II SAB/Go 105/13

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2014-03-20

Skład orzekający: Aleksandra Wieczorek, Sławomir Pauter, Michał Ruszyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012, a jeśli tak, to czy miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że postępowanie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 było prowadzone w sposób przewlekły, nieefektywny i niesprawny, co stanowiło naruszenie zasad szybkości i wnikliwości postępowania. Niemniej jednak, sąd stwierdził, że przewlekłość ta nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, ponieważ od pewnego momentu organ podejmował czynności zmierzające do merytorycznego załatwienia sprawy. W związku z tym sąd zobowiązał organ do załatwienia wniosku w określonym terminie i orzekł o kosztach postępowania.
Stan faktyczny
Spółka M złożyła skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012. Organ wielokrotnie informował o przesunięciu terminu załatwienia sprawy, a następnie zawiesił postępowanie z uwagi na toczące się postępowanie karne. Po uchyleniu postanowienia o zawieszeniu, organ nadal zwlekał z merytorycznym rozpatrzeniem wniosku, ograniczając się do informowania o przedłużających się terminach. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów K.p.a. dotyczących terminów załatwiania spraw.
Rozstrzygnięcie
I. zobowiązał Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do załatwienia wniosku z dnia [...] r. w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 w terminie dwóch miesięcy od dnia zwrotu organowi akt administracyjnych sprawy, II. stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądził od Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej M spółka jawna kwotę 340 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2014 r. sprawy ze skargi M Spółka Jawna na bezczynność Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 I. zobowiązuje Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do załatwienia wniosku z dnia [...] r. w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 w terminie dwóch miesięcy od dnia zwrotu organowi akt administracyjnych sprawy, II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej M spółka jawna kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. (data wpływu do Sądu – 27 grudnia 2013 r.) M Spółka jawna, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012. Skarga została wywiedziona na tle następującego stanu faktycznego sprawy. W dniu 17 maja 2012 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek M Spółka jawna reprezentowanego przez S.M. o przyznanie m.in płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012, natomiast w dniu 29 czerwca 2012 r. został złożony do organu wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2012 rok w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego. Do wniosku dołączono umowę przekazania zawartą w dniu [...] maja 2012 r.,w myśl której K.P. przekazał całość gospodarstwa rolnego o pow. 52,21 ha wraz ze wszystkimi zobowiązaniami w użytkowanie M Spółka Jawna. Pismem z dnia [...] października 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przekazał Gospodarstwu informację o klauzuli weryfikacji zobowiązań rolnośrodowiskowych podjętych w ramach PROW 2007-2013. Pismem z dnia [...] lutego 2013 r. organ poinformował wnioskodawcę, iż z uwagi na charakter przedmiotowej sprawy wymagającej przeprowadzenia szeregu ustaleń, termin rozpatrzenia wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej zostanie przesunięty do 31 marca 2013 r. W piśmie z dnia [...] marca 2013 r. M Spółka jawna, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyło do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie i przewlekłe prowadzenie postępowania. W uzasadnieniu podano, że organ do dnia wniesienia zażalenia nie przyznał żadnej z płatności na 2012 r., nie podejmował żadnych czynności w sprawie, ani nie wyznaczał dodatkowego terminu załatwienia sprawy. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uznał zażalenie za nieuzasadnione oraz odmówił wyznaczenia terminu do załatwienia sprawy. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzje w sprawie płatności wydawane są nie wcześniej niż od dnia 1 grudnia roku, w którym został złożony wniosek, a w przypadku nie wydania takowej decyzji do dnia 1 marca roku następującego po roku, w którym został złożony wniosek organ zawiadamia rolnika o przyczynach zwłoki, jednocześnie wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W przedmiotowej sprawie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR spełnił powyższą regulację, informując wnioskodawcę pismem z dnia [...] lutego 2013 r. o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie oraz wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR poinformował pełnomocnika skarżącej, że z uwagi na niezakończony proces kontroli termin załatwienia sprawy został przekroczony i wydanie decyzji nastąpi do dnia [...] maja 2013 r. Postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie przyznania M Spółka jawna płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że w dniu 11 stycznia 2013 r. do Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynął z Sądu Okręgowego Wydział Karny (sygn. akt [...]) akt oskarżenia przeciwko S.M.. Zdaniem organu konieczność uprzedniego rozstrzygnięcia będącego przedmiotem postępowania przed Sądem Okręgowym uzasadnia zawieszenie postępowania. M Spółka jawna, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła zażalenie na powyższe postanowienie organu I instancji. Zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2013 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR poinformował pełnomocnika skarżącej spółki, że z uwagi na skomplikowany charakter sprawy wymagającej przeprowadzenia szeregu ustaleń, zażalenie zostanie rozpatrzone do 17 sierpnia 2013 r. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] maja 2013r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji nie wykazał bezpośredniego związku między postępowaniem karnym, a postępowaniem z wniosku M Spółka jawna o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Postanowienie nie zawiera wyjaśnienia jaki zakres obejmuje akt oskarżenia, czego dotyczy oskarżenie, jakie zarzuty postanowiono stronie, na podstawie jakich dokumentów został sporządzony oraz w jakim związku pozostaje z rozstrzyganą sprawą administracyjną. Ponadto organ I instancji nie wykazał co ma ustalić Sąd Okręgowy Wydział Karny oraz jaki wpływ będą miały przedmiotowe ustalenia z wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2011 złożonym przez M Spółka jawna w powiązaniu z przepisami ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2012 r. poz. 243) oraz Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.). Dodatkowo organ I instancji nie rozpatrzył zgromadzonego materiału dowodowego, tj. wniosku o przyznanie płatności na rok 2012 r. M Spółka jawna, wniosku na rok 2012 w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego przez K.P. na rzecz M oraz wniosku o przyznanie płatności na rok 2012 K.P. jako jednego postępowania administracyjnego. W piśmie z dnia [...] września 2013 r. pełnomocnik skarżącej wniósł zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. Wskazał, że organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie, ograniczając się jedynie do informowania strony o nie dotrzymaniu terminu i wyznaczania kolejnych terminów załatwiania sprawy. W ocenie pełnomocnika skarżącej przedmiotowa sprawa winna zakończyć się wydaniem decyzji już dwa lata temu, a postępowanie prowadzone przez organ I instancji jest przewlekłe i nieudolne. Następnie postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR postanowił o przeprowadzeniu dowodu z dokumentów z zeznań świadków i podejrzanych (oskarżonych), zgromadzonych w toku postępowania prokuratorskiego i sądowego (sygn. akt [...]) i wyznaczeniu nowego terminu załatwiania sprawy na dzień 7 stycznia 2014 r. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uznał zażalenie skarżącej na przewlekłe prowadzenie postępowania za nieuzasadnione i odmówił wyznaczenia terminu do załatwienia sprawy. W uzasadnieniu organ wskazał, że czynności podejmowane przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR zarówno są istotne dla merytorycznego załatwienia sprawy, jak również nie można przypisać tym czynnościom pozornego charakteru. Zauważył, że organ zgodnie z art. 7 K.p.a. zobowiązany jest do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stwierdził również, że przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci protokołów zeznań świadków i podejrzanych, zgromadzonych w toku postępowania prokuratorskiego i sądowego jest bez wątpienia czynnością zmierzającą do merytorycznego załatwienia sprawy. Nadto, odnosząc się do zarzutu pełnomocnika skarżącej, że przedmiotowa sprawa powinna zakończyć się wydaniem decyzji już dwa lata temu Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że okresy braku aktywności organu wynikające z faktu zawieszenia postępowania administracyjnego nie mogą mieć wpływu na ocenę w zakresie przewlekłości postępowania administracyjnego. Wobec powyższego pełnomocnik skarżącej Spółki, w piśmie z dnia [...] grudnia 2013 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012. Zarzucił organowi naruszenie: - art. 35 i art. 36 K.p.a. poprzez rażące przekroczenie terminów załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym; - art. 12 K.p.a. polegające na jego nie zastosowaniu, skutkującym niewnikliwym i powolnym postępowaniu i nie posługiwaniu się najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy. Wniósł o zobowiązanie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR do rozpoznania wniosku i wydania decyzji w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 w terminie dwóch tygodni od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W ocenie pełnomocnika strony skarżącej w okresie od maja 2013 r. organ nie dokonał żadnej merytorycznej czynności. Nie jest aktywny, nie przejawia właściwego zaangażowania w załatwienie sprawy, brak po stronie organu właściwej koncentracji w szybkości prowadzenia postępowania administracyjnego. Co więcej postępowanie organu jest opieszałe, niesprawne i nieskuteczne. W odpowiedzi na skargę Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wniósł o jej oddalenie lub odrzucenie. Stwierdził, iż powodem zawieszenia postępowania było toczące się przeciwko skarżącej postępowanie karne przed Sądem Okręgowym, w którym S.M. jest osobą oskarżoną o bezprawne uzyskiwanie od Agencji dopłat do gruntów rolnych, w sytuacji gdy to nie ona była posiadaczem zgłaszanych do płatności gruntów rolnych. Z aktu oskarżenia wynika, iż S.M. mogła być członkiem zorganizowanej grupy wyłudzającej przez wiele lat od Agencji dopłaty do gruntów rolnych. Wyniki postępowania dowodowego w sprawie karnej mogą determinować ustalenia faktyczne sprawy administracyjnej przez to, że organ będzie mógł korzystać również z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie karnej i odnieść się do wyników postępowania i poczynionych w nich ustaleń. Dalej Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał iż w dniu [...] listopada 2013r. wydał postanowienie o przeprowadzeniu dowodu z protokołów zeznań świadków i oskarżonych, zgromadzonych w toku postępowania prokuratorskiego i sądowego w sprawie karnej pod sygn. akt [...]. Agencja wystąpiła do Sądu Okręgowego o przekazanie kopii ww. dokumentów. Stanowiło to wypełnienie wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. zawartych w wyroku z dnia 8 sierpnia 2013 r. (sygn. akt II SA/Go 532/13) celem wykazania bezpośredniości związku pomiędzy sprawą karną i administracyjną co ma kluczowe znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż z treści załączonego do akt administracyjnych aktu oskarżenia, wynikało, że zarzuty stawiane skarżącej dotyczą płatności uzyskanych za lata 2004-2010, a zatem nie obejmują roku, którego dotyczy niniejsza sprawa administracyjna, ale niewykluczone jest rozszerzenie aktu oskarżenia również o rok 2012r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał także, iż zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" (Dz. U. 2009 r. Nr 33, poz. 262 ze zm.) i § 26 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" w przypadku niezałatwienia sprawy dotyczącej przyznania płatności rolnośrodowiskowej do dnia 1 marca roku następującego po roku, w którym został złożony wniosek, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ma obowiązek zawiadomić rolnika o tym fakcie, podając przyczynę zwłoki, wskazuje nowy termin załatwienia sprawy. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zawiadamiał stronę skarżącą o niezałatwieniu sprawy w terminie wraz z podaniem nowego terminu załatwienia sprawy. Zdaniem organu czynności procesowe polegające na zawiadamianiu skarżącej o niezałatwienia sprawy w terminie i wskazaniu nowego terminu załatwienia sprawy stanowi o braku bezczynności organu i przewlekłości prowadzonego postępowania. Czynności te wypełniały dyspozycję wynikającą z art. 36 kpa, który zdaniem organu został zliberyzowany przez § 21 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" i § 26 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Z kolei zgodnie z regulacją art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd ją oddala (art. 151 p.p.s.a.). Zauważyć również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Stosownie do art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W myśl art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 – zwanej dalej "k.p.a."), na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Podkreślić należy, że w przypadku skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, warunek formalny do wniesienia skargi do sądu administracyjnego stanowi wyłącznie złożenie zażalenia w trybie art. 37 k.p.a. Nie ma zatem znaczenia to, czy zażalenie takie zostało rozpatrzone oraz stanowisko jakie zajął organ wyższego stopnia w danej sprawie. W przedmiotowej sprawie skarżąca Spółka spełniła wszystkie warunki formalne umożliwiające rozpoznanie skargi, bowiem w piśmie z dnia [...] września 2013 r. wniosła do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Kierownika Biura ARiMR w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012. Zauważyć również trzeba, że ustawodawca stosunkowo niedawno wprowadził możliwość złożenia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, tj. ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r., Nr 6, poz. 18 ze zm.). Na skutek tej nowelizacji zaistniała konieczność reinterpretacji pojęcia "bezczynności", poprzez ograniczenie jego rozumienia do niewydania w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12 dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej cbois.nsa.gov.pl). Nadto, pojęcie przewlekłego prowadzenia postępowania nie zostało zdefiniowane w ustawie. W doktrynie przyjmuje się, że jest to postępowanie prowadzone w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 5, Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z 13 sierpnia 2013 r. sygn. akt II OSK 549/13 dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej cbois.nsa.gov.pl). W świetle wyżej wskazanych definicji stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z przewlekłością postępowania. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na skutek wniosku z dnia [...] maja 2012 r. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012. W odpowiedzi na skargę organ wskazał jedynie na fakt wydania przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR postanowienia dowodowego z dnia [...] listopada 2013r. oraz wystosowywania do skarżącej zawiadomień o terminie załatwienia sprawy. Jednocześnie wskazywał, że prowadzone postępowania karne nie dotyczą bezpośrednio spółki oraz okresu do którego odnosi się wniosek o płatność zaznaczając jedynie, iż "w sprawie niewykluczone jest rozszerzenie aktu oskarżenia również o rok 2012". W toku postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR kilkakrotnie informował skarżącą o niezałatwieniu sprawy w terminie, tj. w pismach z dni: [...] lipca 2013 r., [...] kwietnia 2013 r. i [...] lutego 2013 r. za każdym razem wskazując, że w przedmiotowej sprawie nie zostały jeszcze zakończone niezbędne kontrole z uwagi na skomplikowany charakter sprawy oraz toczące się postępowanie w sprawie nienależnie pobranych płatności. Niemniej jednak, do dnia [...] listopada 2013 r. w aktach administracyjnych niniejszej sprawy, prócz kolejnych zawiadomień o niezałatwieniu sprawy w terminie i wskazywaniu nowych terminów, brak jest jakichkolwiek dokumentów świadczących o czynnościach podejmowanych w tym czasie przez organ. Wskazać należy, że zgodnie z regulacją art. 36 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Podobne brzmienie mają powoływane przez organ przepisy rozporządzenia § 21 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" (Dz. U. 2009 r. Nr 33, poz. 262 ze zm.) i § 26 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy". Zgodnie z treścią tej regulacji o niezałatwieniu sprawy dotyczącej płatności do dnia 1 marca roku następnego po roku złożenia wniosku, należy zawiadomić rolnika z podaniem przyczyny zwłoki i wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy. Zauważyć trzeba, że wskazana w art. 36 k.p.a. możliwość informowania strony o niezałatwieniu sprawy w terminie i wyznaczeniu nowego terminu, ma charakter wyjątkowy i nie może być przez organy nadużywana. Zgodnie bowiem z regulacją art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Nadto w myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Z kolei załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3) O ile przepisy k.p.a. oraz wskazanej ustawy nie nakazują organowi, który informuje o niezałatwieniu sprawy w terminie, wskazywania dokładnie jakie jeszcze czynności w sprawie zamierza podjąć to powinny one wynikać z akt administracyjnych danego postępowania. Strona bowiem korzystając z możliwości wglądu do akt sprawy powinna wiedzieć co w danej sprawie organ uczynił by wydać dane rozstrzygnięcie. Z akt administracyjnych zgromadzonych przez organ w niniejszej sprawie oprócz kolejnych informacji o niezałatwieniu sprawy w terminie i postanowienia o przeprowadzeniu dowodu z akt sprawy karnej, nie wynika, aby Kierownik Biura Powiatowego ARiMR podejmował czynności zmierzające do szybkiego i merytorycznego załatwienia sprawy. Podejmowane przez organ czynności zmierzają cały czas do ustalenia przesłanek ewentualnego zawieszenia postępowania z uwagi na toczące się postępowanie karne, a nie do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Takie działanie organu należy ocenić jako opieszałe i niesprawne. W prowadzonym postępowaniu brak jest jakiejkolwiek dynamiki. Działania organu w zasadzie ograniczają się do wydawania zawiadomień o niezałatwieniu sprawy w terminie. Po uchyleniu przez organ II instancji, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. postanowienia Kierownika Biura Powiatowego o zawieszeniu postępowania administracyjnego, organ do dnia [...] listopada 2013r. (postanowienie o przeprowadzeniu dowodu z akt sprawy karnej) nie dokonał żadnych czynności. Wobec powyższego zarzuty podniesione przez skarżącą dotyczące naruszenia przez organ art. 12 i 35 k.p.a. należało uznać za zasadne. W ocenie Sądu postępowanie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR prowadzone jest w sposób nieefektywny i niesprawny, co w konsekwencji stanowi, że jest ono prowadzone w sposób przewlekły. W niniejszej sprawie skutecznie zatem można postawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie. Z uwagi, że od dnia [...] listopada 2013r. organ wykonuje czynności zmierzające do merytorycznego załatwienia sprawy, nie można zaistniałej przewlekłości przypisać charakteru rażącego naruszenia prawa, niemniej jednak wykonywane są one w zbyt dużym odstępie czasu i brak w nich należytej staranności i koncentracji niezbędnej w świetle zasady szybkości postępowania wynikającej z art. 12 k.p.a. Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności Sąd, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. zobowiązał Kierownika Biura Powiatowego ARiMR do załatwienia wniosku skarżącej w terminie dwóch miesięcy od dnia zwrotu akt administracyjnych organowi, stwierdzając jednocześnie, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 1 i 2 wyroku). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło