca 2020 r. stanowi jeden z warunków zwolnienia, oprócz innych warunków podmiotowo-przedmiotowych (por. Jaworska K. [w:] Baran K.W. (red.), Komentarz do niektórych przepisów ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, [w:] Tarcza antykryzysowa 1.0-4.0. Ustawa o dodatku solidarnościowym i inne regulacje. Szczególne rozwiązania w prawie pracy, prawie urzędniczym i prawie ubezpieczeń społecznych związane z COVID-19. Komentarz, WKP 2020 – komentarz do art. 31zq). W orzecznictwie stwierdza się, że wskazany termin jest zatem terminem materialnoprawnym. Niedochowanie tego terminu wywołuje ten skutek, że zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek nie przysługuje, nawet przy spełnieniu innych warunków tego zwolnienia (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 1 grudnia 2020 r., I SA/Bd 590/20, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 24 marca 2021 r., I SA/Ol 787/20, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). Należy dodać, że skarżący przed 30 czerwca 2020 r. otrzymał informację od ZUS o wysokości zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za miesiąc marzec i kwiecie 2020 r., a zatem miał możliwość jeszcze przed upływem terminu określonego w art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 złożyć prawidłowe deklaracje rozliczeniowe ZUS za ten okres. W konsekwencji podnoszone przez skarżącego okoliczności nie mogą podważyć zaskarżonej decyzji. Wobec niezasadności podniesionych w skardze zarzutów, mając na uwadze, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.