II SAB/Go 31/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.), Sędziowie Asesor WSA Joanna Brzezińska,, Asesor WSA Michał Ruszyński, Protokolant Anna Paprocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2007 r. sprawy ze skargi W.S. na bezczynność Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 1996r. o przyznanie pomocy społecznej I. zobowiązuje Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej do wydania w terminie 14 dni od dnia doręczenia wyroku decyzji administracyjnej w sprawie przyznania pomocy społecznej W.S. za miesiąc wrzesień 1996r. z jego wniosku z [...] września 1996r. II. w pozostałej części skargę oddala, III. przyznaje od Skarbu Państwa- Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz adwokat A.G. kwotę 240 zł ( dwieście czterdzieści złotych) plus należny podatek od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu II SAB/Go 31/06 UZASADNIENIE W.S. w dniu [...] grudnia 2005 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej, polegającą na nierozpoznaniu jego wniosku ustnego z dnia [...] sierpnia 1996 r. oraz wniosków pisemnych z dnia [...] września 1996 r. i [...] września 1996 r. o pomoc społeczną. W uzasadnieniu skargi W.S. podał, iż przedmiotowe wnioski dotąd nie zostały rozpoznane, przez co nie zostawała mu przyznania należna pomoc. W uzasadnieniu stanowiska, oraz w dalszych pismach procesowych, skarżący podnosił także argumenty mające uzasadniać inne jego skargi złożone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na akty administracyjne lub bezczynności Ośrodka Pomocy Społecznej bądź Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Sprawy te są rozpoznawane w innych postępowaniach. W odpowiedzi na skargę na bezczynność w sprawach z wniosków z dnia [...] sierpnia, [...] września i [...] września 1996 r. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej wniósł o jej odrzucenie, podając, że skarżący nie złożył zażalenia na bezczynność do organu wyższego stopnia, na podstawie art. 37 k.p.a. Jeżeli chodzi zaś o merytoryczną zasadność skargi to organ podał, iż W.S. nie złożył ustnego wniosku z dnia [...] sierpnia 1996 r., na który wskazywał w skardze. Natomiast wnioski pisemne zostały pozostawione bez rozpoznania, bowiem skarżący nie dołączył do nich wymaganych dokumentów i to pomimo wezwania. Zgodnie natomiast z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostawienie wniosku o pomoc społeczną bez rozpoznania nie ma postaci decyzji administracyjnej bądź postanowienia. Wniosek wraz z wymaganymi dokumentami skarżący złożył dopiero [...] październiku 1996 r. i dopiero od tego dnia mógł otrzymać pomoc, o którą wnosił. W dniu 26 lipca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wydał postanowienie sygn. akt II SAB/Go 4/06, którym powyższą skargę odrzucił, z przyczyn powołanych w odpowiedzi organu na skargę. Powyższe postanowienie zostało uchylone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2006 r. sygn. akt I OSK 1622/06. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki do odrzucenia skargi. W szczególności załączone do skargi kasacyjnej dokumenty świadczą o tym, że W.S. złożył zażalenie do organu wyższego stopnia w oparciu o art. 37 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił, co następuje: W.S. pismem z dnia [...] września 1996 r. złożył do Ośrodka Pomocy Społecznej wniosek o przyznanie mu pomocy materialnej w zakresie podstawowych potrzeb życiowych, tj. na zakup żywności, zapłatę rachunków związanych z utrzymaniem mieszkania oraz na zakup przyborów szkolnych dla syna. Do powyższego wniosku nie załączył dokumentów wskazujących na spełnienie warunków koniecznych do uzyskania wnioskowanej pomocy. W dniu [...] września 1996 r. ponownie zwrócił się z wnioskiem o pomoc materialną o zakresie przedmiotowym jak we wniosku z dnia [...] września 1996 r. Do wniosku załączył dowody przelewów z zakładu pracy, decyzje o przyznaniu renty rodzinnej, decyzję z dnia [...] sierpnia 1996 r. o waloryzacji renty, odcinki renty od stycznia do września 1996 r. umowę o pracę w szkole podstawowej, wyrok sądowy o przywróceniu do pracy, pisemną interwencję w sprawie wydania świadectwa pracy. We wniosku wskazał, iż został zarejestrowany w Rejonowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna pod nr [...], bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Pismem z dnia [...] września 1996 r. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej, odnosząc się do wniosku W.S. z dnia [...] września 1996 r. poinformował wnioskodawcę, iż wniosek będzie zarejestrowany i rozpatrzony po uzyskaniu dokumentów wymaganych w postępowaniu. W piśmie organ wskazał, iż nadto wnioskodawca powinien złożyć zaświadczenie o zarobku netto za miesiąc sierpień 1996 r. W dniu [...] października 1996 r. W.S. ponownie złożył wniosek o przyznanie pomocy, w uzasadnieniu wniosku wskazując na treść pisma wniosku z dnia [...] września 1996 r. Do wniosku W.S. załączył odcinki renty rodzinnej za poszczególne miesiące 1996 r. w tym za październik. Nadto oświadczył, iż nie był w stanie przedstawić zaświadczenia o zarejestrowaniu jako bezrobotny, gdyż to może otrzymać za jakiś czas. W tym też dniu został przeprowadzony wywiad środowiskowy. Organ wystąpił też do Rejonowego Urzędu Pracy o zaświadczenie o pozostawaniu wnioskodawcy bez zatrudnienia. W dniu [...] października 1996 r. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej wydał decyzję nr [...]r., na podstawie której przyznał W.S. pomoc rzeczową w postaci dożywiania syna w szkole publicznej w okresie od [...] listopada 1996 r. do [...] kwietnia 1997 r. W decyzji wskazano, iż została ona wydana po rozpoznaniu wniosku z dnia [...] października 1996 r. Nadto w dniu [...] października 1996 r. organ wydał decyzję nr [...], na podstawie której przyznał wnioskodawcy pomoc pieniężną w postaci zasiłku okresowego w kwocie po 100 zł miesięcznie, począwszy od października 1996 r. do grudnia 1996 r. Także w tej decyzji organ wskazał, iż została ona wydana z wniosku W.S. z dnia [...] października 1996 r. W dniu [...] grudnia 2005 r. wnioskodawca złożył zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego na bezczynność Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej. Organ wyższego stopnia do zażalenia ustosunkował się pismem z dnia [...] stycznia 2006 r., twierdząc, iż nie zachodzą podstawy do uznania bezczynności organu. Zażalenie oraz pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2006 r. nie zostało załączone do akt administracyjnych przekazanych przez organ Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. Powyższe dokumenty zostały przedstawione Sądowi przez skarżącego dopiero jako załączniki do skargi kasacyjnej na postanowienie z dnia 26 lipca 2005 r., sygn. II SAB 4/06, odrzucające skargę na bezczynność. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga W.S., okazała się zasadna w części, dotyczącej bezczynności organu w sprawie z wniosków skarżącego z dnia [...] września 1996 r. i [...] września 1996 r. i to jedynie za miesiąc wrzesień 1996 r. Jeżeli natomiast chodzi o bezczynność Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w sprawie z wniosku ustnego z dnia [...] sierpnia 1996 r. to skarga w tym zakresie okazała się bezzasadna, wobec braku dokumentów dowodzących temu, iż W.S. rzeczywiście składał taki wniosek. Nie wskazują bowiem na to żadne dokumenty z akt administracyjnych organu – w szczególności brak jest protokołu przyjęcia ustnie zgłoszonego wniosku. Takich dokumentów w toku postępowania sądowego nie przedłożył też skarżący. Natomiast skarga w części związanej z wnioskami pisemnymi jest uzasadniona. Ustawa z dnia 30 września 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w art. 2 §2 pkt 8 upoważniła sądy administracyjne do kontroli działalności administracji publicznej przez orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organu w załatwieniu, poprzez wydanie przez ten organ decyzji, postanowienia, bądź innego aktu czy też czynności z zakresu administracji publicznej, sprawy administracyjnej. Bezczynność organu administracyjnego, w rozumieniu powyższego przepisu należy zdefiniować jako stan, w którym pomimo ustawowego obowiązku organ nie załatwił sprawy w sposób powyżej wskazany, pomimo upływu terminu do jej załatwienia. Bezczynność ma miejsce wtedy, gdy organ nie podejmuje w terminie żadnych działań i obojętne jest to czy organ administracji nie wydał decyzji z powodu swej opieszałości, czy wobec błędnego uznania, że występują przesłanki negatywne dla załatwienia sprawy przez wydanie decyzji (por. wyrok NSA z dnia 5 listopada 1987 r. sygn. IV SAB 23/87, publik. ONSA 1988/1/13). Terminy do załatwienia sprawy wynikają z przepisów prawa. Jak wynika z art. 43 ust.1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 1993 r., Nr 13, poz. 60 ze zm.), na podstawie której W.S. domagał się pomocy społecznej, sprawa o jej udzielenie, winna być załatwiona w drodze decyzji. Natomiast zgodnie z art. 36 ust. 1 tej ustawy do postępowania w sprawie świadczeń pomocy społecznej (...) mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego ze zmianami wynikającymi z niniejszej ustawy. Jednocześnie ustawa o pomocy społecznej nie uregulowała odmiennie od Kodeksu postępowania administracyjnego terminu dla załatwienia wniosku o udzielenie pomocy społecznej. Zatem należy stąd wywieść, iż w sprawach o udzielenie pomocy społecznej organ powinien wydać decyzję w terminie określonym w art. 35 §1-5 k.p.a. Według wskazanych przepisów organ administracyjny obowiązany jest załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki. Jeżeli natomiast sprawa wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, nie późnej niż w ciągu miesiąca, zaś w sprawie szczególnie skomplikowanej w przeciągu dwóch miesięcy do wszczęcia postępowania. O ile organ nie jest w stanie wydać w powyższych terminach decyzji bądź postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, jego obowiązkiem jest zawiadomić o tym strony postępowania wraz z podaniem przyczyny zwłoki, jednocześnie wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 §1 k.p.a.). Skoro sprawa o przyznanie pomocy społecznej z ustawy o pomocy społecznej nie może być uznana za szczególnie skomplikowaną, ale jednocześnie wymagała przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (np. wywiadu środowiskowego – art. 43 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej z 1990 r.) to wniosek W.S. przyznanie pomocy społecznej powinien być rozpoznany przez organ w terminie jednego miesiąca od wszczęcia postępowania – złożenia wniosku przez skarżącego (art. 61 ust. 1 k.p.a.), bądź od uzupełnienia jego braków (art. 35 §5 k.p.a.). Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej tymczasem nie rozpoznał, pomimo upływu okresu 10 lat, wniosków skarżącego z września 1996 r. przyjmując, iż w oparciu o treść art. 43 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej z 1990 r. należało, wobec braku wszystkich wymaganych dokumentów, pozostawić je bez rozpoznania. Jednakże zdaniem Sądu, w sprawie nie zachodziły przesłanki do pozostawienia ich bez rozpoznania. Otóż organ uznając za niepełną dokumentację sytuacji majątkowej i osobistej W.S. przedstawioną wraz z wnioskami z [...] września 1996 r. z drugiej strony, uznał, iż wniosek z [...] października 1996 wraz z załączonymi dokumentami jest wystarczający do uzyskania pomocy. Jednakże W.S. do wniosku z października załączył te same dokumenty jak wraz z wnioskiem z [...] września 1996 r. Przedłożył nadto, bowiem jedynie odcinek renty za kolejny miesiąc, który upłynął w międzyczasie. Skoro zatem Dyrektor Pomocy Społecznej przyjął, iż wniosek z października 1996 r. spełniał warunki do udzielenia pomocy W.S., to niezrozumiałym jest dla Sądu, iż wnioski z września 1996 r. jako zawierające braki w dokumentacji należało pozostawić bez rozpoznania. Skoro w oparciu o te same dokumenty organ mógł ustalić uprawnienie wnioskodawcy w październiku 1996 r. to tak samo mógł ustalić uprawnienia we wrześniu 1996 r. Tak więc, poprzez błędną ocenę istnienia przesłanek do pozostawiania wniosków z września 1996 r. bez rozpoznania i upływie terminów, o których mowa w art. 35 §1-5 k.p.a., organ w ich rozpoznaniu pozostaje bezczynny (por. wyrok NSA z dnia 5 listopada 1987 r. sygn. IV SAB 23/87, publik. ONSA 1988/1/13). Prawdą jest, że rozpoznanie wniosku z dnia [...] października 1996 r. pochłania żądanie skarżącego o pomoc społeczną zawarte we wnioskach ze września 1996 r., skoro we wszystkich wnioskach domagał się tego samego. Nie mniej nie można twierdzić, iż żądanie W.S. wynikające z wniosków z [...] września 1996 r. zostało w całości "skonsumowane". Otóż w rozpoznaniu wniosku z października organ wydał dwie decyzje: nr [...] oraz nr [...]. Na podstawie powyższych decyzji organ orzekał o uprawnieniach wnioskodawcy począwszy od października 1996 r. Tymczasem W.S. na podstawie wniosków ze września 1996 r. domagał się udzielenia pomocy jeszcze we wrześniu 1996 r. O ile zatem można przyjąć, iż udzielenie pomocy skarżącemu od października 1996 r. pokrywa częściowo jego żądanie wskazane we wnioskach z września 1996 r. to jednak nie w całości. Organ nie wydał bowiem decyzji, co do udzielenia pomocy za wrzesień 1996 r. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 września 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zobowiązał Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej do wydania w terminie 14 dni od doręczenia wyroku decyzji administracyjnej w sprawie przyznawania W.S. pomocy społecznej, jego wniosków z [...] września 1996 r. za miesiąc wrzesień. W pozostałej części (w zakresie wniosku z dnia 30 sierpnia 1996 r.) skargę W.S. oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a. O przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 242 p.p.s.a. Wysokość wynagrodzenia została ustalona na podstawie §18 ust. 1 pkt 1c i §2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002 r., Nr 163, poz.1348 ze zm.).