II SAB/Go 11/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Mirosław Trzecki Protokolant specjalista Magdalena Tyniec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi [...] na bezczynność Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w przedmiocie zwrotu opłaty związanej z pozostawieniem bez rozpoznania wniosku o wpis na listę radców prawnych postanawia: skargę odrzucić. Sygn. akt II SAB/Go 11/08 POSTANOWIENIE Dnia 5 czerwca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Mirosław Trzecki Protokolant specjalista Magdalena Tyniec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi [...] na bezczynność Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w przedmiocie zwrotu opłaty związanej z pozostawieniem bez rozpoznania wniosku o wpis na listę radców prawnych postanawia: odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na bezczynność organu . Pismem z dnia 31 grudnia 2007 r. M.Z. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w Warszawie skargę na pozostawienie wniosku o wpis na listę radców prawnych bez rozpoznania oraz na odmowę zwrotu opłaty za wpis w kwocie 2.500 zł przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w Z. Dnia 26 marca 2008 r. przedmiotowa skarga wraz z aktami sprawy wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. W odpowiedzi na skargę Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w Z. wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił następujący stan faktyczny: M.Z. w dniu 5 października 2006 r. złożyła do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych – dalej zwanej OIRP w Z., wniosek o wpis na listę radców prawnych. Uchwałą OIRP w Z. z dnia 5 lutego 2007 r. wniosek skarżącej pozostawiono bez rozpoznania z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych. Pismem z dnia [...] r. M.Z. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim na bezczynność OIRP w Z. w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o wpis na listę radców prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. postanowieniem z dnia 3 września 2007 r. w sprawie II SAB/Go 9/07 odrzucił skargę z powodu nieuiszczenia wpisu. Pismem z dnia 10 września 2007 r. M.Z. złożyła zażalenie na pozostawienie wniosku o wpis na listę radców prawnych bez rozpoznania przez OIRP w Z. do Krajowej Rady Radców Prawnych w Warszawie. Uchwałą [...] Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w Warszawie zwróciło podanie jako wniesione do organu niewłaściwego. Skarżąca pismem z dnia 31 grudnia 2007 r. wezwała OIRP w Z. do zwrotu opłaty za wpis na listę radców prawnych w kwocie 2.500 zł. W toku postępowania M.Z. wyjaśniła, iż jej skarga dotyczy bezczynności OIRP w Z. w przedmiocie zwrotu opłaty związanej z pozostawieniem bez rozpoznania wniosku o wpis na listę radców prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, iż badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza sprawdzenie, czy sprawa będąca przedmiotem skargi należy do właściwości sądu administracyjnego (art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.). Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów jedynie w sprawach określonych w punktach w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 p.p.s.a. Zatem sąd rozpatruje skargi na bezczynność organu w sprawach dotyczących wydania decyzji administracyjnej, postanowienia wydawanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty, postanowienia wydawanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, czy też innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Innymi słowy, dopuszczalność skargi na bezczynność organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy organ zwleka z wydaniem decyzji, postanowienia albo aktu lub dokonaniem czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a sprawa ma charakter sprawy z zakresu administracji publicznej. W przedmiotowej sprawie wniesiona skarga dotyczy bezczynności w przedmiocie zwrotu opłaty uiszczonej w związku z wnioskiem o wpis na listę radców prawnych, który został pozostawiony bez rozpoznania. OIRP w Z. pomimo wezwania nie zwróciła wskazanej opłaty, podnosząc w odpowiedzi na skargę brak podstawy prawnej do zwrotu. W tej sytuacji powstaje pytanie, czy wniesiona skarga dotyczy sprawy z zakresu administracji publicznej oraz co do charakteru czynności (aktu) polegającej na odmowie zwrotu przedmiotowej opłaty. Obie te kwestie mają znaczenie dla ustalenia kognicji sądu administracyjnego i dopuszczalności skargi. W ocenie Sądu opłata pobierana za wpis na listę radców prawnych wykazuje funkcjonalne powiązanie ze sprawą o tenże wpis do korporacji, jest pobierana za dokonanie określonej czynności. Należy dodać, iż uchwały Okręgowej Rady Izby Radców Prawnych o wpisie na listę radców prawnych lub o odmowie dokonania tego wpisu stanowią akty administracyjne – decyzje administracyjne podejmowane w trybie przepisów postępowania administracyjnego przez organ samorządu radcowskiego, który w tych sprawach pełni funkcję organu administracji publicznej (uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2007 r., II GSK 367/06). Obowiązek uiszczenia opłaty powstaje w toku – co wymaga podkreślenia – indywidualnej sprawy administracyjnej w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych. Uprawniony jest zatem wniosek, że również do postępowania w przedmiocie zwrotu opłaty w związku z niedokonaniem wpisu skarżącej na listę radców prawnych z uwagi na pozostawienie wniosku bez rozpoznania, winny znaleźć zastosowanie przepisy k.p.a. W ocenie Sądu stosunek prawny między osobą ubiegającą się o wpis a korporacją ma charakter publicznoprawny i takiż charakter posiada uiszczana opłata. W konkluzji należy stwierdzić, iż wniesiona skarga dotyczy sprawy z zakresu administracji publicznej. Pozostaje zatem kwestia ustalenia charakteru czynności (aktu) polegającej na odmowie zwrotu przedmiotowej opłaty. Zdaniem Sądu odmowa zwrotu powyższej opłaty winna być rozstrzygnięta w formie decyzji administracyjnej. W opinii Sądu, o ile sam technicznie pojmowany zwrot uiszczonej przez kogoś opłaty, może być uznany za czynność materialno-techniczną, o tyle odmowa takiego zwrotu – już nie (por. Z.Kmieciak, glosa do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., I OPS 3/07, OSP 2008, nr 5, s. 351). W przypadku odmowy zwrotu opłaty mamy bowiem do czynienia z władczą konkretyzacją uprawnienia, co mieści się w sferze działań decyzyjnych organów administracji publicznej podejmowanych w trybie jurysdykcyjnym. Warto dodać, że w literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż sprawa administracyjna powinna być załatwiona w formie przewidzianej prawem, jednakże w razie odmowy organu pozytywnego jej załatwienia, organ powinien wydać decyzję administracyjną. W takim przypadku nie stoi na przeszkodzie fakt, iż prawo nie przewiduje expresis verbis kompetencji do wydania decyzji negatywnej. Forma decyzji administracyjnej skuteczniej bowiem zapewnia ochronę praw podmiotowych strony. Reasumując należy stwierdzić, iż odmowa zwrotu opłaty przez OIRP w Z. związanej z pozostawieniem bez rozpoznania wniosku o wpis na listę radców prawnych winna nastąpić w formie uchwały stanowiącej w istocie decyzję administracyjną. Jednocześnie należy podkreślić, że Sąd w tym miejscu nie rozstrzyga, czy samo żądanie zwrotu opłaty jest uzasadnione. Dopuszczalność wniesienia skargi na bezczynność organu w wydaniu decyzji jest uzależniona od złożenia przez stronę zażalenia do organu administracji publicznej wyższego stopnia na niezałatwienie sprawy w terminie (art. 37 § 1 k.p.a.). Zgodnie bowiem z art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. skarga do sądu administracyjnego może być wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, gdy stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Do środków zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 p.p.s.a. należy zaliczyć również zażalenie do organu wyższego stopnia uregulowane w art. 37 § 1 k.p.a. Takie też stanowisko prezentowane jest w doktrynie (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2005, 7 wyd. s. 284-285), jak i w orzecznictwie (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2006 r., I OSK 480/06, LEX nr 188512). Z akt sprawy wynika, że strona skarżąca nie wniosła zażalenia do organu wyższego stopnia na bezczynność OIRP w Z. w przedmiocie zwrotu opłaty związanej z pozostawieniem bez rozpoznania wniosku o wpis na listę radców prawnych, tj. do Krajowej Rady Radców Prawnych w Warszawie. W związku z tym skargę M.Z. należy uznać za niedopuszczalną, a tym samym podlega ona odrzuceniu. Z tych względów, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.