II SA/Go 963/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2012 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku Grupy Działaczy [...] o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie skargi na uchwałę Rady Miejskiej z dnia [...] r. nr X/56/11 w przedmiocie uchwalenia zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Dnia 23 stycznia 2012 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wniosek Grupy Działaczy [...] o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPPr w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że stowarzyszenie składa się z sześciu członków. Stowarzyszenie nie posiada majątku, dochodów, utrzymuje się jedynie z niewielkich składek członkowskich, które rocznie wynoszą 144 zł. Z powyższej sumy stowarzyszenie pokrywa koszty zakupu materiałów biurowych oraz kosztów korespondencji a także opłat za udzielenie informacji publicznej z zakresu ochrony środowiska. Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 17 lutego 2012 r. strona skarżąca został wezwana do uzupełnienia w terminie 7 dni złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez: 1. przedłożenie wyciągów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy. Powyższe wezwanie zostało doręczone stronie skarżącej w dniu 5 marca 2012 r. Stowarzyszenie nie uzupełniło wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Należy podkreślić, że ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przytoczonego powyżej przepisu. W niniejszej sprawie skargę wniosło stowarzyszenie zwykłe które w świetle przepisów ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 855 ze zm.) nie posiada osobowości prawnej, nie może prowadzić działalności gospodarczej, przyjmować spadków i zapisów oraz otrzymywać dotacji, a także korzystać z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie zwykłe uzyskuje środki na swoją działalność ze składek członkowskich (art. 40 ust 1, 42 ust. 1 i 2 cyt. ustawy). Brak osobowości prawnej oznacza, że stowarzyszenie nie posiada własnego majątku. Koszty administracyjne związane z działalnością stowarzyszenia pokrywane są ze składek członkowskich. W rozpoznawanej sprawie stowarzyszenie Grupa Działaczy [...] składa się z sześciu członków, którzy opłacają składki. Roczny dochód stowarzyszenia wynosi 144 zł. Z powyższej kwoty stowarzyszenie pokrywa między innymi wydatki związane z zakupem materiałów biurowych czy też z uiszczeniem opłat za udzielenie informacji publicznej z zakresu ochrony środowiska. Zważyć jednak trzeba, że strona skarżąca nie uzupełniła wniosku o przyznanie prawa pomocy. Należy podkreślić, że zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się, że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma odpowiednich środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie posiada ich, chociaż podjęto wszelkie niezbędne działania zmierzające do ich pozyskania (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2010, wyd. LexisNexis, s. 568). Wykazać oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r., I FZ 189/11, LEX nr 948866). Nadto odnosząc się do niewielkiego dochodu stowarzyszenia należy wskazać, że określenie wysokości składek członkowskich na poziomie uniemożliwiającym realizację zadań stowarzyszenia nie oznacza, że działalność stowarzyszenia ma być de facto finansowana ze Skarbu Państwa. Stowarzyszenie, chcąc realizować swojej statutowe cele, winno zgromadzić odpowiednie środki na poniesienie kosztów postępowania sądowego. W tej sytuacji nie istnieje bowiem żadna obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca zgromadzenie odpowiednich środków finansowych, a organizacja, ustanawiając symboliczne składki członkowskie, sama pozbawia się zdobycia środków na prowadzenie działań statutowych, co stanowi przesłankę do odmowy udzielenia pomocy prawnej. Nawet jeśli stowarzyszenie jest organizacją typu non profit, nie podlega ono zwolnieniu od obowiązku zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2011 r., I OZ 428/11, LEX nr 990354). Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.