II SAB/Go 23/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2016 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.K. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na bezczynność Burmistrza w przedmiocie rozpoznania wniosku p o s t a n a w i a : 1. umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. 2. ustanowić radcę prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2016 r. odrzucił skargę S.K. na bezczynność Burmistrza w przedmiocie rozpoznania wniosku. Dnia 27 kwietnia 2016 r. wpłynął do Sądu wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy złożony na formularza PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku S.K. podała, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. S.K. oświadczyła, że pobiera emeryturę w wysokości 1.110,74 zł (netto). Skarżąca wskazała, że cierpi na liczne schorzenia i ponosi istotne wydatki na leczenia (rehabilitację). Nadto S.K. przedstawiła rachunki obrazujące ponoszone wydatki (podatek od nieruchomości za 2016 r. – 115 zł, telefon – 34 zł, woda – 32 zł, odpady komunalne – 48 zł, leki – 75 zł). Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Zasadą jest, iż prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów postępowania sądowego, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. W literaturze wskazuje się, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Należy wskazać, że na podstawie postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 marca 2016 r. przyznano S.K. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 249a p.p.s.a., jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznanie prawa pomocy umarza się. Należy zatem stwierdzić, że spełnione zostały przesłanki umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Analiza sytuacji materialnej S.K. prowadzi do wniosku, że uzasadniony jest wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Z przedłożonej decyzji wynika, że skarżąca otrzymuje emeryturę w wysokości 1.110,74 zł (netto). Nie można również pominąć, że S.K. jest osobą w podeszłym wieku (81 lat) i cierpi na liczne schorzenia. Skarżąca z umowy dzierżawy nie uzyskuje dochodów, gdyż dzierżawca zobowiązany jest jedynie do uiszczania podatków. S.K. oświadczyła, że nie posiada oszczędności. W sprawie nie występują racjonalne przesłanki mogące podważyć wiarygodność oświadczenia skarżącej odnośnie jej trudnej sytuacji majątkowej. Doświadczenie życiowe nakazuje przyjąć, że osoba dysponująca dochodem w wysokości 1.100 zł (netto), ponosząca standardowe koszty utrzymania, a także dodatkowe koszty leczenia, może mieć problemy z poczynieniem jakichkolwiek oszczędności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2010 r., II OZ 902/10, LEX nr 743993). W tej sytuacji uzasadniony jest wniosek, że wniosek S.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego zawiera usprawiedliwione podstawy i dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. został uwzględniony. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.