II SAB/Go 34/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędziowie Sędzia WSA Marek Szumilas (spr.) Sędzia WSA Sławomir Pauter Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi J.R. na przewlekłość postępowania Wójta Gminy w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skarżącemu J.R. uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 (sto) złotych. J.R. zamieszkały w [...], w piśmie z dnia [...] lutego 2014 roku skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., zatytułowanym jako zażalenie, poruszył sprawę odpływów wody z ulicy [...]. Wyjaśnił, że podczas większych opadów deszczu lub roztopach zimowych woda zalewa jego posesję. W piśmie uzupełniającym z dnia [...] lutego 2014 roku wyjaśnił, że składa skargę na przewlekłe prowadzenie sprawy, której przedmiotem jest zapewnienie odpływu wody z powierzchni drogi gminnej przez Urząd Gminy. Z załączonych do skargi dokumentów wynika, że M. domagała się od co najmniej [...] listopada 2006 roku udrożnienia rowów melioracyjnych dla zapobieżenia zalaniom jej nieruchomości przy ul [...]. Wójt Gminy, jako wskazany w skardze organ pozostający w bezczynności, nie złożył do Sądu odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić jako niedopuszczalną. Zgodnie z przepisem art. 54 § 3 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm. - nazywanej dalej jako p.p.s.a.) organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie, organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności ( por. T. Woś [w:] T Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 2004, s 84). Z przewlekłością mamy do czynienia wówczas, gdy organ wprawdzie podejmuje czynności, ale są one pozorne bądź nieefektywne do stanu sprawy, organ przedłuża bez uzasadnionej przyczyny postępowanie tym samym uchyla się od merytorycznego załatwienia sprawy Instytucja skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania organu ma na celu ochronę strony, poprzez doprowadzenie do załatwienia sprawy. Zgodnie z art. 149 p.p.s.a., uznając skargę na bezczynność lub przewlekłe postępowanie organu za zasadną, Sąd zobowiązuje ten organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Jeżeli natomiast w momencie rozpoznania skargi organ w bezczynności już nie pozostaje, to postępowanie sądowe podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., który stanowi, że Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Należy zauważyć, że przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 roku, w spr. I OPS 6/08 ). Jednak każde merytoryczne rozpatrzenie skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy skarga spełnia wymogi formalne i została złożona w przewidzianym w prawie trybie i terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.), który stanowi: "Art. 3 (...) § 2. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a." Z treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe postępowanie organów. Zgodnie z przepisem art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę do Sądu można wnieść dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia ustawa nakazuje natomiast rozumieć sytuację, gdy stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Oznacza to, że postępowanie sądowoadministracyjne nie powinno zastępować postępowania administracyjnego, a więc nie może zostać wszczęte dopóty, dopóki to postępowanie się toczy, jak również to, że postępowanie sądowoadministracyjne nie może zostać uruchomione, jeżeli nie zostały wykorzystane środki weryfikacji kwestionowanych aktów i czynności, dostępne podmiotowi, który chce uruchomić postępowanie sądowo-administracyjne, w postępowaniu administracyjnym (T. Woś [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008 s. 267). Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy p.p.s.a.). W przypadku skargi na bezczynność oraz przewlekłe postępowanie organu, jej wniesienie dopuszczalne jest jedynie wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w cyt. art. 52 § 3 ustawy p.p.s.a., bądź w art. 37 k.p.a., to znaczy złożyła zażalenie do organu wyższego stopnia na niezałatwienie sprawy w terminie, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Wniesienie zażalenia, bądź wezwania do usunięcia prawa, o jakich mowa w powołanych przepisach równoznaczne jest bowiem ze złożeniem środka zaskarżenia, spełniając zarazem kryterium "wyczerpania środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 2 ustawy P.p.s.a. Przy ocenie dopuszczalności skargi na bezczynność lub przewlekłość organu, znaczenia decydującego nie ma sposób rozpoznania takiego zażalenia przez organ wyższego stopnia. Nie ma również znaczenia forma załatwienia przez organ wyższego stopnia zażalenia na bezczynność lub przewlekłość organu pierwszej instancji, stronie zostaje bowiem otwarta droga do podniesienia przed sądem administracyjnym bezczynności organu I instancji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2006 roku, w spr. I OSK 480/06, wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Białymstoku z 4 grudnia 2006 roku, w spr. . II SAB/Bk 14/06, w Łodzi z dnia 24 sierpnia 2011 roku, w spr. II SAB/Łd 32/11). W rozpoznawanej sprawie, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 24 marca 2014 roku skarżąca J.R. ostał wezwany do podania w terminie 7 dni, czy przed wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., skierował w trybie art. 37 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy do organu wyższego stopnia tj. Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz do nadesłania do Sadu odpisu wniesionego ewentualnego zażalenia. Do akt sprawy zostało złożone w zakreślonym terminie, w dniu 7 kwietnia 2014 roku ( k 43 akt) zażalenie J.R. z dnia [...] sierpnia 2013 roku, skierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego za pośrednictwem Wójta Gminy, złożone w Urzędzie Gminy w dniu 30 sierpnia 2013 roku. Lektura uzasadnienia tego pisma wskazuje, że jego przedmiotem jest zażalenie na postanowienie Urzędu Gminy dotyczącego umorzenia zaległości podatkowej. Innego pisma skierowanego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżący nie złożył. Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt sprawy. W konsekwencji istniejącego stanu sprawy, że opisany wyżej warunek wyczerpania środków zaskarżenia nie został spełniony, Sąd z powołaniem się na przepis art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., odrzucił skargę. O zwrocie wpisu sądowego Sad postanowił na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego.