II SA/Go 957/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Asesor WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2017 r. sprawy ze skargi D.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności środka zaskarżenia stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia. D.B. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 5 czerwca 2017 r. z pismem oznaczonym jako zażalenie w sprawie czynności podejmowanymi przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności, odnoszących się do wniosku wyżej wymienionej o wydanie orzeczenia o stopniu jej niepełnosprawności, w szczególności zawiadomienia z dnia [...] maja 2017 r., wzywającego wnioskodawczynię na posiedzenie tego Zespołu. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu zażalenia D.B. z dnia [...] czerwca 2017 r. na pismo Przewodniczącej Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] maja 2017 r. [...] w przedmiocie podjęcia czynności w zakresie wsparcia z PFRON – powołując się na art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 – określanej dalej jako k.p.a.) - stwierdził niedopuszczalność środka zaskarżenia. W uzasadnieniu tego postanowienia organ wskazał, iż D.B. zwróciła się do tut. Kolegium w dniu 5 czerwca 2017 r. z pismem oznaczonym jako "zażalenie" w sprawie podjęcia czynności w zakresie wsparcia z PFRON. Na wezwanie Kolegium, Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, pismem z dnia [...] lipca 2017 r ustosunkował się do pisma strony. Organ wyjaśnił, że wskazane pismo z dnia [...] maja 2017 r. jest zawiadomieniem o terminie posiedzenia składu orzekającego w sprawie D.B.. Jest to pismo szablonowe, stanowiące kolejne zawiadomienie, generowane w Elektronicznym Krajowym Systemie Monitorowania i Orzekania o Niepełnosprawności "S7 EKSMOON" przekazywane osobie zainteresowanej zgodnie z procedurą i obowiązującymi w niej terminami. Organ odwoławczy podkreślił, iż treść zaskarżonego pisma ma charakter jedynie informacyjny i nie podlega zaskarżeniu. Zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania. Za jedną z przyczyn niedopuszczalności odwołania o charakterze przedmiotowym uznać należy nieistnienie w sensie prawnym przedmiotu zaskarżenia, tj. decyzji administracyjnej. Jeżeli sprawa nie podlega załatwieniu przez wydanie decyzji administracyjnej, a strona wniosła odwołanie od informacji udzielonej jej przez organ I instancji, organ II instancji stwierdza niedopuszczalność odwołania. W skardze na to postanowienie D.B. zarzuciła mu naruszenie prawa i wyraziła niezadowolenie ze sposobu załatwienia sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjnym zważył, co następuje: Sądowa kontrola działalności administracji publicznej, przeprowadzona wg kryterium legalności i w granicach określonych przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 – określanej dalej jako p.p.s.a.) wykazała, iż skargę należało uwzględnić, jednakże z przyczyn innych niż w niej podniesione. Zaskarżony nią akt okazał się bowiem być obarczony wadą nieważności, co obligowało Sąd do jego wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Stosownie zaś do przepisu art. 20 k.p.a. właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się według przepisów o zakresie jego działania. Jeżeli zaś organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie ( art. 65 § 1 k.p.a. ). Wydanie decyzji lub postanowienia, od którego przysługuje zażalenie oraz określonego w art. 134 k.p.a., z naruszeniem przepisów o właściwości powoduje ich nieważność. W myśl art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. Zgodnie zaś z art. 126 k.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie. Jak stanowi przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz.1659) samorządowe kolegia odwoławcze są organami wyższego stopnia, w rozumieniu przepisów k.p.a. i ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Na zasadach określonych w odrębnych ustawach kolegia orzekają w innych sprawach niż wymienione w ust. 1 (ust. 2 art. 1 ustawy). Zgodnie zaś z art. 2 powołanej ustawy w sprawach, o których mowa w art. 1 ust. 1, kolegia są organami właściwymi w szczególności do rozpatrywania odwołań od decyzji, zażaleń na postanowienia, żądań wznowienia postępowania lub do stwierdzania nieważności decyzji. Regulacje powołanej ustawy nie dają kolegiom statusu organu wyższego stopnia, a tym samym organu odwoławczego w stosunku do powiatowych zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności . Także zgodnie z art. 17 pkt 1 k.p.a. samorządowe kolegia odwoławcze są organami wyższego stopnia jedynie w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego. Przy czym w myśl art. 5 k.p.a. przez organy jednostek samorządu terytorialnego rozumie się organy gminy, powiatu, województwa, związków gmin, związków powiatów, wójta, burmistrza (prezydenta miasta), starostę, marszałka województwa oraz kierowników służb, inspekcji i straży działających w imieniu wójta, burmistrza (prezydenta miasta), starosty lub marszałka województwa. Status zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności reguluje ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 2046 ze zm.- określanej dalej jako ustawa o rehabilitacji). Zgodnie z art. 6 ust. 1 tej ustawy powołuje się zespoły orzekające o niepełnosprawności: 1) powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako pierwsza instancja; 2) wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako druga instancja. Jak stanowi art. 6a ust. 1 w zw. z ust. 3 ustawy o rehabilitacji powiatowy zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności powołuje i odwołuje starosta (prezydent - w miastach na prawach powiatu) - w ramach zadań z zakresu administracji rządowej. Powiatowy zespół, działający w mieście na prawach powiatu, może być nazwany "miejskim zespołem do spraw orzekania o niepełnosprawności". Stosownie do art. 6c ust. 9 ustawy o rehabilitacji minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego upoważniony został do określenia w drodze rozporządzenia m.in. szczegółowych zasad wydawania orzeczeń, o których mowa w art. 5a, orzekania o niepełnosprawności i o stopniu niepełnosprawności, uwzględniając tryb postępowania przy orzekaniu oraz skład i sposób powoływania i odwoływania członków zespołów orzekających, a także sposób działania tych zespołów (pkt 1). Podkreślić ponadto należy, iż w myśl art. 66 ust. 1 ustawy o rehabilitacji w sprawach nieunormowanych przepisami ustawy stosuje się k.p.a., Kodeks cywilny oraz Kodeks pracy. Realizując delegację ustawową z art. 6c ust. 9 ustawy o rehabilitacji wydane zostało przez Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej rozporządzenie z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 1110 – określanego dalej jako rozporządzenie). Stosownie do § 19 ust. 1 rozporządzenia przewodniczący powiatowego zespołu oraz wojewódzkiego zespołu wyznaczają skład orzekający, w tym przewodniczącego, spośród członków zespołu posiadających zaświadczenia, o których mowa w § 23 ust. 1. Przewodniczącym składu orzekającego jest lekarz, specjalista w dziedzinie odpowiedniej do choroby zasadniczej dziecka lub osoby zainteresowanej (ust. 2). Zgodnie zaś z ust. 3 § 19 rozporządzenia powiatowy zespół i wojewódzki zespół, w składzie: przewodniczący zespołu oraz sekretarz lub wyznaczony przez przewodniczącego zespołu członek zespołu, wydaje: 1) orzeczenie o umorzeniu postępowania; 2) postanowienie w sprawie: a) uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, b) odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, c) przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, d) niedopuszczalności wniesienia odwołania; 3) zawiadomienia o niezałatwieniu sprawy w terminie oraz o wyznaczeniu nowego terminu do jej załatwienia. W myśl ust. 5 przewodniczący powiatowego zespołu oraz wojewódzkiego zespołu reprezentują zespół na zewnątrz i organizują jego obsługę administracyjno-biurową. Przytoczony powyżej stan prawny prowadzi do wniosku, iż do właściwości Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie należy sprawa dotycząca oceny dopuszczalności zażalenia wniesionego przez skarżącą D.B. na pismo Przewodniczącej Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] maja 2017 r. Orzekając zaskarżonym postanowieniem o niedopuszczalności zażalenia Kolegium naruszyło przepisy o właściwości rzeczowej. W konsekwencji postanowienie to obarczone jest wadą nieważności o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza ich nieważność w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji wyroku.