II SA/Go 932/15
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2016-01-12
Skład orzekający: Jacek Niedzielski, Alina Rzepecka, Barbara Rennert
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sztuczne stworzenie warunków do uzyskania płatności rolnych poprzez podział gospodarstwa rolnego na wiele spółek, zarządzanych przez tę samą osobę, stanowi podstawę do odmowy przyznania płatności?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zastosowały art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, odmawiając przyznania płatności. Stwierdzono, że skarżąca spółka, podobnie jak inne powiązane z nią podmioty, sztucznie stworzyła warunki do uzyskania płatności, aby obejść przepisy dotyczące limitów wsparcia i uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia. Działania te, polegające na wielokrotnym tworzeniu spółek i swobodnym przekazywaniu między nimi gruntów, miały na celu obejście przepisów modulacyjnych i zwielokrotnienie otrzymywanych dopłat.Stan faktyczny
Skarżąca spółka (następca prawny E sp. z o.o.) wniosła skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013. Odmowa wynikała z ustalenia, że skarżąca, podobnie jak wiele innych powiązanych z nią podmiotów, sztucznie podzieliła gospodarstwo rolne w celu obejścia przepisów dotyczących limitów płatności i uzyskania wyższych dopłat. Skarżąca kwestionowała ustalenia organów, zarzucając m.in. wadliwe doręczenie decyzji organu I instancji oraz błędną ocenę dowodów.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Alina Rzepecka (spr.) Sędzia WSA Barbara Rennert Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Czajkowski po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2015 r. na rozprawie sprawy ze skargi S spółka z o.o. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 oddala skargę.
Pismem z dnia [...] października 2015 r. S Sp. z o .o - następca prawny E Sp. z o. o. (zw. dalej: stroną, skarżącą, Spółką) wniosła skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zw. dalej: Dyrektorem OR, organem odwoławczym, organem II instancji) z [...] września 2015 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zw. dalej: Kierownikiem BP ARiMR, organem I instancji) z [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 r.
Zaskarżona decyzja została wydana na tle następującego stanu faktycznego.
Złożonym 17 maja 2013 r. wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2013 skarżąca ubiegała się o przyznanie m. in. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 r., na działki o numerach ewidencyjnych nr [...] podmiotu E sp. z o. o. W/w wniosku zadeklarowano działki rolne o pow. 113,82 ha do jednolitej płatności obszarowej (zwanej dalej płatnością JPO) i 75,52 ha do uzupełniającej płatności podstawowej (zwanej dalej płatnością UPO).
Po przeprowadzeniu postępowania Kierownik BP ARiMR odmówił przyznania wnioskowanej płatności ze względu na niespełnienie warunków określonych
w art.7 ust.1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego ( Dz. U. z 2012r. poz.1164), w związku ze stworzeniem przez producenta sztucznych warunków do uzyskania płatności poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego.
Uzasadniając decyzję organ pierwszej instancji przytoczył definicje zawarte w art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U.
z 2012 r., poz. 86): producenta rolnego (pkt 3) oraz gospodarstwa rolnego (pkt 1), zaznaczając, że nadanie numeru ewidencyjnego stanowi potwierdzenie, że jego właściciel zgłosił się do organu jako producent rolny i posiadacz gospodarstwa rolnego. Zaznaczył też, że uzyskanie wpisu do ewidencji producentów nie jest równoznaczne
z uzyskaniem jakichkolwiek uprawnień do płatności, gdyż to czy podmiot jest uprawniony do uzyskania płatności rozstrzygane jest na gruncie danych przepisów dotyczących przyznania poszczególnych płatności. Rolnik nie dlatego jest producentem rolnym, że został wpisany do rejestru (zgodnie z zapisem ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków
o przyznanie płatności) lecz dlatego, że spełnia warunki określone w szczegółowych przepisach prawa materialnego.
Kierownik BP ARiMR podkreślił, że istotą płatności obszarowych jest to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście uprawia grunty tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, i swobodnie dokonuje odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony oraz utrzymuje te grunty w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska (zgodnie z normami), przy czym chodzi tu o wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa.
Organ stwierdził, że wobec braku sformułowania oddzielnych definicji "posiadania gospodarska rolnego " na potrzeby rozdziału pomocy finansowej dla rolnictwa oraz
z uwagi na posługiwanie się tym pojęciem we wszystkich powołanych aktach prawnych dotyczących pomocy dla rolnictwa, sięgnąć należy do regulacji Kodeksu cywilnego. Przytaczając jego art. 336 k.c., zaznaczył, że posiadanie jest stanem faktycznym polegającym na określonym władztwie nad rzeczą i występuje w dwóch postaciach: posiadania samoistnego i posiadania zależnego. Jako stan faktyczny, posiadanie niezależne jest od tego, czy posiadaczowi przysługuje tytuł prawny, z którego wynika uprawnienie do władania przedmiotem posiadania. Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu dwóch elementów: elementu fizycznego władania rzeczą oraz elementu psychicznego, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie. Czynnik faktycznego władztwa polega na fizycznym opanowaniu rzeczy i władztwo to musi
być stanem trwałym, zatem związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać
się w jednorazowym lub nawet sporadycznym zawładnięciu rzeczą lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony. Element psychiczny posiadania - określany jako czynnik woli - manifestuje się w obiektywnych działaniach podejmowanych przez posiadacza. Brak któregokolwiek z ww. elementów posiadania przesądza o braku posiadania.
Kierownik BP ARiMR powołał się na obecnie obowiązujące przepisy art. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady WE nr 1166/2008 z 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Dz. Urz. UE. L. 2008.321.14), definiujące gospodarstwo rolne jako wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą wymienioną w załączniku i na terytorium gospodarczym Unii Europejskiej jako działalność podstawową lub drugorzędną. Powołując się na omówione przepisy wskazał, że jednostka posiadająca odrębne środki produkcji, wyposażenie, nieruchomości, jednak zarządzana przez to samo kierownictwo, powinna być uznana za jedno gospodarstwo rolne.
Organ I instancji zaznaczył, że jednym z programów pomocy dla rolnictwa
z funduszy europejskich, o które corocznie wnioskuje skarżąca jest program rolno środowiskowy. Organizację rozdziału tej pomocy określa ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173.).
Warunki przyznania płatności na lata 2007- 2013 dla korzystających z tej formy pomocy określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego
2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej
w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33 poz. 262 ze zm. ).
Przytoczył również orzeczenie NSA z dnia 12 lipca 2012 r. (sygn. akt II GSK 646/11 ), zgodnie z którym tworzenie przez dane osoby (fizyczne lub prawne), wielu spółek cywilnych, które następnie odrębnie zgłaszałyby działki rolne, które gdyby musiały zostać zgłoszone łącznie nigdy nie zakwalifikowałyby się do przyznania pomocy (przekraczałyby bowiem powierzchnię 300 hektarów), może być uznane za działanie obchodzące prawo i w związku z tym nie zasługujące na uwzględnienie.
Nadto organ powołał się na art. 18 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173) wskazując, że ma on na celu wyeliminowanie "sztucznych" podziałów gospodarstw celem ominięcia modulacji m.in.
w przypadku płatności rolnośrodowiskowych. W obowiązującym stanie prawnym podział dużego gospodarstwa na mniejsze części, przekazane w posiadanie różnym podmiotom, zarejestrowanym w ewidencji producentów, przekładałby się na przyznanie płatności z ominięciem przepisów modulujących. Działanie takie byłoby dopuszczalne, jedynie pod warunkiem, że dojdzie do rzeczywistego podziału dużego gospodarstwa na mniejsze części, a wnioskujący o pomoc rzeczywiście obejmą w posiadanie wydzielone im działki i staną się w ten sposób odrębnymi producentami rolnymi.
Powołał się również na orzecznictwo administracyjne (m. in. wyroki: NSA z 12 lipca 2012 r. II GSK 646/11, WSA w Warszawie z 6 czerwca 2014 r. VIII SA/Wa 168/14, WSA we Wrocławiu z 15 kwietnia 2014 r. III SA/Wr 778/13) oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (wyrok z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12), zaznaczając że taki wywód jest niezbędny aby wykazać, że spółka E nie była wyodrębnionym, samodzielnym i samorządnym producentem rolnym. Była podmiotem zgłaszającym działki rolne, będące częścią wszystkich jednostek produkcyjnych zarządzanych przez P.M.. Wymienione w decyzji spółki, zdaniem organu, zostały zarejestrowane i wnioskują o płatności z dwóch powodów: aby zmaksymalizować wysokość otrzymanych płatności oraz aby uzyskać płatności do działek, do których na mocy przepisów szczególnych płatność nie zostałaby przyznana (zarówno z powodu przekroczenia powierzchni, jak i z powodu braku możliwości zwiększenia powierzchni objętej zobowiązaniem rolnośrodowiskowym).
Organ I instancji wskazał, że P.M. w 2005 r jako osoba fizyczna oraz wspólnik 5 innych spółek (AG sp. z o.o., AK sp. z o.o., AM Sp. z o.o., AMy sp. z o.o., AP Sp. z o.o.) zgłosił do płatności łącznie 1159,55 ha. Już w 2008 r., wraz z 39 innymi spółkami, zadeklarował do płatności 2865,72 ha, w 2009 r. spółek było 60 a powierzchnia wynosiła już 3988,25 ha. W roku 2012 aż 90 podmiotów powiązanych kapitałowo, osobowo wnioskowało o płatności na łączną powierzchnię 3789,40 ha. W 2013 r. spółek powiązanych kapitałowo z P.M. było już 103. Zaznaczył przy tym, że wyjaśnienia powyższe pozwalają zrozumieć mechanizm i cel działań polegających na podziale dużego gospodarstwa na wiele gospodarstw mniejszych. Działanie takie byłoby dopuszczalne, jedynie pod warunkiem, że dojdzie do rzeczywistego podziału dużego gospodarstwa na mniejsze części, a wnioskujący o pomoc rzeczywiście obejmą w posiadanie wydzielone im działki i staną się w ten sposób odrębnymi producentami rolnymi. Celem takich rozwiązań w zakresie definicji "producenta rolnego" jest właściwy podział różnych rodzajów pomocy finansowej dla rolników będących faktycznymi posiadaczami gospodarstwa rolnego. Ponieważ wszystkie powołane wyżej akty prawne posługują się pojęciem "producenta rolnego", jako podmiotu posiadającego gospodarstwo rolne, rozumienie tego pojęcia na gruncie wszystkich ww. aktów prawnych musi być jednakowe, bowiem wszystkie uregulowania służą jednemu celowi, tj. właściwemu rozdzieleniu różnych rodzajów pomocy finansowej dla rolników. Dalej Kierownik BP zaznaczył, że zgodnie art.30 rozporządzenia Rady(WE) nr73/2009z dnia 19 stycznia 2009r, którego treść stanowi, że nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia , nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego wsparcia.
Zauważył, że należyte rozumienie pojęcia posiadania gospodarstwa rolnego jest konieczne dla oceny, czy E sp. z o.o. rzeczywiście posiadała gospodarstwo rolne.
Kierownik BP ARiMR wskazała, że wspólnikami E są P.M. i D.M.. W wyniku następstwa prawnego na podstawie KRS nr [...] spółka E przejęta została przez spółkę S sp. z o . o. której udziałowcami są P.M. i D.M.. Pierwszy z nich został zarejestrowany
w ewidencji producentów jako osoba fizyczna prowadząca gospodarstwo rolne oraz dodatkowo jako wspólnik 103 podmiotów (stan bieżący), w tym spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i spółek cywilnych, które uzyskały odrębne wpisy do ewidencji producentów. Dodatkowo P.M. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą N, a także jest właścicielem K S.A. Nadto, R. i P.M., pozostający wówczas w związku małżeńskim, będąc w posiadaniu odrębnych numerów w ewidencji producentów nadanych osobom fizycznym utworzyli dodatkowo 10 spółek, w których są jedynymi współwłaścicielami (AK sp. z o.o., B s.c., Bo s.c., D s.c., K s.c., M s.c., N s.c., P s.c., S s.c., Sz s.c.), oraz 66 spółek cywilnych i spółek z o.o., w których jedno z małżonków jest wspólnikiem. Również D.M. - syn R. i P.M. - został zarejestrowany w ewidencji producentów jako osoba fizyczna prowadząca gospodarstwo rolne oraz dodatkowo jako wspólnik 31 spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, w których wraz z P.M. są jedynymi wspólnikami, zaś dwie z nich (D sp. z o.o. oraz Dz sp. z o.o.) są jedynymi wspólnikami trzynastu kolejnych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością utworzonych przez ww. osoby w roku 2013.
Organ podkreślił, że w 2013 r. podmiotów powiązanych z P.M. było już 103 i tabelarycznie zanalizował wszystkie te podmioty pod kątem roli, jaką pełni w nich P.M. oraz deklarowanych przez powierzchni, które podlegają modulacji. Analiza ta doprowadziła organ do wniosku, że P.M. w 2013 r. występował jako wspólnik bądź prezes zarządu w 103 spółkach, przy czym wnioski o przyznanie płatności ONW dotyczyły łącznej powierzchni 3630,930 ha, zaś w pakietach : 2 – rolnictwo ekologiczne – dla którego łączna powierzchnia deklarowana przez wszystkie spółki w roku 2013 wyniosła 2887,91 ha, oraz 3 – ekstensywne trwałe użytki zielone – dla którego łączna powierzchnia deklarowana przez wszystkie spółki w roku 2013 wyniosła 116,73 ha.
Organ zauważył, że P.M. składając jeden wniosek o przyznanie płatności ONW do powierzchni 3630,93 otrzymałby płatność jedynie do powierzchni 300 ha,
i wynosiłaby 22.375 zł., natomiast składając wnioski w powyższy sposób przy uwzględnieniu modulacji ONW i przy najniższej stawce obowiązującej dla strefy
I wyniosłaby 447.546,10 zł. Podobnie znaczne różnice wystąpiłyby w przypadku płatności rolno środowiskowych. Łącznie różnica wynosi 2.020 075,57 zł.
W ocenie Kierownik BP ARiMR tworzenie przez P.M. wielu spółek, które następnie odrębnie zgłaszały działki rolne, które gdyby musiały zostać zgłoszone łącznie uzyskałyby mniejsze płatności, jest działaniem obchodzącym prawo.
Przedmiotem deklaracji spółki we wniosku na rok 2013 są grunty rolne działek ewidencyjnych: [...]. Organ wskazał, że działki o nr [...] w 2009 r. deklarowane były przez E, działki o nr [...] w latach 2009-2011 deklarowane były przez P sp. z o. o. a od roku 2012 r. przez E sp. z o. o.;. Nadto, z pisma Agencji Nieruchomości Rolnych Odział Terenowy z [...] lutego 2014r. wynika, że wg stanu zagospodarowania jaki prowadzi ANR, podmiotem władającym działki: [...] od [...] marca 2013 r. do [...] września 2011 r. był M.G. na mocy dzierżawy, od [...] maja 2013 r. do [...] lipca 2013 r. E sp. z o. o. BUM - bezumowne użytkowanie, samowolne zajęcie; [...] od [...] sierpnia 1998 r. nieodpłatnie przekazana Agencji Budowy i Eksploatacji Autostrad, [...] od [...] stycznia 2011 r. do [...] października 2011 r. H sp. z o. o., a następnie od [...] października 2011r. do [...] listopada 2011 r. H sp. z o. o. (BUM), od [...] maja 2013 r. do [...] lipca 2013 r. E sp. z o. o. (BUM); [...] widnieją w rejestrach Agencji Nieruchomości Rolnych jako działki wolne. Dla pozostałych działek brak informacji z Agencji Nieruchomości Rolnych.
Kierownik BP ARiMR doszedł do wniosku, że ww. działki, których o płatności za rok
2013 wystąpiła strona były swobodnie przekazywane pomiędzy spółkami, w których wspólnikiem jest P.M., natomiast przeniesienia posiadania tych działek miały stanowić jedynie formalny tytuł prawny do pozornego wydzielenia gruntów o areale gwarantującym uzyskanie dopłat ONW i PRŚ przez spółki, których P.M., występując we własnym imieniu, nie otrzymałby. Podkreślił, że P.M. jest również właścicielem firmy N prowadzonej w formie działalności gospodarczej, która to firma wykonywała usługi (prace rolne) na rzecz podmiotów, w których P.M. jest wspólnikiem.
Dodatkowo organ zważył, że dla 103 spółek funkcjonujących w 2013 r., w 73 wskazano konto bankowe nr [...], w którym jako właściciela konta wskazano P.M. lub jego syna – D.M..
Z umów spółek cywilnych oraz odpisów KRS spółek z o.o. wynika, że są one powiązane osobowo przez P.M., R.M. oraz D.M.. Przemawia za tym zarówno struktura organizacyjna spółek, w których osoby te mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie spółek albo bezpośrednio, będąc jej wspólnikami bądź pełniąc inne funkcje umożliwiające im prowadzenie spraw spółek, np. prokurenta, pełnomocnika lub prezesa zarządu, względnie pośrednio, gdzie jako wspólnik występuje inna spółka, której wspólnikami są wymienione osoby. Dodatkowo P.M. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą N, a firma ta jest wykonawcą prac agrotechnicznych na deklarowanych przez podmioty działkach. Ponadto rejestrowane na przestrzeni lat 2005-2013 spółki podawały jako swe siedziby ten sam adres: ul. [...] lub ul. [...] (będący jednocześnie adresem zamieszkania P.M.), względnie [...] (przy czym do korespondencji wskazywano adres ul. [...]). Kierownik BP podkreślił również nieograniczoną decyzyjność P.M. jako bezpośredniego lub pośredniego wspólnika, prokurenta, bądź członka zarządu.
Powyższe ustalenia doprowadziły organ do stwierdzenia braku przesłanek do uznania skarżącej jako spółki samodzielnie prowadzącej działalność gospodarczą, posiadającą autonomię w zakresie zarządzania. Wskazał też, że usługi rolnicze dla spółki, której wspólnikiem jest P.M., wykonywały N P.M. oraz G sp. z o.o., której wspólnikiem i Prezesem jest P.M. na łączną kwotę 59049,l0zł. Materiał siewny został zakupiony od firmy N będącej własnością P.M.. Ta sama osoba wystawiła notę księgową dla spółki za wykonane usługi przez K. na kwotę 8.000, zł, co oznacza, że P.M. uregulował część zobowiązań, jakie spółka ma wobec K.. Pozostałości po zbiorach nabył M.D., (reprezentant i wspólnik w kilku innych spółkach jak choćby P sp. z o.o. Siano w ilości 40 ton nabył P.M.. Na podstawie załączonych protokołów obmiaru produkcji roślinnej stwierdzono, że gospodarstwo wyprodukowało 110 ton siana. Dołączone raporty kasowe świadczą o dokonywanych operacjach kasowych, nie wszystkie odnajdują odzwierciedlenie w załączonych fakturach. Załączone faktury tylko w części znalazły odbicie w rejestrze sprzedaży, zakupów czy zestawie rejestrów. Natomiast te dokumenty nie zgadzają się z wykazanymi kosztami działalności oraz przychodami ze sprzedaży produktów w zestawieniu finansowym za 2013 r. złożonym przez spółkę do US. Sprzedaż produktów na koniec 2013 r wynosi 72247,18zł. Polecenie księgowania nr DP 3 wskazuje, że pozostałe 70 ton siana spółka sprzedała za 8.400,00 zł. Organ też stwierdził, że niezrozumiałym jest wykazywanie kwoty dotacji za 2012 r. w kwocie 169.330,57 zł. podczas gdy Spółka za 2012 r otrzymała jedynie decyzje o przyznaniu płatności OB na kwotę 90581,78 zł.
Dołączony protokół nr [...] z października 2013 r. z inspekcji gospodarstwa rolnego na zgodność z zasadami produkcji rolniczej metodami ekologicznymi nie stanowi dowodu w zakresie posiadania deklarowanych działek. Jednostka certyfikująca potwierdza jedynie fakt spełnienia kryteriów produkcji ekologicznej, a nie każdy kto prowadzi produkcję ekologiczną ubiega się o uzyskanie płatności rolnośrodowiskowej stanowiącej jedną z form wsparcia w ramach problematyki Rozwoju Obszarów Wiejskich. Z udostępnionych przez P Sp. z o.o., wyciągów z rachunku bankowego, wynika, że zobowiązania spółki zostały uregulowane z rachunku bankowego P.M.. Organ wskazał też, że z korespondencji prowadzonej z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego nie wynika aby spółka E sp. z o.o. prowadziła inny profil działalności niż rolniczy. Jego zdaniem uprawniony w świetle powyższego jest wniosek, że "multiplikowanie" spółek nie stanowi uzasadnionej okolicznościami formy prowadzenia działalności rolniczej, a jest działaniem nastawionym na uzyskanie płatności w wyższej wysokości. Dostarczona w dniu 28 sierpnia 2012r. umowa przeniesienia posiadania działek rolnych dostarczona ( dostarczona w toku czynności za 2012 rok), przez P.M. zawarta została pomiędzy spółką P sp. z o.o. a E sp z o.o. Przypomniał, że wspólnikami E sp. z o.o. są P.M. i D.M., a wspólnikami P sp. z o.o. są P.M. i D.M.. Zatem do przeniesienia posiadania nie doszło, bowiem grunty wskazane w oświadczeniach pozostają w tych samych "rękach". Przekazane grunty były wykazywane przez spółkę P sp. z o.o. w programie rolnośrodowiskowym. Z uwagi na trudności z otrzymaniem płatności przez spółkę P sp. z o.o., P.M. w kolejnym roku zadeklarował te działki
w innej spółce.
Kierownik BP ARiMR podsumował, że grunty rolne zgłaszane przez skarżącą oraz inne ww. podmioty, są de facto zarządzane przez tę samą osobę – P.M., a grunty zgłaszane do płatności przez niego oraz spółki, w których jest wspólnikiem, nie stanowią odrębnych gospodarstw, samodzielnych, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie czy też technologicznie.
Uznał, że to P.M. prowadził działalność rolniczą, która była działalnością zarobkową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły, prowadzoną na własny rachunek. To on uzyskiwał przychody oraz ponosił wydatki związane z tą działalnością, a więc był posiadaczem jednego spójnego gospodarstwa rolnego, sztucznie podzielonego i zgłaszanego oddzielnie przez kilkadziesiąt podmiotów zarejestrowanych w ewidencji producentów jako odrębni producenci rolni. O trwałym charakterze posiadania nie świadczy również swobodne przekazywanie poszczególnych gruntów pomiędzy ww. podmiotami.
Zdaniem organu, P.M. brał udział w załatwianiu wszystkich spraw prowadzonych dla strony niniejszego postępowania (jak i wszystkich innych w/w spółek), związanych zarówno z bieżącym funkcjonowaniem gospodarstw rolnych. Podpisał wniosek o płatność i załączniki graficzne, ( jednocześnie w sprawach kilku innych podmiotów), jak i w zakresie finansów co potwierdzają wykaz kont bankowych poszczególnych podmiotów oraz wyciągi bankowe. Decyduje, które zobowiązania i w jakim terminie reguluje za swoje spółki.
Podkreślił, że aplikowanie o pomoc przez te same osoby w ramach kilkudziesięciu spółek kapitałowych i osobowych należy postrzegać jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania przysługującego jednemu beneficjentowi. Wyodrębnienie spółek miało na celu obejście przepisów prawa związanych
z ograniczeniami dotyczącymi maksymalnych kwot wsparcia.
W następstwie poczynionych ustaleń organ I instancji uznał, że powyższe działanie wyczerpało przesłanki z art. 30 rozporządzenia Rady(WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r., którego treść stanowi, iż nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego wsparcia. Podkreślił, że środki pomocowe pochodzące
z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich w większości są finansowane z budżetu Unii Europejskiej, w związku z powyższym podlegają ochronie zgodnie z rozporządzeniem Rady nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. WE L 312/1). Zaznaczył, że E sp. z o.o., składając wniosek o przyznanie płatności, nie była posiadaczem gospodarstwa deklarowanego do płatności, ponieważ gospodarstwo to posiadał P.M.. Gospodarstwo rozpatrywane jest jako całość wszystkich gruntów będących przedmiotem posiadania, a nie są to poszczególne działki ewidencyjne. Programy realizowane są w gospodarstwach a nie na poszczególnych działkach ewidencyjnych, które nie stanowią przecież odrębnego gospodarstwa. To P.M. prowadzi gospodarstwo rolne, ponosi nakłady i czerpie z tego tytułu zyski, zaś gospodarstwo E sp. z o.o. zostało sztucznie utworzone w celu uzyskania wyższych płatności.
Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie oraz
o przyznanie płatności zgodnie z wnioskiem spółki. Zarzuciła brak staranności przy zbieraniu dowodów, ustaleniach stanu faktycznego i popełnienie fundamentalnych błędów w oparciu o źle metodycznie zgromadzone dowody, błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego, nieprzeprowadzenie dowodów żądanych przez stronę oraz nieuzasadnione zastosowanie art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji 65/2011 i art. 32 rozporządzenia Rady WE 73/2009.
Ponadto, w piśmie z dnia [...] kwietnia 2015 r., P.M. zażądał zwrotu akt do organu I instancji twierdząc, że skarżona decyzja nie została skutecznie doręczona. Uzasadniając takie stanowisko Pan P.M. - pełnomocnik prezes zarządu S sp. z o. o. (następca prawny po E sp. z o. o.) - stwierdził, że decyzja nie została doręczona spółce będącej stroną i nie weszła do obrotu prawnego, a co za tym idzie odwołanie jest przedwczesne gdyż termin do złożenia odwołania nie rozpoczął jeszcze biegu.
Z kolei, w piśmie z dnia [...] sierpnia 2015r. skarżąca rozwinęła argumentację odwołania. Jednocześnie celem usprawnienia postępowania strona złożyła uzyskane od zawnioskowanych świadków pisemne oświadczenia w trybie art.78 § 2 k.p.a., stwierdzając, że organ może i powinien uznać dowody z przesłuchań świadków jako zbędne wobec wskazania okoliczności na które dowody te miały być przeprowadzone.
Decyzją z [...] sierpnia 2015 r. Dyrektor OR utrzymał w mocy decyzję organu
I instancji stwierdzając, że została ona wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Wskazał, że zasady przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w odniesieniu do wniosków składanych w 2013 r. zostały określone
w: ustawie z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz.U. z 2012r. poz. 1164 ze zm.), ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r.
o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 86); rozporządzeniu Rady (WE) nr 73/2009; rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1122/2009; rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1200/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. wdrażającym rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej w odniesieniu do współczynników dotyczących sztuk dużych oraz definicji cech objętych badaniem (Dz. Urz. z dnia 15.12,2009 r., L 329/1); rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające, rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Dz. Urz. UE. L. 2008,321,14); rozporządzeniu Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich.
Organ odwoławczy przywołał regulację art. 1, art. 3 ust. 1 i ust. 2, art. 7 ust. 1, art. 30 ustawy z dnia 26 stycznia 2007.
Wskazał, że w myśl art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady nr 2988/95 działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Zgodnie z art. 33 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską celami wspólnej polityki rolnej są: a) zwiększenie wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technicznego, racjonalny rozwój produkcji rolnej; b) zapewnienie
w ten sposób odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie; c) stabilizacja rynków; d) zagwarantowanie bezpieczeństwa dostaw; e) zapewnienie rozsądnych cen w dostawach dla konsumentów.
Organ odwoławczy podniósł, że skarżąca nie była faktycznym posiadaczem
w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy gruntów rolnych zgłoszonych do płatności na rok 2013, ponieważ grunty te były użytkowane przez P.M.. Wnioskodawca musi wykazać, że faktycznie posiadał w dniu [...] maja danego roku grunty rolne i utrzymywać je zgodnie z normami. Faktyczne władztwo nad daną rzeczą oznacza również, że istnieje swoboda, co do podejmowania decyzji np.: co, gdzie i kiedy zasiać, komu
i kiedy zlecić prace polowe, kiedy zbierać plony oraz kiedy gdzie i komu je sprzedawać. Samoistność posiadania oznacza, że posiadacz zachowuje się wobec rzeczy tak jak właściciel.
Stwierdził, że w oparciu o ww. przepisy oraz całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, że skarżąca nie była posiadaczem - w rozumieniu art.7ust.1 ustawy– gruntów rolnych zgłoszonych do płatności na rok 2013r, ponieważ grunty te wchodziły w skład gospodarstwa rolnego P.M. i były przez niego zarządzane. Wskazał, że w sprawie doszło do sztucznego podziału gospodarstwa rolnego.
Podkreślił, że P.M. w roku 2013 (tj. roku, którego dotyczy postępowanie wszczęte na wniosek E sp. z o. o.) występuje jako wspólnik bądź prezes zarządu w 103 spółkach cywilnych i spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością. Suma zgłoszonych obszarów, spółki powiązane z P.M. w roku 2013 ubiegały się o płatności do łącznej powierzchni 3 630,93 ha (uwzględniając wycofane 611,26 ha) w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (jednolita płatność obszarowa – zw. dalej płatnością JPO oraz uzupełniająca płatność obszarowa – zw. dalej płatnością UPO). Organ wyjaśnił, że w przypadku płatności JPO na podstawie art. 1 ust. 1 Rozporządzeniem Rady (WE) nr 1181/2013 z dnia 19 listopada 2013 r. określającego współczynnik korygujący do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 73/2009 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2013 i uchylające rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 964/2013 (Dz. Urz. UE L 313/13) kwoty płatności bezpośrednich w rozumieniu art. 2 lit. d) Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 wyższe niż 2000 euro, które mają być przyznane rolnikowi na podstawie wniosku o przyznanie płatności złożonego w odniesieniu do roku kalendarzowego 2013 r., zostają zmniejszone o 2,453658%.
Natomiast w odniesieniu do płatności UPO w 2013 r. pomniejszone one były w związku z zastosowaniem modulacji płatności zgodnie z art. 1 ust. 4 decyzji wykonawczej Komisji z dnia 11 lipca 2013 r., zatwierdzającej przyznanie przejściowego wsparcia krajowego w Polsce za rok 2013, w związku z § 17a ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznania płatności
w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2009 r., nr 40, poz. 326
ze zm. odniesieniu do krajowych płatności uzupełniających (płatność UPO) zastosowanie będzie miała modulacja: powyżej kwoty 5 000 euro, zmniejszenie będzie wynosiło 10%,
Organ odwoławczy podniósł, że składając jeden wniosek o przyznanie płatności
w ramach wsparcia bezpośredniego – przy konieczności stosowania modulacji
w przypadku przedmiotowych rodzajów pomocy finansowej P.M. otrzymałby płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w dużo mniejszej wysokości (z uwagi na ograniczenia wynikające z art. 1 ust. 1 Rozporządzeniem Rady (WE) nr 1181/2013 oraz § 17a ust. 1 Rozporządzenia UPO) niż kiedy po sztucznym podziale areału gruntów rolnych zgłaszanych do przyznani płatności wnioski o przyznanie płatności na rok 2013r. złożyło kilkadziesiąt odrębnych podmiotów, z którymi P.M. – bezpośrednio lub pośrednio jest powiązany.
Wskazał, że skarżąca jest podmiotem zgłaszającym działki rolne będące częścią gospodarstwa zarządzanego przez P.M. i nie może zostać uznana za samodzielnego producenta rolnego. Wskazał, że przedmiotem deklaracji w/w spółki we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 są działki ewidencyjne: nr [...] O przyznanie płatności do gruntów rolnych położonych na wskazanych wyżej działkach występowały spółki bądź osoby fizyczne powiązane z osobą P.M..
Dyrektor OR zwrócił uwagę na fakt, że jak wynika z danych pozyskanych z Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w okresie od [...].05.2013 r. do [...].07.2013 r. że E sp. z o. o. zgłosiła do płatności na rok 2013 działki, których nie była posiadaczem. Stwierdził również, że z oświadczenia z dnia [...] maja 2012 r. o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego wynika, że podmiotem przekazującym działki nr [...] była P sp. z o. o., a podmiotem przejmującym E sp. z o. o. W imieniu przejmującego tj. E sp. z o. o. oświadczenie podpisał P.M.. Z kolei w imieniu przekazującego tj. P sp. z o. o. umowę w sprawie przeniesienia posiadania nieruchomości rolnych z dnia [...].05.2011 r. podpisał D.M. - ówczesny prezes zarządu P sp. z o. o. i jednocześnie wspólnik i ówczesny prezes zarządu E sp. z o. o. Z kolei P.M. był wspólnikiem w obu w/w spółkach tzn., że występował jako decydent zarówno po stronie przekazującego grunty rolne, jak i po stronie podmiotu przejmującego zobowiązania. Oczywistym jest zatem, że gruntami zarządza P.M..
W świetle powyższych rozważań, w ocenie organu odwoławczego, bezspornie wywieść można, że działki, do których o płatności za rok 2013 wystąpiła E sp. z o. o., były swobodnie przekazywane pomiędzy spółkami, w których w różniej formie - rolę zarządczą pełni P.M..
Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że przeniesienia posiadania w/w działek mają charakter pozorny i stanowią jedynie formalny tytuł do pozornego wydzielenia gruntów
o areale gwarantującym uzyskanie dopłat przez spółki, których różne funkcje pełni P.M..
Podkreślił, że prezes zarządu składając wniosek o wpis E do ewidencji producentów podał numer rachunku bankowego, na który miały być przekazywane środki finansowe dystrybuowane przez ARiMR, należący do P.M. i wyraził zgodę na przelewanie tych środków na ten rachunek. Taka sytuacja miała miejsce w przypadku 73 spółek ze 103 powiązanych osobowo i kapitałowo z P.M.. Jednocześnie przyznał, że faktem jest, że konto bankowe na które przekazywane mają być środki finansowe z ARiMR zostało zmienione jednakże według niego przedmiotowa zmiana, jak i termin jej dokonania, nie zmieniają sedna sprawy tj. faktu, że przez kilka lat, środki finansowe z tytułu płatności do gruntów rolnych za zgodą zarządu spółki E trafiać miały do P.M..
Dyrektor OR zaznaczył też, że opisane zarówno siedziby spółek i adresy do korespondencji przewijają się we wszystkich spółkach, które powiązane są z osobą P.M.. Spółki rejestrowane na przestrzeni lat 2005 - 2012 podawały jako swe siedziby ten sam adres: ul. [...] lub ul. [...], względnie [...] (przy czym do korespondencji wskazywano adres ul. [...]).
Dyrektor OR zaznaczył, że analiza składu personalnego skarżącej jak i pozostałych podmiotów pozwala na stwierdzenie, są w przeważającym stopniu zależne od P.M.. Zauważył, że pełniącymi funkcje zarządcze w tych spółkach zawsze są te same osoby tj. P.M., D.M., R.M., M.M. oraz M.P., a także osoba zatrudniona na umowę o pracę w działalności P.M. w firmie N M.P., M.D.. Natomiast w przypadku występowania innych osób, które pełnią w spółkach funkcje zarządcze przejawiają się zawsze osoby w różnej formie powiązane z P.M., np. K.R.. Związek P.M. i jego wpływ na działalność tych podmiotów, w tym E sp. z o. o. pozwala obronić tezę, że powstanie skarżącej (oraz pozostałych podmiotów), to wynik celowego działania nastawionego wyłącznie na ominięcie konsekwencji wynikających z przepisów modulacyjnych mających zastosowanie do płatności w ramach wsparcia bezpośredniego. W świetle powyższych stwierdzeń organ wywiódł, że zasadniczy cel stworzenia ww. spółek, w tym skarżącej oraz ich działalności jest sprzeczny z celem przepisów regulujących wspieranie rolników.
Organ odwoławczy podkreślił, że skarżąca nie ponosi kosztów związanych
z zatrudnieniem pracowników ani żadnych kosztów związanych z wypłatą wynagrodzeń czy płatności na ubezpieczenie społeczne.
Zdaniem organu jest to zadziwiające albowiem wskazuje na fakt społecznego świadczenia pracy przez prezesa zarządu czy dyrektora zarządzającego w spółce. W świetle wysokości pensji jakie zazwyczaj pobierają osoby pracujące na tak wysoko postawionych w hierarchii przedsiębiorstw stanowiskach, brak pobierania wynagrodzenia przez zarządzających E świadczy o tym, że spółka zarządzana była wyłącznie na papierze.
Ponadto organ podkreślił, że E sp. z o. o. jako podmiot utrzymujący się
z produkcji rolniczej generował ze sprzedaży wyłącznie straty (w 2011 r. 14.128,21 zł,
w 2012 r. 77.498,20 zł, w 2013 r. 155.442,58 zł), a jego działalność opierała się przede wszystkim na zlecaniu podmiotom zewnętrznym wykonywania usług. Co do kosztów wynikających ze zlecania usług podmiotom obcym, wskazał, odwołując się do wyjaśnień P.M., prace rolne wykonywane były na zlecenie i na rzecz E sp. z o. o. realizowane były przez podmioty zewnętrzne na podstawie umów cywilnoprawnych. Ze zgromadzonych dokumentów wynika, że czynności w zakresie usług obcych prowadzone były przez podmioty oraz osoby powiązane z P.M..
Zdaniem organu, w rzeczywistości zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala stwierdzić, że grunty zgłaszane do płatności, w tym grunty zgłaszane przez E sp. z o. o., były w faktycznym posiadaniu P.M., a ich pozorny podział spowodowany był chęcią obejścia przepisów modulacyjnych i chęcią zwielokrotnienia możliwych do uzyskania płatności dystrybuowanych przez ARiMR. Grunty rolne zgłaszane przez E sp. z o. o. do płatności w roku 2013 były zarządzane przez P.M., a grunty zgłaszane do płatności przez P.M. oraz spółki, w których jest wspólnikiem pełniącym rolę zarządczą, nie stanowią odrębnych, samodzielnych gospodarstw, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie czy też technologicznie. Analiza powiązań zarejestrowanych odrębnie
w ewidencji producentów podmiotów, w których P.M. jest wspólnikiem doszedł do wniosku, że to P.M. prowadził w roku 2013 działalność rolniczą, która była działalnością zarobkową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły, prowadzoną na własny rachunek. To nie odrębna spółka E, a P.M. uzyskiwał przychody oraz ponosił wydatki związane z działalnością rolną, a więc był posiadaczem jednego spójnego gospodarstwa rolnego, sztucznie podzielonego i zgłaszanego oddzielnie przez kilkadziesiąt podmiotów (w tym E sp. z o. o.) zarejestrowanych w ewidencji producentów jako odrębni producenci rolni.
Organ stwierdził, że E sp. z o. o. została zawiązana przez P.M. (faktycznego posiadacza jednego gospodarstwa) i powiązanych z nim wspólników w celu podzielenia łącznie posiadanego (w trybie umów cywilno - prawnych czy też bezumownego użytkowania gruntów wchodząc w posiadanie bez podstawy prawnej) przez wyżej wymienionego areału ziemi na mniejsze gospodarstwa, a zasadniczym celem przyświecającym takim działaniom jest chęć obejścia przepisów ustanawiających limity pomocy finansowej według kryteriów wielkości gospodarstwa i zasad, iż płatność jest uzależniona od wielkości gospodarstwa maleje wraz z wzrostem jego powierzchni (§ 17a ust. 1, § 17a ust. 2 pkt 1 i pkt 2 oraz § 17 ust. 4 Rozporządzenia UPO,
jak również § 3 ust. 3 pkt 1 i 2 Rozporządzenia ONW oraz § 14 ust. 1 i ust. 2 Rozporządzenia PRS).
W kwestii wniosków dowodowych – przesłuchania świadków - powielonych w odwołaniu (albowiem organ I instancji wydał w tej sprawie postanowienie odmowne) Dyrektor OR wskazał, że na etapie postępowania odwoławczego kilkakrotnie podejmowano próby przeprowadzenia tych dowodów. M.P., oraz P.M. reprezentujący M.P. zostali przesłuchani w dniu [...] grudnia 2014 r.
Z kolei w swoim piśmie (data wpływu do organu – 5 maja 2015r.) P.M. pełnomocnik, S wskazał, że przesłuchania świadków M.D. M.P. wydają się nie być niezbędne i konieczne. W złączeniu przedłożył ich oświadczenia.
Dyrektor OR wskazał również, że 20 kwietnia 2015r. wpłynęło pismo, w którym P.M. zażądał zwrotu akt do organu I instancji twierdząc, że wobec złożenia wniosku w trybie zwykłym oraz w tzw. trybie transferowym wszystkie wnioski winny być bezwzględnie rozpoznawane łącznie. Organ I instancji naruszył więc prawo multiplikując ilość wydawanych odrębnie decyzji w sprawach dla każdego z pojedynczych wniosków składanych przez spółkę, których skarżąca jest następcą prawnym.
Organ II instancji uznając zarzuty strony za bezzasadne wyjaśnił, że ze zgromadzonego materiału wynika, że w dniu [...] stycznia 2014 r. S sp. z o. o. przejęła następujące podmioty: E sp. z o. o., A sp. z o. o. oraz G sp. z o. o. Wniosek na rok 2013 złożony został w dniu 17 maja 2013 r. przez E sp. z o. o., a następnie w dniu 2 lipca 2014 r. złożony został przez M.P. (prezes zarządu S sp. z o. o.) tzw. wniosek transferowy, którym S sp. z o. o. wstąpiła do toczącego się postępowania jako następca prawny w miejsce E sp. z o. o. Organ odwoławczy wskazał, że wniosek transferowy o wstąpienie do toczącego się postępowania został złożony przez S sp. z o. o. ponad rok po tym jak wniosek przyznanie płatności na rok 2013 złożyła E sp. z o. o. W związku z faktem, że E sp. z o. o. zgłaszając działki do płatności na rok 2013 czyniła to jako samodzielny podmiot (za który się uważała) Kierownik BP dokonał rozstrzygnięcia sprawy dla tegoż podmiotu, a z racji faktu, że E sp. z o. o. została przejęta przez S sp. z o. o. decyzja nr [...] wydana została na rzecz następcy prawnego.
Dyrektor OR odnosząc się z kolei do podniesionego w piśmie z dnia [...] kwietnia 2015r. do zarzutu dotyczącego braku doręczenia decyzji wydanej w postępowaniu pierwszoinstancyjnym wskazał, że zaskarżona decyzja z [...] września 2014 r. została doręczona w dniu 6 października 2014r., a jako odbiorca podpisała się osoba uprawniona do reprezentowania spółki i prezes jej zarządu tj. M.P.. Podkreślił też, że obszerne odwołanie świadczy nie tylko o tym, że decyzja została doręczona, ale też o tym, że osoba ta zapoznała się zarówno z rozstrzygnięciem, jak i uzasadnieniem orzeczenia organu I instancji.
Na zakończenie organ wskazał, że w świetle materiału dowodowego zgromadzonego
w niniejszej sprawie poza sporem pozostaje fakt, że to P.M. był w posiadaniu gruntów rolnych, co do których o płatności wystąpiła E sp. z o. o. - To nie spółka, a P.M. był posiadaczem działek rolnych, i poprzez ich pozorny podział P.M. rozdysponował pomiędzy poszczególne spółki grunty rolne, których był faktycznym posiadaczem, a przez to w sposób sztuczny próbował obejść obowiązujące przepisy modulacyjne. Koniecznym więc stało się zastosowanie regulacji - art.30 Rozporządzenia Rady (WE) nr73/2009.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie, spółka zarzuciła naruszenie art. 156
§ 1 Kpa, wnosząc jednocześnie o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, zobowiązanie organu do wydania decyzji w 30-dniowym terminie i wskazanie sposobu rozstrzygnięcia sprawy oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego,
w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarga nie zawiera żadnego uzasadnienia podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor OR wniósł o jej oddalenie, wskazując że nie może ustosunkować się do podniesionego w niej zarzutu z uwagi na jego lakoniczność (brak sformułowania zarzutu).
W złożonym 18 grudnia 2015 r. piśmie skarżąca, zaznaczyła że jest ono uzupełnieniem skargi, Wskazała, że zarzut kwalifikowanej wady nieważności
wynika z wydaniem skarżonych decyzji z rażącym naruszeniem prawa, tj: w przypadku decyzji w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego art. 22b ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Strona wskazała, że w związku z przejęciem przez połączenie innych podmiotów prawa handlowego składała za przedmiotowe lata poza wnioskami własnymi również tzw. wnioski transferowe. Prawodawca w takim przypadku bezwzględnie wymaga aby wszystkie wnioski za dany rok kalendarzowy zostały rozpatrzone łącznie
z materialnoprawnymi skutkami zastosowania do łącznej powierzchni zgłoszonych gruntów przepisów modulacyjnych. Organy obydwu instancji te nakazy zignorowały
i wydawały decyzje w stosunku do każdego z wniosków odrębnie (w tym do każdego wniosku spółek przejętych w skutek fuzji).
Skarżąca podtrzymała również zarzut braku skutecznego doręczenia decyzji I instancji.
Nadto zgłosiła zastrzeżenia "co do błędu rekonstrukcji stanu faktyczno-prawnego", zarzucając organowi I instancji popełnienie błędu metodycznego i logicznego
w konstrukcji istoty podstawy odmowy płatności w decyzji. Jej zdaniem, aby w ogóle móc zarzucić stworzenie sztucznych warunków, należy wcześniej ustalić warunki kwalifikowalności, tj. min. posiadania rolniczego zgłoszonych gruntów do dopłat. Nie można bowiem nie spełnić warunku przez sztuczne jego spełnienie. Możliwość zastosowania art. art 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 może nastąpić jedynie po uprzednim stwierdzeniu spełniania warunków kwalifikowalności wniosku, tj. między innymi spełnienia wszystkich warunków art. 7 ust. 1- 2a ustawy o płatnościach
w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Redakcja literalna omawianego
art. 4 ust. 8 nie pozostawia żadnych wątpliwości, że przepis ten odnosi się do przypadków kiedy spełnione są warunki przyznania płatności, ale te wymogi kwalifikowalności stworzono w sposób sztuczny. Zdaniem skarżącej nie jest możliwym spełnienie warunku posiadania działek w związku ze sztucznym stworzeniem tegoż warunku uzyskania płatności. Jeśli jakiś podmiot nie posiadałby zgłoszonych do płatności działek to dyspozycja przepisu art, 4 ust. 8 w/w rozporządzenia unijnego
w ogóle nie mogłaby mieć zastosowania. Jeśli organ zgodnie z rzeczywistym stanem faktycznym stwierdziłby spełnianie przez spółkę warunku posiadania zgłoszonych gruntów, dopiero wtedy mógłby ewentualnie analizować tezę objętą dyspozycją art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011. W dodatku to na organie ciąży ciężar dowodowy i to organ zobowiązany jest wykazać domniemaną sztuczność. Skoro spółka według organu nie posiadała zgłaszanych gruntów to nie była władna nawet hipotetycznie tworzyć sztucznie warunku posiadania. W niniejszym przypadku przy uznaniu przez organ braku spełnienia warunku posiadania gruntów norma art. 4 ust. 8 rozporządzenia nie mogła mieć w ogóle zastosowania.
Powołując się na wyroki WSA w Warszawie wydane w sprawach o sygn. akt
VIII SA/Wa 791/14 i VIII SA/Wa 749/14 z 5 listopada 2014 r. skarżąca wyjaśniła,
że art. 21 ust. 3 ustawy PROW w zakresie ciężaru dowodu traktuje strony
niniejszego postępowania równorzędnie, zatem obowiązek wskazania okoliczności potwierdzających stworzenie sztucznych warunków dla przyznania płatności sprzecznych z celami wsparcia spoczywa na organie, skoro organ wywodzi z tych okoliczności określone skutki prawne. Organy nie zrealizowały tego obowiązku. Natomiast zgłoszenie wniosku o przeprowadzenie dowodu ze źródeł osobowych na okoliczności, które podważa organ jest realizacją spoczywającego na stronie ciężaru dowodu. Skarżąca zaznaczyła, że nie można twierdzić, że hipotetyczna fiskalna korzyść ma udowadniać sztuczne stworzenie warunków kwalifikowalności. Ważna jest ocena kto (jaki podmiot) rzeczywiście i efektywnie korzystał rolniczo ze zgłoszonych do dopłat gruntów, na czyj rachunek i ryzyko prowadzono na zgłoszonych gruntach działalność rolniczą gruntów. Także wskazanie rachunku bankowego wspólnika do przelewów środków przez ARiMR nie stanowi żadnego dowodu ani sztuczności i domniemanego podziału gospodarstwa w sytuacji gdy środki z dopłat stanowią własność skarżącej spółki - odrębnego podmiotu prawa handlowego i właśnie jako takie są księgowane
i rozliczne w księgach. To spółka prowadziła gospodarstwo rolne zgłoszone do dopłat
i ona ponosiła wszelkie koszty oraz osiągała zyski lub straty z działalności rolniczej na gruntach zgłoszonych do dopłat. Organy nie przeprowadziły żądanych dowodów na te istotne okoliczności. Organ odwoławczy z niewiadomych przyczyn uznał błędnie wnioski dowodowe o przesłuchanie świadków za wycofane przez stronę pismem złożonym
5 maja 2015 r.
Wskazując na naruszenie art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 skarżąca stwierdziła, że organy nie mogą a priori uznać, że celem spółki było ominięcie prawa, bez próby zbadania rzeczywistego celu, zamiaru i woli wnioskodawcy. Powołała się przy
tym na wyrok ETS z 12 września 2013 r. C - 434/12 i zarzuciła organom, że pominęły badanie czy w sprawie niniejszej działalność wnioskodawcy przyczynia się do osiągnięcia celów zamierzonych przez rozporządzenie nr 1968/2005 i nie jest sprzeczna z żadnym z celów wsparcia zakreślonym przez prawodawcę unijnego. Zdaniem skarżącej do stwierdzenia braku legalności skarżonej decyzji wystarczające jest samo niewyczerpanie elementu obiektywnego braku sprzeczności z celami wsparcia i braku samej sprzecznej z tymi celami korzyści
Dalej skarżąca zarzuciła, że organy ARiMR odmawiają przyznania płatności rozszerzając niejako w sposób nieuprawniony legalną definicje rolnika zakreśloną
w art. 2a rozporządzenia 73/2009. Organ wyciąga oparcie dla swej błędnej tezy
z definicji zawartej w punkcie I w/w Załącznika do Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1444/2002 z dnia 24 lipca 2002 r., lub Rozporządzeniu PE i Rady WE 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 r., wedle których nakłada na wnioskodawcę nie istniejący w sferze prawa regulującego płatności rolnicze obowiązek prowadzenia gospodarstwa
rolnego jako wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak
i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolną. Za punktem 2.1 uchylonego załącznika organ twierdzi wyciągając rażąco nieuprawnione wnioski, że również w sferze przyznawania płatności rolnikom - gdzie pojęcia rolnika
i gospodarstwa rolnego mają określone legalne definicje - dwa lub więcej oddzielnych
i uprzednio niezależnych gospodarstw, zintegrowanych w rękach jednego posiadacza, uważa się za jedno gospodarstwo, jeśli mają obecnie wspólnego zarządcę lub też wykorzystują tę samą siłę roboczą i urządzenia. Organ nie baczy, że nie można budować wymogów w indywidualnym akcie stosowania prawa, które w obrocie prawnym po prostu nie istnieją. Skarżąca zwróciła uwagę, że omawiany wymóg nie miał i nie mógł w ogóle mieć zastosowania w sprawie o przyznaniu płatności, gdyż Rozporządzenie, które przywołuje organ odnosi się do definicji charakterystyk, wyjątków od definicji oraz regionów i okręgów, dotyczących przeglądów struktury gospodarstw rolnych dziedziny statystyki publicznej. Załącznik określa definicje i objaśnienia do wykazu charakterystyk stosowanych przy wspólnotowych przeglądach struktury gospodarstw rolnych i nie jest obowiązującym prawem. Został uchylony w dniu
4 stycznia 2010 r. przez rozporządzenie Komisji (WE) nr 1200/2009 z dnia 30 listopada 2009 r.
Na rozprawie w dniu 29 grudnia 2015 r. pełnomocnik wniósł o przeprowadzenie dowodu z umowy przeniesienia posiadania nieruchomości rolnej z [...] maja 2011 r. zawartej pomiędzy P o E na okoliczność posiadania i rolniczego użytkowania części działek objętych wnioskiem oraz zobowiązania do kontynuacji zobowiązań rolnośrodowiskowych.
Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd postanowił przeprowadzić dowód uzupełniający z wnioskowanych dokumentów na okoliczności wskazane przez stronę.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Wobec braku stwierdzenia w sprawie uchybień procesowych, jak i naruszeń przepisów prawa materialnego Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), skargę, jako nieuzasadnioną, oddalił.
Sąd rozpoznawał skargę wniesioną na decyzję Dyrektora OR z dnia [...] września 2015r., nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR z dnia [...] września 2014 r., nr [...] wydaną w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013r.
Istota sporu wymaga rozstrzygnięcia, czy w zaistniałym stanie faktycznym wystąpiły przesłanki do zastosowania przez organy obu instancji art. 30 rozporządzenia Rady(WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. skutkujące odmową przyznania pomocy finansowej w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013.
Na wstępie należy podkreślić, że w skardze podniesiono zarzut nieważności postępowania, rozwijając ten zarzut w piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2015r., będącym uzupełnieniem złożonej skargi.
Skarżąca spółka argumentowała, że zarzut kwalifikowanej wady nieważności wynikał
z wydania skarżonej decyzji w sytuacji braku skutecznego doręczenia decyzji organu
I instancji, co skutkowało zdaniem skarżącej brakiem jej wprowadzenia do obrotu prawnego, powołała się na orzeczenia wydane przez NSA w sprawach II GSK 2769/12
i 2770/12.
Ustosunkowując się do tego zarzutu w pierwszej kolejności należy wskazać, że orzeczenia wydane przez NSA w sprawach II GSK 2769/12 i 2770/12, dotyczyły doręczenia zastępczego, natomiast w rozpoznawanej sprawie, doszło do doręczenia
w dniu 6 października 2014r. decyzji organu I instancji do rąk prezesa zarządu skarżącej spółki M.P., która wniosła w terminie odwołanie z dnia [...] października 2014r.,oraz podniosła merytoryczne zarzuty co do treści decyzji.
Z treści nie tylko decyzji ale także oznaczenia strony, wynika jednoznacznie,
że wydana decyzja nie dotyczyła M.P., ale dotyczyła S sp. z o.o. następcy prawnego E sp. z o.o. reprezentowanej przez M.P.. Podniesiony przez skarżącą spółkę sposób doręczenia decyzji wydanej przez organ I instancji, nie stanowił naruszenia skutkującego uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z wypracowanym w tym przedmiocie stanowiskiem judykatury, nawet wadliwe doręczenie, które nie spowodowało negatywnego dla strony skutku w postaci niemożliwości wniesienia odwołania, nie stanowi uchybienia procesowego, o jakim mowa w art.145 § 1 pkt1 lit.c P.p.s.a., ze względu na brak negatywnego wpływu na wynik sprawy (patrz. Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2013r. str. 578 ).
W piśmie z dnia [...] grudnia 2015r. zarzucono także, że organ odwoławczy
z niewiadomego powodu uznał błędnie wnioski dowodowe strony o przesłuchanie świadków za wycofane przez stronę.
Z takim zarzutem nie można się zgodzić, albowiem do pisma skarżącej spółki z dnia
[...] maja 2015r. zostały załączone oświadczenia złożone przez prezesa zarządu oraz świadka wraz ze stanowiskiem strony, że w związku z przedłożonymi oświadczeniami wniosek o przesłuchanie pozostałych świadków wydaję się zbędny, także na stronie
19, 20 pisma z dnia [...] sierpnia 2015r. złożonego przez skarżącą spółkę 5 sierpnia 2015r. w pozycji dotyczącej " wnioski kierowane do organu" jednoznacznie wynika, że strona aby usprawnić postępowanie złożyła uzyskane od wnioskowanych świadków pisemne oświadczenia na formularzach powszechnie stosowanych przez Agencję
i zawierających potwierdzenie stosowanego pouczenia. Skarżąca sama podkreśliła, że wobec złożonych oświadczeń w trybie art.78 § 2 kpa, organ może i powinien uznać dowody z przesłuchań jako zbędne wobec wykazania okoliczności na które dowody te miały być przeprowadzone innymi dowodami ze źródeł osobowych - złożonymi przez strony postępowania.
Z przedstawionych powyżej okoliczności jasno wynika, że strona skarżąca złożyła oświadczenie cofające wniosek o bezpośrednie przesłuchanie przez organ świadków zastępując ten dowód złożonymi oświadczeniami, wniosek ten został przez organ odwoławczy uwzględniony.
Organ odwoławczy dokonując oceny złożonych oświadczeń słusznie wskazał, że ich analiza prowadzi do konkluzji, iż są one podobne w treści. Świadkowie podkreślają, że skarżąca ponosiła wszelkie koszty na rachunek własny, na jej rachunek odbywała się sprzedaż, spółka prowadziła pełną księgowość, odrębną gospodarkę kasową finansową i materiałową, zarząd spółki oraz dyrektor zarządzający mieli pełną swobodę
w zarządzaniu gospodarstwem i nigdy nikt nie ingerował w to jak zarządzane jest gospodarstwo. Organ słusznie uznał nie oceniając prawidłowości prowadzonej dokumentacji, że wbrew tym twierdzeniom, ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że P.M. brał udział w zarządzaniu spółką, na jego konto bankowe wpływały bowiem płatności przyznanie spółce, reprezentował spółkę w prowadzonych postępowaniach a należące do niego podmioty lub z nim powiązane kapitałowo, osobowo wykonywały usługi rolnicze.
Przechodząc do dalszej części rozważań, należy wskazać, że organy obu instancji podkreśliły, organy obu instancji podkreśliły, że w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające zastosowanie regulacji wyrażonej w art. 30 rozporządzenia Rady(WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r., którego treść stanowi, że nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego wsparcia.
Treść tej regulacji odpowiada treści art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, będącej przedmiotem interpretacji Trybunału Sprawiedliwości dokonanej
w wyroku z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt C-434/12, w którym orzekł, że:
1) przepis ten należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego.
W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się
o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi
w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.
2) artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie temu, by wniosek o płatność z systemu wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) został oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny, ubiegający się o skorzystanie z pomocy w ramach tego systemu, nie wykazuje niezależności funkcjonalnej lub że istnieje więź prawna między ubiegającymi się o taką pomoc, jednak przy braku uwzględnienia innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku.
Oczywiste natomiast jest, że to prawidłowo interpretowany przepis prawa materialnego przesądza jakie ustalenia faktyczne muszą być poczynione w sprawie, aby przepis ten mógł znaleźć prawidłowe zastosowanie.
W rozpoznawanej przez sąd sprawie dokonano ustaleń – niekwestionowanych przez skarżącą – o utworzeniu przez P.M. i członków jego rodziny licznych podmiotów ubiegających się o płatności, zbadano okoliczności dotyczące powiązań osobowych z uwzględnieniem pełnionych przez te osoby funkcji.
W szczególności nie jest kwestionowane, że P., R. i D.M. - jak ustaliły organy, czemu dały wyraz w uzasadnieniu (art. 107 § 3 k.p.a.) i które to ustalenia Sąd rozpoznający sprawę uznał za prawidłowe - utworzyli wiele spółek, w których są albo jedynymi wspólnikami, albo w których jedno z nich jest wspólnikiem.
Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że w myśl art.4 ust.3 Rozporządzenia Rady nr 2988/95 18 grudnia 1995r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich ( Dz. Urz. WE L 312/1 z dnia 23 grudnia 1995 r.)działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.
Zgodnie z art.33 ust.1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską celami wspólnej polityki rolnej są:
a) zwiększenie wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technicznego, racjonalny rozwój produkcji rolnej;
b) zapewnienie w ten sposób odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej , zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie;
c) stabilizacja rynków;
d) zagwarantowanie bezpieczeństwa dostaw;
e) zapewnienie rozsądnych cen w dostawach dla konsumentów
Podkreślić należy, że nie powinno budzić wątpliwości, iż cele w postaci osiągnięcia zwiększenia wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technicznego, racjonalny rozwój produkcji rolnej, zapewnienie w ten sposób odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu
osób pracujących w rolnictwie - nie mogą być uznane za spełnione w sytuacji, gdy poszczególne działki ewidencyjne stanowiące składnik gospodarstwa rolnego są
w kolejnych latach deklarowane przez kolejne spółki, które swobodnie przenoszą między sobą posiadanie działek.
Zaakcentowania wymaga również i to, że skarżąca spółka nie zatrudniała żadnych pracowników, nawet prezesa jej zarządu, nie dysponowała żadnym zapleczem maszynowym czy budynkami gospodarczymi i sama nie wykonywała żadnych prac, zlecając ich wykonanie podmiotom zewnętrznym należącym bądź powiązanym
z P.M.. Nie może być zatem mowy w takiej sytuacji o zwiększeniu wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technicznego, czy zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie na terenie, który skarżąca wskazała we wniosku o przyznanie kwestionowanej płatności. Nieruchomości położone są bowiem na terenie Województwa, zaś firmy z których usług skarżąca korzystała, zgodnie z przedstawionymi przez nią fakturami, mają swoje siedziby na terenie Województwa.
Zauważyć trzeba, że w przypadku płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na podstawie art. 1 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE)nr 1181/2013
z dnia 19 listopada 2013 r. nr w sprawie ustalenia współczynnika korygującego do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 73/2009
w odniesieniu do roku kalendarzowego 2013 i uchylającego rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 964/2013 (Dz. Urz. UE L 313/13), kwoty płatności bezpośrednich w rozumieniu art. 2 lit. d rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, które mają być przyznane rolnikowi w wysokości przekraczającej 2000 euro na wniosek
o przyznanie pomocy złożony w odniesieniu do roku kalendarzowego 2013 ulegają zmniejszeniu o 2,4536658%.
Natomiast płatności UPO w 2013 r. pomniejszone były w związku z zastosowaniem modulacji płatności zgodnie z art. 1 ust. 4 decyzji wykonawczej Komisji z dnia 11 lipca 2013 r., zatwierdzającej przyznanie przejściowego wsparcia krajowego w Polsce za rok 2013, w zw. z § 17a ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 9 marca 2009 r. w sprawie rodzaju roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. nr 40,poz. 326 ze zm.), płatność uzupełniająca podlega zmniejszeniu o kwotę odpowiadającą 10% nadwyżki łącznej kwoty płatności bezpośredniej, wsparcia specjalnego, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej i płatności do pomidorów ponad kwotę stanowiącą równowartość 5.000 euro przeliczoną na złote według kursu euro ustalonego na zasadach wynikających z art. 3 rozporządzenia nr 1913/2006.
Oznacza to, że składając jeden wniosek o przyznanie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego (płatność JPO i płatność UPO) przy konieczności stosowania modulacji w przypadku przedmiotowych rodzajów pomocy finansowej P.M. otrzymałby płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w dużo mniejszej wysokości (z uwagi na ograniczenia wynikające z art. 1 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1181/2013 oraz § 17a ust. 1 rozporządzenia UPO), niż kiedy po sztucznym podziale areału gruntów rolnych zgłaszanych do przyznania płatności wnioski o przyznanie płatności na rok 2013 r. złożyło kilkadziesiąt odrębnych podmiotów, z którymi P.M. bezpośrednio lub pośrednio jest powiązany.
W świetle przedstawionych okoliczności zachodziły także podstawy do stwierdzenia zamierzonej koordynacji pomiędzy powiązanymi podmiotami, na co wskazuje występowanie w każdym podmiocie P.M., wskazywanie przez dominującą większość spółek numeru konta bankowego P.M. jako konta, na które mają być przelewane środki uzyskane w ramach różnych płatności celowych, jak również faktyczne przelewanie środków z przyznanej pomocy na jego konto bankowe, wykonywanie przez niego lub powiązane z nim podmioty usług rolniczych na rzecz skarżącej, jak i szeregu innych spółek przez P.M. utworzonych czy też wspólny adres dla siedziby kilkudziesięciu spółek, a także jeden dla nich wszystkich wskazany adres dla korespondencji (znajdujący się w [...]), będący jednocześnie adresem zamieszkania P.M..
Uznać zatem należy, że prawidłowo oceniony został również element subiektywny stworzenia sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności, celem utworzenia których było wyłącznie uzyskanie korzyści sprzecznej z celami całego systemu wsparcia.
Odnosząc się do kwestii obowiązku organów zebrania i rozpatrzenia materiałów dowodowych w sprawie z wniosku dotyczącego przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2013 r. w pierwszej kolejności wskazać należy na regulacje art. 3 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Z art. 3 ust. 3 tej ustawy wynika, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Sąd zwraca uwagę, że postępowanie dotyczy pomocy finansowej udzielanej w związku z prowadzoną działalnością rolniczą, nie dotyczy ono powstałego z mocy prawa obowiązku podatkowego, zatem podmiotem mającym przejawiać aktywność w tym postępowaniu, polegającą na wykazaniu spełnienia pozytywnych przesłanek do uzyskania pomocy jak również wykazania braku wystąpienia negatywnych przesłanek skutkujących odmowę udzielenia pomocy jest podmiot, który z takiej pomocy chce skorzystać. Oznacza to, że jego aktywność nie może sprowadzać się głównie do negowania dokonanych przez organ prowadzący postępowanie ustaleń.
Skarżąca zarzuciła również, że organy ARiMR odmawiają przyznania płatności rozszerzając niejako w sposób nieuprawniony legalną definicje rolnika zakreśloną
w art. 2a rozporządzenia 73/2009. Organ wyciąga oparcie dla swej błędnej
tezy z definicji zawartej w punkcie I w/w Załącznika do Rozporządzenia Komisji (WE)
Nr 1444/2002 z dnia 24 lipca 2002 r., lub Rozporządzeniu PE i Rady WE 1166/2008
z dnia 19 listopada 2008 r., wedle których nakłada na wnioskodawcę nie istniejący
w sferze prawa regulującego płatności rolnicze obowiązek prowadzenia gospodarstwa rolnego jako wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak
i ekonomicznym która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolną. Za punktem 2.1 uchylonego załącznika organ twierdzi zdaniem skarżącej wyciągając rażąco nieuprawnione wnioski, że również w sferze przyznawania płatności rolnikom - gdzie pojęcia rolnika i gospodarstwa rolnego mają określone legalne definicje - dwa lub więcej oddzielnych i uprzednio niezależnych gospodarstw, zintegrowanych w rękach jednego posiadacza, uważa się za jedno gospodarstwo, jeśli mają obecnie wspólnego zarządcę lub też wykorzystują tę samą siłę roboczą i urządzenia. Organ nie baczy, że nie można budować wymogów w indywidualnym akcie stosowania prawa, które w obrocie prawnym po prostu nie istnieją. Skarżąca zwróciła uwagę, że omawiany wymóg nie miał i nie mógł w ogóle mieć zastosowania w sprawie o przyznaniu płatności, gdyż Rozporządzenie, które przywołuje organ odnosi się do definicji charakterystyk, wyjątków od definicji oraz regionów i okręgów, dotyczących przeglądów struktury gospodarstw rolnych dziedziny statystyki publicznej. Załącznik określa definicje i objaśnienia do wykazu charakterystyk stosowanych przy wspólnotowych przeglądach struktury gospodarstw rolnych i nie jest obowiązującym prawem. Został uchylony w dniu
4 stycznia 2010 r. przez rozporządzenie Komisji (WE) nr 1200/2009 z dnia 30 listopada 2009 r.
Ustosunkowując się do tego zarzutu podnieść należy, że do rozpoznawanej sprawy ma zastosowanie Rozporządzenie PE i Rady (WE) NR 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Dz.U.UE.L.2008.321.14) Rozporządzenie to ustanawia ramy tworzenia porównywalnych statystyk wspólnotowych dotyczących struktury gospodarstw rolnych oraz badania metod produkcji rolnej.
Zgodnie z artykułem 2 a) na użytek niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:
"gospodarstwo rolne" lub "gospodarstwo" oznacza wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą wymienioną w załączniku I na terytorium gospodarczym Unii Europejskiej jako działalność podstawową lub drugorzędną;
Rozporządzenie to chociaż zostało wydane w celu stworzenia porównywalnych statystyk wspólnotowych dotyczących struktury gospodarstw rolnych, to jednak nie zawiera innego pojęcia "gospodarstwa" jak definiowane w art.2b Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, a wręcz przeciwnie je uzupełnia o takie elementy jak względy, techniczne, ekonomiczne, posiadanie oddzielnego kierownictwa. Taki sposób interpretacji jest zasadny mając na uwadze wzajemne przenikanie i uzupełnianie się wspólnotowych regulacji i definicji dotyczących wsi oraz systemów płatności.
Jednoznacznego podkreślenia wymaga, że to od konkretnych podmiotów podejmujących inicjatywę gospodarczą zależy, w jakiej formie organizacyjnej (byle prawem dopuszczalnej), będą prowadzić dane przedsięwzięcie, a takim niewątpliwie jest produkcja rolna.
Sąd rozpoznający sprawę jednocześnie zwraca uwagę, że prowadzenie działalności rolniczej w formie spółki cywilnej czy spółki kapitałowej, nie może stanowić uzasadnienia dla obchodzenia przepisów prawa, regulujących przyznawanie wsparcia producentom rolnym. Zdaniem Sądu za takie może zostać uznane działanie polegające na zawieraniu, przez te same osoby (nawet w różnych konfiguracjach), wielu umów spółek cywilnych, czy kapitałowych i zgłaszanie przez tak utworzone podmioty wniosków o wsparcie (płatności). Swoiste "multiplikowanie" spółek stanowi zdaniem sądu w rozpoznawanej sprawie działanie nastawionego na uzyskanie pomocy (płatności) w wyższej niż dopuszczalna kwota.
Wskazywanie przez stronę na fakt utworzenia i działania spółki zgodnie
z prawem, nie podważa automatycznie ustaleń - w świetle całokształtu okoliczności – że utworzenie tego podmiotu, jako jednego z wielu - miało na celu stworzenie warunków, w sposób sztuczny, wyłącznie dla uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia bezpośredniego. Nie można bowiem twierdzić, że służy osiągnięciu zwiększenia wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technicznego, racjonalny rozwój produkcji rolnej, zapewnienie w ten sposób odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie - przyznawanie płatności z obejściem prawa dotyczącego ograniczeń związanych z zastosowaniem współczynnika korygującego przy przyznaniu kwoty płatności rolnikowi w wysokości przekraczającej 2000 euro, przez fakt tworzenia wielu spółek, przekazujących sobie w krótkich odstępach czasu grunty. Dokonana przez organ ocena dowodów w tym zakresie nie przekroczyła granic swobody, przewidzianej art. 80 k.p.a.
Na podstawie zgromadzonego materiału poczyniono prawidłowe i kompletne ustalenia faktyczne dotyczące sztucznego tworzenia przez P.M. wraz z powiązanymi z nim rodzinnie R. i D.M. warunków do uzyskania korzyści finansowej. Jest to w sprzeczności z celami prawa wspólnotowego i zmierzało do ominięcia przepisów tego prawa.
Skarżąca podniosła również, że organy pomimo wystąpienia przesłanki do łącznego rozpoznania wniosków złożonych za dany rok, prowadziły i wydawały decyzje w stosunku do każdego z wniosków odrębnie ( w tym do każdego wniosku spółek przejętych w skutek fuzji).
Ustosunkowując się do tego zarzutu, należy stwierdzić, że wydanie co do każdego złożonego wniosku samodzielnej decyzji zamiast łącznego ich rozpoznania mając na uwadze podstawę prawną odmowy przyznania płatności, nie miało wpływu na wynik sprawy.
Zdaniem Sądu, z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby działki co do których wystąpiono o przyznanie płatności zostały wydzielone
z gospodarstwa należącego do P.M. (os. fizyczna). Podjęte przez niego działania miały jednak na celu stworzenie sztucznych warunków, w celu ukrycia powiększenia stworzonego przez niego gospodarstwa rolnego i otrzymywania dopłat.
Działki objęte w posiadanie przez jedną ze spółek (należącą do P.M.) były w kolejnych latach przekazywane pomiędzy różnymi podmiotami powiązanymi z P.M., przy czym ostatecznie zgłosiła je skarżąca spółka. Istotnym jest, że P.M. występował w tych podmiotach jako wspólnik, członek zarządu, prokurent, lub pełnomocnik. W toku postępowania wykazano, że miał on faktyczny, umocowany prawnie wpływ na działalność tych podmiotów. Ważnym pozostaje fakt, że dopłaty były przekazywane na rachunek P.M., jak też to, że prace wykonywały firmy zależne od niego.
Te elementy, jak też inne akcentowane w toku postępowania przez organy (np. dotyczące adresów siedzib spółek) dowodzą, że działalność skarżącej była prowadzona na rachunek P.M., choć pod względem formalnym, ryzyko prowadzonej dzielności obciążało spółki cywilne i spółki z o. o. tworzone przez P.M. oraz osoby powiązane z nim rodzinnie.
Wynikający w tej sprawie mechanizm działania wskazuje na zamierzoną – już
w momencie powoływania spółek – koordynację stworzenia sztucznych charakterem warunków wymaganych do otrzymania płatności.
Mając na uwadze powyższe na podstawie art.151 P.p.s.a. skargę należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło