II SAB/Go 43/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. - Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2009 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.K. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na bezczynność Wojewody w przedmiocie rozpatrzenia skargi postanawia: 1. zwolnić skarżącego od ponoszenia kosztów sądowych, 2. ustanowić radcę prawnego. Sygn. akt II SAB/Go 43/09 2 Uzasadnienie Dnia 25 czerwca 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynął wniosek J.K. o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że jej osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. J.K. wskazał, że mieszka wraz z żoną a także że nie posiada oszczędności. Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 16 lipca 2009 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia w terminie 7 dni złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. przedstawienie miesięcznych kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania (opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę itp., wraz z rachunkami), 2. przedłożenie wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za okres od 05/2009 do 07/2009 r., 3. wskazanie źródła dochodu żony (umowa o pracę, renta, emerytura) i przedłożenie odpowiedniego dokumentu (zaświadczenie pracodawcy o wysokości osiąganego dochodu, odcinek emerytury/renty), 4. przedstawienie ewentualnie ponoszonych przez skarżącego kosztów zakupu leków, leczenia oraz rachunków potwierdzających te koszty oraz podanie kwoty przeznaczanej miesięcznie na wyżywienie W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedstawił zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy, zeznanie podatkowe za 2008 r. i inne dokumenty. J.K. nie ustosunkował się do pkt. 1 i 3 wezwania. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm. - dalej zwanej p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika podatkowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Należy podkreślić, iż co do zasady, prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. Tak więc przepisy o prawie pomocy mają zastosowanie wyłącznie do osób, które mimo największych starań nie mogą poczynić oszczędności i ponieść kosztów postępowania sądowego. Zwraca się także trafnie uwagę w literaturze, iż prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). W niniejszej sprawie fakty podane przez J.K. świadczą o jego trudnej sytuacji materialnej. Skarżący jest bowiem osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Z przedłożonych dokumentów wynika, że pomiędzy skarżącym a jego żoną istnieje ustrój rozdzielności majątkowej. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 października 2004 r., Z 71/04 (ONSAiWSA 2005 nr 1, póz. 8) stwierdził, że przy badaniu przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270), należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej. W rozpoznawanej sprawie istotny jest jednak fakt, iż Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia [...] stycznia 2009 r. oddalił powództwo skarżącego o alimenty skierowane przeciwko jego żonie. Sąd wskazał, że to wyłącznie żona skarżącego ponosi koszty związane z utrzymaniem mieszkania i innymi bieżącymi wydatkami. Mimo, iż zamieszkują pod wspólnym adresem ich małżeństwo nie funkcjonuje prawidłowo. Sąd ustalił, że skarżący posiada możliwości zarobkowe, z których nie korzysta. Zważyć trzeba, że z konstrukcji art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, iż przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy jedynym kryterium podlegającym ocenie jest stan majątkowy strony. Brak podstaw do obciążania małżonki skarżącego kosztami postępowania sądowego, w sytuacji gdy nie jest ona zobowiązana do uiszczania alimentów na jego rzecz i w sytuacji gdy jej dochody są wyłączną podstawą utrzymania gospodarstwa domowego. W konkluzji należy stwierdzić, że wniosek J.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zawiera usprawiedliwione podstawy i dlatego został uwzględniony. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.