II SA/Go 974/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie WIkp. - Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2012 r. w Gorzowie WIkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku H.O. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Na podstawie zarządzenia z dnia 3 stycznia 2012r. Przewodniczącego II Wydziału, H.O. został wezwany do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w wysokości 200 zł. 31 stycznia 2012r. do sądu wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że wraz z żoną z tytułu świadczeń rentowych dysponują dochodem w wysokości 1.441,53 zł (netto). H.O. oświadczył, że znajduje się w złym stanie zdrowia, pozostaje pod opieką córki. W uzupełnieniu złożonego wniosku skarżący podał, że otrzymał w styczniu 2012 r. kwotę 7.283,34 z tytułu dopłat bezpośrednich., którą przeznaczy na zakup lekarstw i rehabilitację, zakup opału a także na zabezpieczenie obowiązku zwrotu sumy 3.792,21 zł z tytułu nienależnie pobranych dopłat. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm. - dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Należy wskazać, że miesięczny dochód H.O. i jego żony wynosi 1.441,53 zł (netto). Skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i ponosi znaczne wydatki na zakup lekarstw i rehabilitację. Zważyć jednak trzeba, że w postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy badaniu podlega nie tylko dochód wnioskodawcy, ale także posiadany majątek oraz oszczędności. Należy podnieść, że w styczniu 2012r. skarżący otrzymał kwotę 7.283,34 z tytułu dopłat bezpośrednich. H.O. podał, że część otrzymanych pieniędzy (3.792,21 zł) stanowi zabezpieczenie w przypadku nałożenia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych dopłat. W tym kontekście należy stwierdzić, że obowiązek zwrotu nienależnie pobranych dopłat jest zdarzeniem przyszłym, niepewnym. Skarżący nie przedstawił bowiem ostatecznej decyzji zobowiązującej go do zwrotu przedmiotowej kwoty. Rozpatrując zaś wniosek o przyznanie prawa pomocy należy mieć na uwadze aktualną sytuację materialną wnioskodawcy. W orzecznictwie wskazuje się, że posiadanie przez stronę stałych dochodów w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2011 r., II GZ 89/11, LEX nr 783930). Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2010 r., l OZ 819/10, LEX nr 742076). W literaturze przedmiotu również zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). H.O. nie wykazał także nadzwyczajnych okoliczności, które w jednoznaczny sposób wpływałyby na pogorszenie, związanej z dochodami, sytuacji bytowej jego rodziny. Wpis od skargi nie jest wysoki, wynosi 200 zł. W konkluzji należy zatem stwierdzić, że H.O. nie wykazał, że zachodzi przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.