II SA/Go 922/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2017 r. sprawy ze skargi A.U. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Postanowieniem z [...] czerwca 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO), na podstawie art. 129 § 2 i art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257, dalej: K.p.a.) stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w sprawie zatrzymania A.U. prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, B1, B, BE, T, C1, C1 + E, CE do czasu wykazania się oceną pozytywną z egzaminu sprawdzającego kwalifikacje. Uzasadniając postanowienie SKO wyjaśniło, że po wniesieniu odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z [...] sierpnia 2016 r. nr [...], SKO decyzją z [...] września 2016 r. nr [...] orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Na tę decyzję A.U. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Sąd ten wyrokiem z 9 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Go 1036/16 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. Z dniem 2 czerwca 2017 r. wyrok stał się prawomocny. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, że odwołanie A.U. wniesione zostało z naruszeniem art. 129 § 2 K.p.a., zgodnie z którym odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Sąd ustalił, że odwołanie zostało wniesione w dniu 25 sierpnia 2016 r., podczas gdy termin do jego wniesienia upływał w dniu 24 sierpnia 2016 r. Sąd uznał, że SKO rozpatrzyło odwołanie, które zostało wniesione z uchybieniem terminu. Stanowiło to rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. W tej sytuacji koniecznym było stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi A.U. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił: 1. naruszenie art. 134 K.p.a. poprzez wydanie przez organ zaskarżonego postanowienia, pomimo, iż wydanie go powinno być poprzedzone bezspornymi ustalaniami w zakresie prawidłowości i terminowości wniesienia odwołania od decyzji Kolegium z [...] września 2016 r. nr [...], a ewentualne stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania powinno mieć miejsce dopiero po dokładnym przeanalizowaniu materiału dowodowego w zakresie koniecznym do ustalenia, czy termin ustawowy z art. 129 § 2 K.p.a. został przez skarżącego zachowany, 2. naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań, w sytuacji gdy obowiązek taki został bezwzględnie nałożony na organ prowadzący postepowanie w trybie administracyjnym, 3. naruszenie art. 6 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania i wydanie zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem przepisów prawa, w sytuacji gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dał podstaw do wydania postanowienia o zaskarżonej treści, 4. naruszenie art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i niepodjęcie czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności poprzez pominięcie dowodu z pisma skarżącego z dnia [...].08.2016 r. zatytułowanego "odwołanie", skierowanego do Komendanta Wojewódzkiego Policji, które wpłynęło do organu I instancji w dniu 11.08.2016 r. oraz odpowiedzi Komendanta z dnia [...].08.2016 r., 5. naruszenie art. 8 oraz art. 11 K.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej, a także zasady wyjaśniania zasadności postanowienia, poprzez wykorzystanie pełnego zaufania skarżącego do organu administracji, w sytuacji gdy organ ten nie dążył do zbadania faktów istotnych dla skarżącego. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie na kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Odpowiadając na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozpoznając przedmiotową sprawę należy w pierwszej kolejności zauważyć, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Z kolei art. 170 powołanej powyżej ustawy przewiduje, iż orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 i art. 170 p.p.s.a. oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą, w tej samej sprawie, w przyszłości formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą w przypadku zmiany przepisów prawa, a także zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, zaistniałych po wydaniu wyroku, rzutujących na tą ocenę prawną, oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego taka ocenę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 stycznia 2012 r., sygn. II FSK 1328/10 dostępny na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł już raz wyrokiem z 9 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Go 1036/16, w którym, stwierdzając nieważność poprzedniej decyzji SKO z [...] września 2016 r. nr [...] przesądził, że odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta z [...] sierpnia 2016 r. nr [...], wniesiono z uchybieniem terminu. W przekonaniu Sądu poprzednio wydane orzeczenie w znacznym stopniu zdeterminowało kierunek działania organu odwoławczego, ponieważ rozstrzygnięto w nim istotne dla sprawy zagadnienie. W przywołanym wyroku Sąd wskazał jednoznacznie, że "Jak wynika z adnotacji sporządzonych na decyzji skarżący odebrał rozstrzygnięcie o zatrzymaniu prawa jazdy bezpośrednio w organie I instancji w dniu 10 sierpnia 2016 r., co potwierdził na rozprawie w dniu 9 lutego 2016 r., a zatem termin do wniesienia odwołania, wskazany w powołanym art. 129 § 2 k.p.a., upływał w dniu 24 sierpnia 2016 r. Natomiast odwołanie - wprawdzie opatrzone datą [...] sierpnia 2016 r. - skarżący wniósł dopiero w dniu 25 sierpnia 2016 r., bezpośrednio w Wydziale Komunikacji Urzędu Miasta, a nie za pośrednictwem poczty, co wynika zarówno z pisma Prezydenta z dnia [...] lutego 2017r. nr [...], jak i z oświadczenia złożonego przez samego skarżącego przed sądem. Wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i w piśmie z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] za odwołanie od decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy nie mogło zostać uznane pismo skarżącego z dnia [...] sierpnia 2016 r. zatytułowane "odwołanie", które wpłynęło do organu I instancji w dniu 11 sierpnia 2016 r., skierowane do Komendanta Wojewódzkiego Policji. Zważyć bowiem należy, iż jednoznacznie z niego wynika prośba "o zmianę decyzji dotyczącej sprawdzenia kwalifikacji w zakresie kategorii BE, C i CE" - co organ odwoławczy pominął przytaczając treść tego pisma w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - a nie decyzji dotyczącej zatrzymania prawa jazdy. Co najwyżej powyższe pismo można było potraktować jako odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami. Ponadto sam skarżący na rozprawie w dniu 09 lutego 2016 r. wskazał jednoznacznie, iż pismo z dnia [...] sierpnia 2016 r. nie było odwołaniem od decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Mając na uwadze powyższe okoliczności należy stwierdzić, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrzyło odwołanie, które zostało wniesione z uchybieniem terminu. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby strona występowała z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Postępowanie odwoławcze oparte jest na zasadzie skargowości i dopiero czynność strony, którą jest skuteczne wniesienie odwołania, powoduje, że organ wyższego stopnia może korzystać z uprawnień, jakie zostały przewidziane dla organu odwoławczego w przepisach art. 138 k.p.a. Ustalenie, że odwołanie zostało wniesione z naruszeniem art. 129 § 2 k.p.a., wobec braku wniosku o przywrócenie terminu, obliguje zaś organ odwoławczy do wydania postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a., nie uprawnia zaś do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (por. K. Kędziora, K.p.a. Komentarz, C.H Beck 2008, s. 666, wyroki NSA z dnia 29 stycznia 1997r., I SA/Gd 1482-1483/96). Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który to termin nie został przywrócony, stanowi natomiast rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu drugoinstancyjnym rozstrzygnięcia ostatecznego, które korzysta z ochrony trwałości (por. uchwałę 7 Sędziów NSA z dnia 12 października 1998 r., OPS 11/98, ONSA 1999/1/4, K. Glibowski /w/ M. Wierzbowski i A. Wiktorowska /red/, K.p.a. Komentarz, C.H. Beck 2013, t. 16 do art. 129). Reasumując, wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło z rażącym naruszenia art. 129 § 2 k.p.a., co skutkuje stwierdzeniem jej nieważności, a w konsekwencji Sąd nie był uprawniony do merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji i odnoszenia się do zarzutów skargi". Stosując się do powyższych zaleceń Sądu zasadnie zatem SKO stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w sprawie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, B1, B, BE, T, C1, C1 + E, CE do czasu wykazania się oceną pozytywną z egzaminu sprawdzającego kwalifikacje. Zarzuty skargi naruszenia art. 134, art. 6, art. 7, art. 77, art. 8 oraz art. 11 K.p.a., okazały się zatem nieuzasadnione. Sąd zauważa, że jakkolwiek skarżący nie został pouczony przez SKO o treści art. 10 K.p.a., jednakże zarzut taki może być podnoszony skutecznie jedynie wówczas, gdy strona wykaże, że uchybienie to uniemożliwiło jej dokonane konkretnych czynności procesowych mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Tego zaś skarżący nie uczynił. W tym stanie rzeczy Sąd uznał skargę za niezasadną i ją oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.