II SAB/Go 128/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2019 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] na bezczynność Dyrektora Ośrodka dla Osób Uzależnionych [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Dyrektora Ośrodka dla Osób Uzależnionych do załatwienia wniosku skarżącego z dnia [...]r., II. stwierdza, że Dyrektor Ośrodka dla Osób Uzależnionych dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Dyrektora Ośrodka dla Osób Uzależnionych na rzecz skarżącego kwotę 177 (sto siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] kwietnia 2019 r. Stowarzyszenie [...], reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność Dyrektora Ośrodka dla Osób Uzależnionych [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W skardze zarzucono naruszenie: 1) art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie jakim stanowi normatywną podstawę do udostępnienia informacji o działalności jednostek organizacyjnych w zakresie w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, 2) art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2018 r., poz. 1330 ze zm., dalej: u.d.i.p.) w zakresie, w którym organ jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak udostępnienia informacji publicznej przez skarżony podmiot. Skarżące Stowarzyszenie wniosło o: 1) zobowiązanie podmiotu zobowiązanego do rozpatrzenia wniosku z [...] marca 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej, 2) zasądzenie od podmiotu zobowiązanego na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wedle norm przepisanych, 3) stwierdzenie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4) rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. W uzasadnieniu skargi wskazano, że [...] marca 2019 r. Stowarzyszenie złożyło do podmiotu zobowiązanego wniosek o udostępnienie informacji publicznej w postaci skanów faktur za zakup ze środków publicznych papieru w formacie A4 w czwartym kwartale 2018 r. Skarżący wskazał, że zgodnie z art. 14 ust. 1 u.d.i.p. wniósł o przesłanie informacji w formie elektronicznej na wskazany adres e-mail. Skarżący wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., termin do udostępnienia przedmiotowych informacji upłynął 8 kwietnia 2019 r. Pomimo upływu tego terminu podmiot skarżony, do którego został skierowany wniosek, nie udostępnił informacji publicznej, o którą wnioskowało Stowarzyszenie. Odpowiadając na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu pełnomocnik organu wskazał, że skarga w przedmiotowej sprawie wpłynęła do organu 16 kwietnia 2019 r. i w tym dniu uwzględniony został wniosek skarżącego oraz przesłane zostały na wskazany przez wnioskodawcę adres mailowy skany faktur. Pełnomocnik organu wyjaśnił, iż niedotrzymanie terminu udostępnienia informacji publicznej nastąpiło omyłkowo, było niezamierzone i wyniknęło z niedopatrzenia pracownika Ośrodka, co uzasadnia w jego ocenie oddalenie skargi. Pismem z [...] maja 2019 r. skarżący odnosząc się do odpowiedzi na skargę potrzymał złożoną skargę, z tym że – wobec udostępnienia żądanej informacji po złożeniu skargi – wniósł o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku. W pozostałym zakresie skarżący wniósł jak w skardze, w tym również o zasądzenie kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, na które składa się równowartość uiszczonego wpisu sądowego (100 zł), koszty zastępstwa procesowego (480 zł) oraz oplata od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł). W piśmie z [...] czerwca 2019 r. skarżący wyjaśnił, że wystąpienie do jednostek organizacyjnych województwa [...] z wnioskami o udzielenie informacji publicznej jest związane z zamiarem działań mających na celu ograniczenie kosztów funkcjonowania administracji, których część stanowią nakłady na zakup papieru. Skarżący zaznaczył, że wystąpił do wszystkich jednostek organizacyjnych województwa [...] celem było uzyskanie kompleksowej informacji w tym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W przypadku skarg na bezczynność kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest bezczynność Dyrektora Ośrodka dla Osób Uzależnionych [...] w zakresie rozpoznania wniosku z [...] marca 2019 r. złożonego przez Stowarzyszenie [...] o udostępnienie informacji publicznej. W świetle art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. nie ulega wątpliwości, że Dyrektor Ośrodka jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, zaś żądane we wniosku informacje stanowiły informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Bezsporne jest również to, że żądana informacja została skarżącemu udzielona dopiero 16 kwietnia 2019 r. a więc już po wniesieniu skargi (przesyłkę zawierającą skargę na bezczynność nadano 12 kwietnia 2019 r.) Dla oceny zasadności skargi na bezczynność istotny jest moment jej wniesienia. W sytuacji, gdy bezczynność istniała w tej dacie, lecz ustała po wniesieniu skargi, czyli tak, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., podlega postępowanie w zakresie zobowiązania do wydania aktu lub dokonania żądanej czynności (o czym orzeczono w punkcie I wyroku). Udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi, a przed jej rozpoznaniem, nie zwalnia sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego typu skargi. W związku z tym Sąd – na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – ustalił, że podmiot zobowiązany dopuścił się bezczynności i jednocześnie na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (punkt II wyroku). Orzeczenie rażącego naruszenia prawa jest zastrzeżone dla najbardziej jaskrawych przypadków długotrwałej bierności organów. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Zwłoka w rozpoznaniu wniosku skarżącego nie była skutkiem celowego działania, czy lekceważenia podmiotu wnioskującego. Sąd wziął również pod uwagę, że Ośrodek nie jest podmiotem wyspecjalizowanym w sprawach z zakresu informacji publicznej i tego typu postępowania stanowią dla niego nietypową materię. O należnych skarżącemu kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 oraz art. 206 p.p.s.a. W poczet zasądzonych kosztów postępowania sądowego, w łącznej wysokości 177 zł, Sąd zaliczył wpis od skargi - 100 zł, ustalony zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r., nr 221, poz. 2193 ze zm.), opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 60 zł, odpowiadające 1/8 stawki minimalnej, określonej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U z 2018 r., poz. 265). Sąd uznał bowiem, iż w realiach rozpoznawanej sprawy zachodzą okoliczności szczególne, uzasadniające zastosowanie normy art. 206 p.p.s.a. Zgodnie z powołanym przepisem, sąd w uzasadnionych przypadkach może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przywołany przepis dopuszcza możliwość tzw. miarkowania przy zasądzaniu zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącej. Zastosowanie omawianej normy ustawowej pozostawione zostało uznaniu sądu orzekającego i swobodnej ocenie w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy. Należy przy tym wskazać, że dla wykładni art. 206 p.p.s.a. pomocne są rozważania poczynione w orzecznictwie sądowym na temat rozumienia szczególnie uzasadnionych przypadków, o których mowa w art. 207 § 2 p.p.s.a. W wyroku NSA z 25 września 2009 r., sygn. akt I FSK 643/08, LEX nr 594128 wskazano, że za przesłankę odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości uznaje się rozpoznanie kilku jednobrzmiących skarg kasacyjnych przy uwzględnieniu związanego z tym nakładu pracy pełnomocnika strony, charakteru rozpoznawanych spraw oraz wkładu pełnomocnika w przyczynienie się do ich wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe wskazania Sąd dokonując miarkowania uwzględnił, iż niniejsza skarga jest jedną z wielu tożsamych treściowo, które wpłynęły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. sporządzonych wg jednego szablonu. Sądowi z urzędu wiadomo także, że przed innymi sądami administracyjnymi w kraju (przed WSA w Opolu) prowadzona jest duża liczba spraw o podobnym charakterze, w których skarżący reprezentowany jest przez tego samego profesjonalnego pełnomocnika, a sporządzane w tych sprawach wnioski o udzielenie informacji publicznej i skargi do sądów administracyjnych są tożsame lub bardzo podobne. W związku z tym nakład pracy pełnomocnika, związany z prowadzeniem niniejszej sprawy należy ocenić jako minimalny, co uzasadnia zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w adekwatnej do tego wysokości, tj. 1/8 stawki minimalnej stawki.