II SA/Go 95/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie Sędzia WSA Marek Szumilas Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Protokolant referent - stażysta Malwina Tomiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2011 r. sprawy ze skargi M.Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Uzasadnienie. Decyzją z dnia [...] listopada 20010 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104 k.p.a., art. 23a ust. 9, art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 3, ust. 7, ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (DZ.U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 ze zm.), Marszałek Województwa orzekł o uznaniu świadczeń rodzinnych wypłaconych Pani M.Ł. zamieszkałej w [...] wypłaconych na A.Ł., P.Ł., J.Ł. i M.Ł. w okresie od [...] lutego do [...] sierpnia 2007 r. w łącznej kwocie 2.912, za świadczenia nienależnie pobrane, które podlegają zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami oraz wezwał stronę do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w okresie od dnia [...] lutego 2007 r. do [...] sierpnia 2007 r. strona nie była uprawniona do świadczeń rodzinnych w Polsce. Decyzją z dnia [...] marca 2010 r., która uzyskała walor ostateczności, Marszałek Województwa odmówił stronie prawa do świadczeń rodzinnych na A.Ł., P.Ł., J.Ł. i M.Ł. w okresie od dnia [...] lutego 2007 r. do [...] sierpnia 2007 r. ze względu na fakt, że świadczenia rodzinne za wskazany okres należne były w całości z terenu Wielkiej Brytanii. W tej sytuacji wypłacone stronie świadczenia za okres od dnia [...] lutego 2007 r. do [...] sierpnia 2007 r. są świadczeniami nienależnie pobranymi podlegającymi zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami. Powyższa decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] listopada 20010 r. doręczona została na adres przez stronę wskazany, a odebrana została w dniu 17 listopada 2010 r. przez W.Ł. – małżonka strony. W dniu 3 grudnia 2010 r. (data stempla pocztowego na kopercie – 3 grudnia 2010 r.) do Urzędu Marszałkowskiego wpłynęło odwołanie M.Ł. od decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu odwołania strona podważa ustalenia faktyczne, które legły u podstaw rozstrzygnięcia, podnosząc iż zwrot należności powinien obejmować jedynie świadczenia rodzinne wypłacone stronie w miesiącach lipiec i sierpień 2007r., czyli za okres kiedy jednocześnie pobierała ona świadczenia rodzinne w Wielkiej Brytanii i w Polsce. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ wskazał na treść art. 129 § 2 k.p.a., w myśl którego termin do wniesienia odwołania od decyzji administracyjnej wynosi 14 dni. Dalej organ podniósł, iż odwołanie strony od decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] listopada 2010 r. nadane zostało w Royal Mail w Wielkiej Brytanii, jednakże do polskiej placówki operatora publicznego wpłynęło w dniu 3 grudnia 2010 r., w tym też dniu wpłynęło do Urzędu Marszałkowskiego Województwa, a zatem odwołanie zostało złożone z przekroczeniem ustawowego terminu. Termin do wniesienia odwołania od powyższej decyzji organu pierwszej instancji rozpoczął swój bieg w dniu 18 listopada 2010 r. i upłynął w dniu 1 grudnia 2010 r. Organ wyjaśnił, iż strona nie wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W tym stanie rzeczy, stwierdził organ, odwołanie pozostaje bezskuteczne. Na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego M.Ł. wniosła skargę. Skarżąca podniosła, iż dołożyła wszelkich starań by dochować 14 – dniowy termin do wniesienia odwołania. W dniu 29 listopada 2010 r. skarżąca z Oxfordu wysłała listem poleconym odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego za pośrednictwem Marszałka Województwa, natomiast w dniu 28 listopada 2010 r. o godz. 23: 39 wysłała faxem na nr [...] to samo pismo. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga okazała się zasadna. Stosownie do treści art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W myśl art. 57 § 5 termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało: 1) wysłane w formie dokumentu elektronicznego do organu administracji publicznej, a nadawca otrzymał urzędowe poświadczenie odbioru, 2) nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego, 3) złożone w polskim urzędzie konsularnym, 4) złożone przez żołnierza w dowództwie jednostki wojskowej, 5) złożone przez członka załogi statku morskiego kapitanowi statku, 6) złożone przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego. Dokonanie czynności procesowej z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, nie wywołuje żadnych skutków prawnych, innymi słowy jest prawnie bezskuteczne. W rozpatrywanej sprawie odwołanie M.Ł. od decyzji Marszałka Województwa z dnia [...] listopada 2010 r. nadane zostało w dniu w dniu 29 listopada 2010 r. w Royal Mail, co wynika z adnotacji znajdującej się na kopercie. Jednakże do polskiego operatora publicznego pismo to wpłynęło w dniu 3 grudnia 2010 r., na co wskazuje znajdująca się na kopercie pieczęć. W tym samym dniu odwołanie wpłynęło do organu pierwszej instancji (data prezentaty). Wobec powyższego, słusznie wywiódł organ, po myśli przytoczonego powyżej przepisu art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., za datę nadania pisma nie można uznać datę jego nadania w odpowiedniej placówce za granicą , w tym przypadku w Wielkiej Brytanii, lecz datę jego przekazania polskiej placówce pocztowej operatora publicznego, co - jak wynika z akt sprawy - nastąpiło w dniu 3 grudnia 2010 r. Przytoczony powyżej przepis art. 57 § 5 pkt 2 w praktyce orzeczniczej nie budzi żadnych problemów interpretacyjnych. Przykładowo w wyroku z dnia 26 września 2009 r. II OSK 1101/07, ONSAiWSA 2009/3/54 NSA stwierdził, że jeżeli pismo zostało nadane w zagranicznym urzędzie pocztowym, termin jego wniesienia należy uznać za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo to zostało przekazane polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. A zatem o zachowaniu terminu zawsze decyduje data stempla polskiej placówki pocztowej operatora publicznego. Jednakże, jak wynika z treści art. 57 § 5 k.p.a., procedura administracyjna przewiduje również inne sposoby nadania pisma do organu administracyjnego, które to sposoby również skutkują przyjęciem skuteczności jego doręczenia. Jednym z takich sposobów doręczenia pisma jest wysłanie w formie dokumentu elektronicznego do organu administracji publicznej, gdy nadawca otrzymał urzędowe poświadczenie odbioru. Definicję pojęcia "dokument elektroniczny" zawiera ustawa z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (DZ. U. z 2005 r. Nr 64 poz. 565). W art. 3 pkt 2 tejże ustawy jest mowa, że przez dokument elektroniczny należy rozumieć stanowiący odrębną całość znaczeniową zbiór danych uporządkowanych w określonej strukturze wewnętrznej i zapisany na informatycznym nośniku danych. Rozpatrując łącznie punkty 1 i 2 art. 3 powyższej ustawy, należy przyjąć że dokument elektroniczny jest stanowiącym odrębną całość znaczeniową zbiorem danych uporządkowanych w określonej strukturze wewnętrznej i zapisanym na informatycznym nośniku – materiale lub urządzeniu służącym do zapisywania, przechowywania i odczytywania danych w postaci cyfrowej lub analogowej. Kartka papieru może być uznana za dokument elektroniczny, gdyż można na niej zapisać w postaci analogowej zbiór danych stanowiący odrębną całość znaczeniową (por. komentarz Grażyny Szpor do art. 3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, Lex). W aktach administracyjnych sprawy znajduje się potwierdzenie nadania pisma za pomocą fax –u w dniu 28 listopada 2010 r. o godzinie 23;39 na nr [...]. W treści odwołania skarżąca podaje, że w dniu 29 listopada 2010 r. wyśle odwołanie drogą pocztową. W tej sytuacji organ odwoławczy analizując kwestię zachowania terminu do wniesienia odwołania winien również rozważyć, czy zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, że odwołanie wniesione zostało skutecznie, z zachowaniem ustawowego terminu, w sposób, o którym mowa w art. 57 § 5 pkt 1 k.p.a. Wynik rozważań w tej materii winien znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, tak aby z treści postanowienia wynikało w sposób nie budzący wątpliwości, że organ rozważał również możliwość wniesienia odwołania w formie dokumentu elektronicznego i możliwość zastosowania tej formy nadania pisma, wyrażnie w ustawie procesowej wymieniona, nie została przez organ pominięta. Ustalenia, w oparciu o które organ uznał, iż nie doszło do skutecznego nadania pisma w sposób wymieniony w art. 57 § 5 pkt 1 k.p.a., winny być umotywowane, tak jak to miało miejsce w przypadku pozostałych sposobów, o których mowa w art. 57 § 5 k.p.a. W zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy nie ustosunkował się do całości zgromadzonego materiału dowodowego. Zarówno nie rozważył możliwości zastosowania w sprawie art. 57 § 5 pkt 1 k.p.a., jak i nie ustosunkował się do znajdującego się w aktach sprawy potwierdzenia nadania pisma za pomocą fax –u. Okoliczności te mają dla sprawy zasadnicze znaczenie, albowiem mogą wpłynąć na ustalenia dotyczące terminu wniesienia odwołania. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 7, 77 i 80 k.p.a. Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 w punkcie II orzeczono, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu.