II SAB/Go 43/10

Dnia 15 grudnia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku B.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi B.K. na bezczynność Komendanta Powiatowego Policji w przedmiocie równoważnika pieniężnego za remont lokalu p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 7 października 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., po rozpoznaniu sprawy ze skargi B.K. na bezczynność Komendanta Powiatowego Policji w przedmiocie równoważnika pieniężnego za remont lokalu, zobowiązał Komendanta Powiatowego Policji do rozpoznania wniosku skarżącego z [...] marca 2009 r. w przedmiocie równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego za lata 2006 do 2008, w terminie 30 dni od dnia doręczenia organowi prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu 20 października 2010 r. Dnia 4 listopada 2010 r. skarżący złożył drogą pocztową wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że wraz z małżonką z tytułu emerytur dysponują miesięcznie dochodem w wysokości 3.240,80 zł. Uzupełniając wniosek przedłożył m.in. dowody uiszczania miesięcznych opłat za mieszkanie (media i fundusz remontowy – 212,62 zł, gaz – 250-280 zł, telefon – ok. 120 zł, energia elektryczna – ok. 120 zł co dwa miesiące). Postanowieniem z dnia 24 listopada 2010 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy uznając, iż wniosek skarżącego nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Od powyższego postanowienia referendarza sądowego B.K. wniósł sprzeciw podnosząc, iż powinien otrzymać prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata, który sporządzi skargę kasacyjną od wyroku. Dodał, iż zarówno on, jak i jego małżonka, nie posiadają konta bankowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy okazał się niezasadny. Zgodnie z art. art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu środek ten został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania oraz w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika podatkowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przepis art. 246 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., w myśl której strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Pomoc ta ma zapobiec sytuacji, w której rzeczywisty brak wystarczających środków finansowych uniemożliwiłby stronie skorzystanie z jej prawa do weryfikacji legalności orzeczenia organu administracji publicznej przez niezawisły sąd, ewentualnie do wniesienia środka zaskarżenia od orzeczenia sądu administracyjnego pierwszej instancji. Prawo pomocy jest szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Chodzi tu przykładowo o osoby bezrobotne, korzystające z pomocy społecznej czy otrzymujące bardzo niskie świadczenia emerytalno-rentowe. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być więc udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala bowiem na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (por. M. Budachowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym, cz. II. Doradztwo Podatkowe 2005/9/51, Lex nr 49597). Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa każdorazowo na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści cytowanego powyżej art. 246 § 1 p.p.s.a. W orzecznictwie przyjmuje się, iż strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, iż mimo poczynienia wszelkich możliwych oszczędności i ograniczenia wydatków do niezbędnych nie może zgromadzić środków na poniesienie chociaż części kosztów postępowania (postanowienie z dnia 12 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 80/09, LEK nr 550323). Wniosek o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie mógł zostać uwzględniony przede wszystkim z tej przyczyny, iż skarżący jest zwolniony z obowiązku ich uiszczenia z mocy art. 239 pkt 1 d) p.p.s.a. Oznacza to, że na skarżącym z mocy prawa nie ciąży obowiązek uiszczania w sprawie żadnych kosztów sądowych. Jeżeli chodzi natomiast o wniosek o ustanowienie adwokata, to przedstawionych przez stronę dokumentów wynika, iż miesięczny dochód skarżącego oraz jego małżonki wynoszący 3.240,80 zł netto, nawet po odliczeniu comiesięcznych kilkusetzłotowych wydatków na media i utrzymanie mieszkania, przekracza poziom konieczny do zaspokojenia podstawowych, niezbędnych potrzeb życiowych. W konsekwencji skarżący posiada możliwość poniesienia wydatków związanych z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika. Ponadto strona wszczynając postępowanie sądowe, powinna liczyć się ze związanymi z tym wydatkami oraz poczynić w tym celu odpowiednie oszczędności ze swoich bieżących dochodów. Należy również mieć na względzie fakt zwolnienia skarżącego w niniejszej sprawie od kosztów sądowych z mocy ustawy. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że skarżący nie spełnia warunków uprawniających do otrzymania prawa pomocy, wobec czego w oparciu o art. 260 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.