II SAB/Go 1/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.K. na bezczynność Rady Gminy [...] w przedmiocie niezałatwienia wniosku o zmianę przedsięwzięć w ramach funduszu sołeckiego postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] grudnia 2019 r. sołtys Wsi [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność uchwałę Rady Gminy [...] w przedmiocie niezałatwienia wniosku o zmianę przedsięwzięć przewidzianych do realizacji w 2019 r. w ramach funduszu sołeckiego przypadającego dla sołectwa [...]. Skarżący wniósł w skardze o zobowiązanie Rady Gminy do merytorycznego załatwienia wniosku o zmianę przedsięwzięć w ramach funduszu sołeckiego na rok 2019. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu, jako wniesiona przez podmiot nieposiadający zdolności sądowej w sprawie. Na wstępie wyjaśnić należy, iż skarga złożona została przez sołtysa sołectwa [...] w Gminie [...] jako reprezentującego w/w sołectwo. W myśl art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 446, dalej jako u.s.g.) gmina może tworzyć jednostki pomocnicze m.in. sołectwa. W świetle utrwalonego orzecznictwa i doktryny prawa jednostka pomocnicza nie jest kolejną jednostką samorządu terytorialnego, a stanowi część większej struktury jaką jest gmina. Podmioty te mają pomocniczy charakter, wykonują zadania gminy im powierzone i działają w ramach podmiotowości prawnej gminy. Same jednostki pomocnicze nie posiadają osobowości prawnej oraz umocowania do samodzielnego występowania w obrocie prawnym. Nie mogą być zatem samodzielnym podmiotem praw i obowiązków w sferze materialnego prawa administracyjnego. Brak regulacji prawnej w ustawie o samorządzie gminnym przyznającej sołectwom, dzielnicom i osiedlom prawo do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym na zasadach ustalonych w k.p.a. dla organizacji społecznych wyłącza także możliwość przyznania tym jednostkom pomocniczym gminy pozycji podmiotu na prawach strony w postępowaniu administracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2003 r., sygn. akt IV SA 2841/2001). Samodzielnie – we własnym imieniu i we własnym interesie, jednostki pomocnicze nie mogą skutecznie inicjować wszczęcia postępowania administracyjnego i nie mogą uczestniczyć w postępowaniu na prawach strony tego postępowania (por. wyroki NSA z dnia 26 maja 1992 r., sygn. akt SA/Wr 1248/91, z dnia 20 września 2001 r., sygn. akt II SA 1539/2000, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 9 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Bk 414/2006). Na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego kwestia zdolności sądowej uregulowana została w art. 25 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 dalej p.p.s.a.). Zgodnie z jego treścią zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona mają oprócz osób fizycznych i prawnych, nieposiadające osobowości prawnej: państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne oraz organizacje społeczne, jak również inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na nie obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Mając na uwadze wskazaną regulację na tle wcześniejszych rozważań nie ulega wątpliwości, iż sołectwo jako jednostka pomocnicza gminy nie należy do żadnej z wymienionych w art. 25 p.p.s.a. grup, w tym także nie jest samorządową jednostką organizacyjną. Za takie uważa się jednostki, które działają jako tzw. stationes communis, dysponując wyodrębnioną częścią majątku wyposażonej w osobowość prawną gminy, powiatu lub województwa (M. Niezgódka-Medek [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005 r., s. 63). Brak osobowości prawnej i umocowania do samodzielnego występowania w obrocie prawnym skutkuje uznaniem, że sołectwo nie ma zdolności sądowej, a więc nie może być stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w tym także nie może wnieść skargi do sądu na bezczynność organu. Podobnie rzecz ma się z organami jednostek pomocniczych gminy, tj. – jak w tym przypadku – z sołtysem jako organem wykonawczym sołectwa, któremu również nie można przypisać legitymacji uprawniającej do wniesienia skargi (zob. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2013 r. I OSK 1591/12). Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 i 6 p.p.s.a. orzeczono o odrzuceniu skargi.