II SAB/Go 31/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2017 r. sprawy ze skargi M.W. na bezczynność Starosty w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za dozór I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu, II. stwierdza, że Starosta dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. przyznaje od Starosty na rzecz skarżącego M.W. sumę pieniężną w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych, IV. zasądza od Starosty na rzecz skarżącego M.W. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. przez M.W., jest bezczynność Starosty w sprawie przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu marki [...] nr rej. [...]. W rozpoznawanej sprawie ustalono następujący przebieg postępowania: Zarządzeniem z dnia [...] października 2010 r., nr [...], Starosta wyznaczył M.W., prowadzącego działalność pod nazwą PPUH M.W. jako jednostkę do usuwania pojazdów w trybie art. 130a § 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98 poz. 602 ze zm. – dalej jako p.r.d.) do realizacji każdego zleceń wydanych przez Komendę Powiatową Policji. Następnie, na zlecenie Komisariatu Policji, zgodnie z dyspozycją nr [...], wydaną na podstawie art. 50a ust. 1 p.r.d., M.W. dokonał usunięcia pojazdu marki [...] o nr rej. [...]. W piśmie z dnia [...] listopada 2015 r. M.W. złożył do Starosty o, w trybie art. 130a ust. 1 pkt 1 p.r.d., wniosek o przyznanie wynagrodzenia za dozór i usunięcie pojazdu [...] w wysokości 18.160 zł. Odpowiadając na powyższy wniosek, organ pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. poinformował wnioskodawcę, że nie znajduje podstaw do zmiany dotychczasowego stanowiska wyrażonego w piśmie z dnia [...] maja 2015 r., tj. nie podzielił argumentacji wnioskodawcy, iż usunięcie pojazdu nastąpiło w trybie art. 130a ust.1 pkt 1 p.r.d. Powyższe rozstrzygnięcie M.W. zaskarżył odwołaniem, zaznaczając, iż na wypadek gdyby Samorządowe Kolegium Odwoławcze jako organ II instancji uznało, że Starosta nie wydał decyzji, od której przysługuje odwołanie, to jego odwołanie należy potraktować jako zażalenie w trybie art. 37 § 1 k.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność odwołania. Następnie postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] Kolegium uznało zażalenie za uzasadnione, wyznaczyło dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia [...] sierpnia 2016 r., zarządziło wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych naruszenia przepisów o załatwieniu sprawy w terminie oraz stwierdziło, że niezałatwienie sprawy nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r., znak [...] Starosta, działając na podstawie art. 18 i art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 599) w zw. z § 3 pkt 1 lit. a rozporządzenia z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 46, poz. 237) w zw. z art. 123 i art. 124 k.p.a. odmówił przyznania wynagrodzenia za usunięcie w dniu [...] października 2010 r. pojazdu marki [...] nr [...] i przechowywanie pojazdu na parkingu strzeżonym w wysokości 18.160 zł. Powyższe postanowienie, zaskarżone przez M.W. zostało uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. Nr [...], a sprawa przekazana do rozpoznania organowi I instancji. Postanowienie wraz z aktami sprawy zostało zwrócone do organu I instancji w dniu 16 listopada 2016 r. W piśmie z dnia [...] stycznia 2017 r. organ I instancji zawiadomił pełnomocnika skarżącego na podstawie art. 36 k.p.a., że niemożliwe jest załatwienie sprawy w ustawowym terminie i wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do 31 stycznia 2017 r. W piśmie z dnia [...] marca 2017 r. M.W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Starosty zarzucając naruszenie art. 35 § 1 k.p.a. przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu i wnosząc: 1) na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. o zobowiązanie Starosty do wydania decyzji w przedmiocie wniosku skarżącego o przyznanie wynagrodzenia za dozór i odholowanie pojazdu w trybie art. 130a p.r.d. w terminie zakreślonym przez Sąd; 2) na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. o stwierdzenie, że bezczynność Starosty miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 i 7 p.p.s.a. o przyznanie od Starosty na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w maksymalnej wysokości, tj. połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. = 18.110,25 pln.; 4) na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. o zasądzenie od Starosty na rzecz skarżącego kosztów postępowania wywołanych wniesieniem skargi, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że mimo upływu terminów ustawowych na załatwienie sprawy wynikających z art. 35 k.p.a., a także nowego terminu wyznaczonego przez Starostę na dzień [...] stycznia 2017 r., w sprawie nie ma żadnych postępów. Podkreślił, że sprawa aktualnie ma nieskomplikowany stan faktyczny, albowiem w uzasadnieniu postanowienia SKO z [...] listopada 2016 r., organ II instancji niemalże krok po kroku wskazał Staroście dalsze działania, jakie powinien podjąć organ i w sposób przejrzysty wyjaśnił stan prawny sprawy. Z uwagi na niepodjęcie odpowiednich czynności przez Starostę skarżący nadal przechowuje pojazd [...] na parkingu strzeżonym w [...] i od 76 miesięcy nie otrzymał wynagrodzenia za dozór nad pojazdem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że przekroczenie terminu na załatwienie sprawy nastąpiło z uwagi na skomplikowany charakter sprawy i okoliczności faktyczne. Ponadto w dniu [...] kwietnia 2017 r. organ wydał w sprawie postanowienie, rozstrzygając w przedmiocie kosztów dozoru. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej, sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów administracji oraz na przewlekłe prowadzenie postępowania przez te organy w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4. Na podstawie tego przepisu skarga do Sądu przysługuje więc w sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia (pkt 1-3) oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, określone w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie skarga została złożona na bezczynność Starosty w sprawie przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu. Terminy załatwiania spraw zostały zasadniczo określone w art. 35 § 1-3 k.p.a., z którego wynika, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Oznacza to, że niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości, iż Starosta przekroczył powyższe terminy, albowiem od zwrotu akt po wydaniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowienia z dnia [...] listopada 2016 r. Nr [...] tj. od [...] listopada 2016 r. do wydania postanowienia – [...] kwietnia 2017 r., minęły ponad 4 miesiące i w tym czasie organ nie podejmował jakichkolwiek czynności. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W niniejszej sprawie organ we wskazanym wyżej okresie wystosował do skarżącego tylko jedno takie zawiadomienie podając jako termin załatwienia sprawy [...] stycznia 2017 r. W orzecznictwie przyjmuje się, że bezczynność jest kwalifikowaną postacią przewlekłości. Bezczynność występuje wówczas, gdy w ustawowo określonym czasie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub niespiesznie prowadzi postępowanie, nie podejmując rozstrzygnięcia. O przewlekłości postępowania można natomiast mówić, gdy czas jego trwania przekracza rozsądne granice, przy uwzględnieniu terminowości i prawidłowości czynności podjętych przez organ, a także stopnia zawiłości sprawy i postawy samej strony (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2013 r., II OSK 2390/12, LEX nr 1341597). Nie może budzić wątpliwości, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy w okresie po zwrocie akt przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, to jest od [...] listopada 2016 r. do wydania postanowienia w dniu [...] kwietnia 2017 r., zaistniała bezczynność Starosty w rozpoznaniu sprawy. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W sytuacji, gdy – tak jak w niniejszej sprawie – po dniu wniesienia skargi, ale przed jej rozpoznaniem i rozstrzygnięciem przez Sąd, wydano postanowienie, postępowanie sądowoadministracyjne, o jakim mowa w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w części obejmującej zobowiązanie organu do dokonania czynności (wydania aktu) podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. uchwała NSA z 26.11.2008r., I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 63). Na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. należało stwierdzić, że organ dopuścił się bezczynności, przy czym na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. Oceniając tę okoliczność Sąd miał na względzie fakt, iż wniosek skarżącego pozostawał niezałatwiony przez prawie półtora roku, z czego przez ponad cztery miesiące, po zwrocie akt przez organ II instancji, organ I instancji pozostawał w zupełnej bezczynności. Podkreślenia wymaga, że bezczynność ta pozbawiona była jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia. Trudno bowiem za takowe uznać stwierdzenie organu, że sprawa miała skomplikowany charakter, w sytuacji gdy po wydaniu orzeczenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze organ nie podejmował już żadnych czynności poza wydaniem postanowienia, co nastąpiło [...] kwietnia 2017 r., a więc już po wniesieniu skargi na bezczynność. Nadto organ nie zawiadamiał strony o zwłoce w załatwieniu sprawy, a gdy już to zrobił, to wyznaczonego terminu także nie zachował. Z tych właśnie względów stwierdzić należało, że doszło do rażącego naruszenia art. 12 i art. 35 § 1-3 k.p.a. Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, iż zawarty w skardze wniosek o przyznanie sumy pieniężnej zasługuje na uwzględnienie w części i na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., przyznał od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 1000 zł. Określając wysokość sumy pieniężnej, Sąd miał na uwadze czas trwania postępowania, okres bezczynności organu oraz fakt, iż przyznanie tej sumy ma przede wszystkim pełnić funkcję dyscyplinującą organ i mobilizującą go do sprawnego działania. Jak bowiem wskazuje się w orzecznictwie, przyznanie sumy pieniężnej jest jednym ze środków służących realizacji postulatu szybkości postępowania przed organami administracji ( por. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1506/16, LEX nr 227305). W ocenie Sądu przyznanie sumy pieniężnej w wysokości 1000 zł spełni w stosunku do organu wskazaną rolę dyscyplinującą, a przyznanie sumy w kwocie wyższej, żądanej we wniosku nie było uzasadnione, gdyż jak należy podkreślić, odpowiedzialność za szkodę przewidzianą w art. 4171 § 3 k.c. wyklucza traktowanie sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 in fine p.p.s.a., jako odszkodowania. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów w kwocie 597 zł, na którą to kwotę składa się uiszczona opłata sądowa w wysokości 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika strony będącego radcą prawnym w wysokości 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2015.1804) oraz uiszczona opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa procesowego w wysokości 17 zł.