II SA/Go 956/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 listopada 2021 r. sprawy ze skargi E.S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...] – działając na podstawie art. 31zq ust. 7 w zw. z art. 31zy ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm.; dalej jako ustawa o COVID-19) w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.; dalej jako u.s.u.s.) i § 10 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i 2a pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371 ze zm.; dalej jako rozporządzenie) – odmówił E.S. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za miesiąc: - 01/2021 r. w kwocie 4650,34 zł, - 02/2021 w kwocie 5803,02 zł, - 03/2021 w kwocie 5803,02 zł, - 04/2021 w kwocie 5882,33 zł. W uzasadnieniu decyzji organ w pierwszej kolejności powołał treść § 10 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i ust. 2a pkt 1 rozporządzenia oraz wskazał, że zgodnie z art. 31zq ust. 4 ustawy o COVID-19 zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Następnie organ podał, że: - dnia 4 lutego 2021 r. wpłynął wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za miesiące grudzień 2020 r. i styczeń 2021 r., wniosek rozpatrzono pozytywnie; dnia 15 lutego 2021 r. wysłano informację o zwolnieniu z opłacania składek za grudzień 2020 r. w kwocie 5796,04 zł; kwota została ustalona na podstawie dokumentów rozliczeniowych złożonych do 7 lutego 2021 r.; dnia 11 marca 2021 r. wysłano informację o zwolnieniu z opłacania należności z tytułu składek za styczeń 2021 r. w kwocie 1594,98 zł.; kwota została ustalona na podstawie dokumentów rozliczeniowych złożonych do 28 lutego 2021 r. oraz stanu konta na ten dzień; - dnia 10 marca 2021 r. wpłynął wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za miesiąc luty 2021 r., wniosek rozpatrzono pozytywnie; dnia 24 marca 2021 r. wysłano informację o zwolnieniu z opłacania należności z tytułu składek za miesiąc luty 2021 r. w kwocie 2273,82 zł; kwota została ustalona na podstawie dokumentów rozliczeniowych złożonych do 14 marca 2021 r. oraz stanu konta na ten dzień; - dnia 6 maja 2021 r. wpłynął wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za miesiąc marzec 2021 r., wniosek rozpatrzono pozytywnie; dnia 12 maja 2021 r. wysłano informację o zwolnieniu z opłacania należności z tytułu składek za miesiąc marzec 2021 r. w kwocie 4722,99 zł; kwota została ustalona na podstawie dokumentów rozliczeniowych złożonych do 5 maja 2021 r. oraz stanu konta na ten dzień, - dnia 6 maja 2021 r. wpłynął wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za miesiąc kwiecień 2021 r., wniosek rozpatrzono pozytywnie; dnia 25 maja 2021 r. wysłano informację o zwolnieniu z opłacania należności z tytułu składek za miesiąc kwiecień 2021 r. w kwocie 8298,88 zł; kwota została ustalona na podstawie dokumentów rozliczeniowych złożonych do 23 maja 2021 r. oraz stanu konta na ten dzień. W związku z powyższym, w ocenie organu, stronie nie przysługuje prawo do ponownego zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za styczeń 2021 r., luty 2021 r., marzec 2021 r. i kwiecień 2021 r., ponieważ zwolnienia udzielono na podstawie wskazanych powyżej wniosków. Pismem z dnia [...] września 2021 r. E.S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższą decyzję, zarzucając organowi naruszenie: - art. 31zq ust. 7 w zw. z art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID-19, § 10 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i 2a pkt 1 rozporządzenia w zw. z art. 83 ust. 1 u.s.u.s. przez ich błędną wykładnię w wyniku przyjęcia, że skarżąca nie spełnia przewidzianych w przepisach przesłanek do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytuł składek za miesiące od stycznia do kwietnia 2021 r., podczas gdy skarżąca przesłanki te spełnia, w związku z czym objęta jest zakresem zastosowania powołanych norm prawnych, - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz niezrealizowanie obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, ewentualnie o uchylenie skarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi skarżąca nie podzieliła poczynionych w sprawie ustaleń organu, który nie odniósł się do prawa płatnika składek do dokonania korekty deklaracji rozliczeniowych, a tym samym prawa do zmiany wysokości zwolnienia ze składki. Nie wskazał również na przepis szczególny odmawiając przedsiębiorcy prawa do dokonania korekty dokumentów rozliczeniowych, bądź przepisu pozbawiającego przedsiębiorcę prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek w związku z dokonaniem korekty dokumentów rozliczeniowych. Zauważyła, ze analogiczna decyzja ZUS była przedmiotem interwencji Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców, który w komunikacie z dnia [...] czerwca 2021 r. wskazał, że przepisy ustawy o COVID-19 nie wykluczają możliwości dokonania korekty dokumentów rozliczeniowych. Prawo do korekty dokumentów rozliczeniowych jest prawem płatnika składek. Stanowisko ZUS narusza zasadę równego traktowania przedsiębiorców, przeczy zasadzie zaufania przedsiębiorców do władzy publicznej oraz narusza prawo do niedyskryminowania w życiu gospodarczym. Dochodzić może bowiem do takich przypadków, w których jedni przedsiębiorcy mają, przy przyznawaniu prawa do zwolnienia ze składek ZUS, uwzględnione korekty deklaracji, gdyż wpłynęły one do ZUS przed dniem rozpatrzenia wniosku, a więc były znane organowi na dzień rozpatrzenia wniosku, a innym przedsiębiorcom, których korekty deklaracji wpłynęły do ZUS po dniu rozpatrzenia wniosku przez ZUS, odmawia się zmiany wysokości udzielnej pomocy w zakresie zwolnienia z opłacenia składek ZUS. W oparciu o tę interwencję ZUS zmienił decyzję o odmowie prawa do zwolnienia ze składek, uwzględnił korekty deklaracji rozliczeniowych oraz zmienił przedsiębiorcy wysokość zwolnienia ze składki. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej przeprowadzonej pod względem legalności w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) jest opisana na wstępie decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiająca skarżącej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od stycznia do kwietnia 2021 r. w wysokościach wynikających z korekty deklaracji rozliczeniowych. W pierwszej kolejności wskazać należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 180 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735; dalej jako k.p.a.) oraz art. 123 u.s.u.s., znajdują zastosowanie przepisy k.p.a. W myśl art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. decyzja musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, składające się w szczególności ze wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Powinno ono więc wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, a więc musi w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim a nie innym rozstrzygnięciem przemawiają. Uzasadnienie decyzji spełnia szczególnie istotną rolę, gdyż pozwala na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności, czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, materiałów dowodowych, czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Celem tego elementu decyzji jest bowiem przedstawienie procesów myślowych, które doprowadziły organ do wydania danego rozstrzygnięcia, oraz wskazanie argumentów tłumaczących, dlaczego takie, a nie inne stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu powinna pozwolić - zarówno podmiotowi, którego rozstrzygnięcie bezpośrednio dotyczy, jak i ewentualnie sądowi administracyjnemu kontrolującemu następnie tę decyzję - odczytać kierunek rozważań oraz tok rozumowania organu. Organ uzasadniając swoją decyzję powinien mieć na uwadze konieczność realizacji zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Zasada przekonywania nie jest zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty podniesione przez stronę, a w szczególności te, które mają istotne znaczenie dla końcowego rozstrzygnięcia sprawy, muszą zostać rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane, co odzwierciedlać powinna wyraźnie treść uzasadnienia. Uzasadnienie decyzji wydanej w niniejszej sprawie niewątpliwie nie spełnia powyżej omówionych standardów. Skarżony organ w swoich rozważaniach ograniczył się bowiem w zasadzie wyłącznie do przytoczenia treści § 10 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i ust. 2a pkt 1 rozporządzenia oraz art. 31zq ust. 4 ustawy o COVID-19, a także treści wniosków skarżącej oraz informacji o przyznanych jej zwolnieniach z obowiązku opłacania składek za okres styczeń – maj 2021 r. odpowiednio wg stanu na dzień [...] lutego, [...] marca, [...] maja i [...] maja 2021 r., a następnie stwierdzenia, że stronie nie przysługuje prawo do ponownego zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres: styczeń 2021 r., luty 2021 r., marzec 2021 i kwiecień 2021 r., ponieważ zwolnienia udzielono na podstawie wskazanych powyżej wniosków. Powyżej zreferowany lakoniczny sposób uzasadnienia decyzji należy ocenić w konsekwencji jako istotne naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., z uwagi na brak dostatecznego ustosunkowania się przez organ do kluczowej okoliczności sprawy, tj. złożenia przez skarżącą korekty dokumentów rozliczeniowych dotyczących składek za okres styczeń- maj 2021 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie wyjaśnił w sposób przekonywujący w oparciu o jakie przepisy doszedł do wniosku, że stronie skarżącej nie przysługuje prawo do złożenia korekty złożonych pierwotnie deklaracji rozliczeniowych. Nieprzedstawienie przez organ w sposób wyczerpujący i rzetelny toku rozumowania stojącego za wydaniem orzeczenia administracyjnego, stanowi nie tylko naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., ale stanowi również jawne zaprzeczenie zasady przekonywania wynikającej z art. 11 k.p.a. Przedstawienie przez organ toku rozumowania jest o tyle istotne, że zdaniem Sądu zaprezentowane w zaskarżonej decyzji lakoniczne stanowisko jest błędne. Kwestia zwolnienia strony z obowiązku uiszczenia składek na podstawie złożonych korekt deklaracji rozliczeniowych była już przedmiotem orzeczeń sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Krakowie z 15 października 2021 r., I SA/Kr 1079/21, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 7 lipca 2021 r., I SA/Sz 363/21, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 14 września 2021 r., I SA/Gd 690/21, wyrok WSA w Poznaniu z 5 sierpnia 2021 r., II SA/Po 246/21). Stanowiska przedstawione w tych wyrokach Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela i przyjmuje za własne. W kontrolowanej sprawie nie budziło wątpliwości, iż skarżąca spełniała warunki do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od stycznia do maja 2021 r . na podstawie przytoczonych przez organ przepisów § 10 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i ust. 2a pkt 1 rozporządzenia. Istota sporu sprowadzała się do kwestii, czy w przypadku dokonania korekty deklaracji rozliczeniowych po udzieleniu zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek możliwe jest rozpoznanie nowego wniosku o zwolnienie z tych składek w wysokościach w wynikających z dokonanych korekt. Zdaniem Sądu z treści powołanych w decyzji przepisów w żaden sposób nie wynika stanowisko organu by kwota składek do zwolnienia była ustalana jednorazowo i nie mogła być korygowana do innej wysokości, a w konsekwencji nie wynika z niej z jakich przyczyn prawnych organ nie mógł orzekać o zwolnieniu w wysokości składek wynikających z korekty deklaracji rozliczeniowej, zwłaszcza jeśli zarówno deklaracje, jak ich korekty zostały złożone w terminie wskazanym w § 11 rozporządzenia, zgodnie z którym warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych za styczeń - kwiecień 2021 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2021 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. W ocenie Sądu nie sprzeciwia się temu też treść art. 31zq ust. 4 ustawy o COVID-19, w myśl którego zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Wprawdzie posługuje się on terminem "znanych" składek na dzień rozpatrzenia wniosku, jednakże ustawodawca nie posługuje się w tym przepisie pojęciem "prawidłowej" deklaracji rozliczeniowej złożonej do 30 czerwca 2021 r. Jeżeli zatem kwota składek w pierwotnej deklaracji była niższa niż należna, to późniejsza korekta deklaracji nie podważona przez organ, także może być objęta zwolnieniem. Prawodawca nie wyłączył możliwości składania korekt błędnych deklaracji ani też nie ograniczył w żadnym przepisie ustawy o COVID czy rozporządzenia terminu złożenia skutecznej korekty deklaracji rozliczeniowej za miesiące objęte wnioskiem o zwolnienie. Z przytoczonego przepisu wynika zatem, że jeżeli deklaracje rozliczeniowe za miesiące objęte wnioskiem, nawet błędne w sytuacji, gdy zostały złożone do 30 czerwca 2021 r., to późniejsza ich korekta nie może skutkować odmową zwolnienia z należności składkowych. Przeciwny rezultat wykładni tego przepisu prowadziłby bowiem do niczym nieuzasadnionego pozbawienia strony prawa do korekty błędnie wypełnionej pierwotnej deklaracji, co wydaje się - pomijając wykładnię wskazanego przepisu - działaniem nielogicznym i nieracjonalnym. Mając na uwadze powyżej przedstawione naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, które odpowiednio mogły i miały istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Rozpatrując ponownie sprawę, organ zobowiązany będzie uwzględnić przedstawioną ocenę prawną Sądu, a w szczególności wykładnię art. 31zq ust. 4 ustawy o COVID-19, który nie stanowi przeszkody w załatwieniu wniosku skarżącej w oparciu o korektę deklaracji. ----------------------- # 2