II SAB/Go 27/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Sławomir Pauter Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 lipca 2015 r. sprawy ze skargi M.H. na przewlekłość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie samowoli budowlanej I. zobowiązuje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego do załatwienia sprawy dotyczącej budowy napowietrznej linii elektroenergetycznej SN 15kV o symbolu L-405, na odcinku o numeracji słupów [...], usytuowanych na działce nr [...], objętej decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] – w terminie 1 miesiąca od dnia otrzymania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego akt administracyjnych sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem, II. stwierdza, że przewlekłość postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego M.H. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1. Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., znak: [...], Wojewódzki Inspektora Nadzoru Budowlanego uchylił w całości decyzję z dnia [...] maja 2012 r., nr [...], wydaną przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w sprawie budowy napowietrznej linii elektroenergetycznej SN 15 kV o symbolu L-405, na odcinku o numeracji słupów [...] usytuowanych na działce nr [...], w miejscowości [...], przekazując tę sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Powyższą decyzję kasacyjną organ I instancji otrzymał w dniu 28 listopada 2014 r. 2. W toku ponowionego postępowania Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu [...] stycznia 2015 r. zawiadomił G.D. - pełnomocnika M.H. ustanowionego w postępowaniu administracyjnym, że przyczyną zwłoki w załatwieniu sprawy jest "spiętrzenie się dużej ilości załatwienia spraw oraz sprawy organizacyjne tut. Inspektoratu". W zawiadomieniu tym wskazano nowy termin załatwienia sprawy – 28 lutego 2015 r. Następnie pismem z dnia [...] lutego 2015 r. strony zostały zawiadomione o wyznaczeniu na dzień [...] lutego 2015 r. terminu oględzin. Po przeprowadzeniu tych oględzin postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (sprostowanym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...]) nałożył na E sp. z o. o. obowiązek dostarczenia w terminie do dnia 15 maja 2015 r., ekspertyzy technicznej opisanej wyżej linii elektroenergetycznej. Jak wynika z przedstawionych akt administracyjnych po wydaniu tego postanowienia organ nie podejmował już żadnych czynności procesowych lub rozstrzygnięć w sprawie. Natomiast skarżący, reprezentowany przez wskazanego wyżej pełnomocnika, składał liczne pisma procesowe dotyczące sporu. 3. Z nadesłanych przez skarżącego dokumentów (k. 14-16 akt sądowych) wynika natomiast, że w dniu 19 marca 2015 r. skarżący złożył zażalenie na przewlekłość postępowania prowadzonego przez organ I instancji, które postanowieniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] zostało uznane za uzasadnione. 4. W skardze wniesionej w dniu 15 kwietnia 2015 r. skarżący domagał się wykonania decyzji kasacyjnej Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2014 r., znak: [...] zarzucając organowi I instancji przewlekłość postępowania oraz ignorowanie wyroków tutejszego sądu wydanych uprzednio w postępowaniu. W odpowiedzi na skargę organ przedstawił przebieg postępowania począwszy od otrzymania wyżej wskazanej decyzji kasacyjnej oraz opisał kwestie sporne między stronami oraz ustalenia poczynione w toku postępowania. Nie zajął jednak wyraźnego stanowiska wobec żądania skargi. 5. Do akt sądowych zostały przesłane odpisy pism procesowych kierowanych przez pełnomocnika skarżącego do organu I instancji z dnia [...] czerwca 2015 r. oraz [...] lipca 2015 r. w sprawie administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6. Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przed wniesieniem skargi - stosownie do treści art. 52 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 pkt 8 p.p.s.a. i art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 – określanej dalej jako k.p.a.) – skarżący wyczerpał tok instancji, składając do właściwego organu wyższego stopnia tj. do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zażalenie z dnia [...] marca 2015 r. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. 7. Przedstawienie całego przebiegu długotrwałego już postępowania jest zbędne, gdyż zakres objęty niniejszą skargą dotyczy jego fragmentu, mianowicie od dnia zwrotu akt administracyjnych sprawy organowi I instancji wraz z decyzją kasacyjną – to jest od dnia [...] listopada 2014 r. do dnia orzekania w niniejszej sprawie przez sąd administracyjny. Historia sprawy, zakres sporu oraz kwestie sporne były już kilkakrotnie przedmiotem rozstrzygnięć w sprawach rozpoznawanych przez tutejszy sąd, są dobrze znane stronom i nie ma potrzeby ich powtarzania (w szczególności wyroki wydane w sprawach o sygn. akt: II SA/Go 600/12, II SA/Go 143/14, II SAB 85/13). Istotne dla oceny prawidłowości działania organu I instancji w kontekście sprawności i terminowości prowadzonego postępowania jest to, że decyzją kasacyjną z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego uchylona została w całości decyzja organu I instancji z dnia [...] maja 2012 r., zaś sprawa została przekazana temu organowi do ponownego rozpoznania. Jak wynika z treści tej decyzji w ponowionym postępowaniu zachodziła konieczność dokonania ustaleń, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974 r., mającego zastosowanie w sprawie, zgodnie z wiążącym organy poglądem sądu wyrażonym w wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Go 600/12, potwierdzonym w wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Go 143/14. Przedstawiając obszernie stanowisko prawne organ II instancji wskazał, że w sprawie zachodzi potrzeba sporządzenia oceny technicznej przedmiotowej linii w zakresie jej wpływu "na warunki użytkowe otoczenia", a następnie w zależności od jej treści, rozstrzygnięcie o zastosowaniu trybu przewidzianego przepisami art. 40 lub 42 albo 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego z 1974 r. 8. Jak wynika z analizy akt organ I instancji zalecenie dotyczące tego dowodu zrealizował dopiero w początkach kwietnia 2015 r., a więc ponad 4 miesiące po otrzymaniu akt, w międzyczasie przeprowadzając w lutym 2015 r. oględziny. Jeśli chodzi o kwestie formalne – tylko jeden raz zawiadomił strony o przedłużeniu postępowania wyznaczając termin załatwienia sprawy na 28 lutego 2015 r. Z akt sprawy nie wynikają dalsze czynności procesowe organu, w szczególności związane z realizacją postanowienia nakładającego na operatora sieci linii elektroenergetycznej obowiązek przedstawienia do dnia 15 maja 2015 r. ekspertyzy technicznej lub inne zmierzające do zakończenia (załatwienia) sprawy. 9. Oceniając we wskazanym zakresie postępowanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego należy uznać, że jest ono przewlekłe. Organy administracji publicznej mają bowiem obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Normatywnym wyrazem tej zasady jest art. 12 § 1 k.p.a. Dodatkowo, na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Dopełnieniem tych zasad są przewidziane ustawą instrukcyjne terminy załatwiania spraw, i tak zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Z obowiązkiem tym skorelowany jest odpowiednio obowiązek informowania strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie wynikającym z art. 35 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). W sprawie jak wskazano organ nie dopełnił nawet formalnego obowiązku, gdyż poczynił tylko jedno zawiadomienie, którego termin już upłynął. 10. W sprawie zostały dokonane dwie czynności: oględziny i postanowienie nakładające na operatora obowiązek przedstawienia ekspertyzy technicznej. Oznacza to, że organ nie pozostaje w bezczynności, ale postępowanie prowadzone jest zbyt długo. Z przewlekłością postępowania mamy do czynienia wtedy, gdy organ administracji prowadzi postępowanie w sposób nieefektywny, gdy wykonywane są czynności zbędne lub działania pozorne, a także gdy organ powstrzymuje się od podejmowania czynności niezbędnych do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. O takiej sytuacji można mówić zwłaszcza w sytuacji, gdy organ, bez uzasadnionych względów, podejmuje czynności w znacznych odstępach czasu. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, bowiem okoliczności, na które powołuje się organ na swoje usprawiedliwienie (znaczne obciążenie, liczne wnioski i pisma procesowe strony) są nieprzekonywujące. Zakres sporu i jego tło prawne zostało już zakreślone w wyżej powołanych orzeczeniach, zaś zadania organu zostały szczegółowo skonkretyzowane w ostatniej decyzji kasacyjnej wydanej w sprawie. Czynności, które należało podjąć były więc znane już z momentem otrzymania akt sprawy, to jest [...] listopada 2014 r., organ kwestię ekspertyzy rozstrzygnął dopiero w kwietniu 2014 r. Nadto, mimo upływu terminu do złożenia ekspertyzy nie podjął żadnych czynności w sprawie. Okoliczności te potwierdza również zasadność zażalenia rozpoznanego w trybie art. 37 k.p.a. przez organ II instancji. 11. W świetle powyższych okoliczności należy uznać, że organ podejmował czynności w sposób opieszały, nieefektywny, bez należytej ich koncentracji, nie informując jednocześnie skarżącego o przyczynach zwłoki, nie wyznaczając również nowego terminu załatwienia sprawy. Uzasadnia to uznanie, że postępowanie organu było prowadzone przewlekłe w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a. w konsekwencji czego należało zobowiązać organ I instancji załatwienia sprawy w terminie jednego miesiąca od otrzymania akt wraz prawomocnym wyrokiem (pkt I sentencji). Jednocześnie Sąd uznał, że zaistniała w sprawie przewlekłość nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa (pkt II sentencji). Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a., będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań możemy powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, LEX nr 1218894). Biorąc pod uwagę tło i okoliczności sprawy, czas postępowania objęty niniejszą skargą oraz fakt, że sporządzenie ekspertyzy należy do innego podmiotu Sąd nie stwierdził w niniejszym postępowaniu symptomów rażącego naruszenia prawa. W przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 i 209 p.p.s.a Na koszty te składa się wpis w wysokości 100, zł ustalony zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.).