II SAB/Go 47/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Asesor WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 maja 2021 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] sp. z o.o. na bezczynność Zarządu Związku Powiatowo-Gminnego [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Zarząd Związku Powiatowo-Gminnego do załatwienia wniosku skarżącej – Przedsiębiorstwa [...] sp. z o.o. z dnia [...] r. i [...] r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie punktu drugiego wniosku, w terminie 14 dni od daty otrzymania przez organ odpisu prawomocnego wyroku, II. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w pozostałym zakresie, III. stwierdza, że Zarząd Związku Powiatowo-Gminnego dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, IV. zasądza od Zarządu Związku Powiatowo-Gminnego na rzecz skarżącej Przedsiębiorstwa [...] sp. z o.o. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia [...] października 2020 r. Przedsiębiorstwo [...] sp. z o.o. zwróciło się do Związku Powiatowo - Gminnego o udostępnienie następującej informacji publicznej: 1) W jakiej ilości Związek Powiatowo - Gminny zamówił bilety miesięczne u [...] sp. z o.o. dla Gminy na miesiąc wrzesień 2020 r., a w jakiej za miesiąc luty 2020 r., 2) W jakiej wysokości Związek Powiatowo - Gminny zapłacił lub zapłaci za bilety miesięczne dla Gminy na rzecz [...] sp. z o.o. na miesiąc wrzesień 2020 r.? w szczególności, czy będzie to kwota stanowiąca 100% ustalonej wartości biletów miesięcznych, czy też 50% tej ceny? Wniosek o udostępnienie informacji publicznej został wysłany w formie elektronicznej na adres Związku Powiatowo - Gminnego. Następnie, wobec braku odpowiedzi na w.w. wniosek o udostępnienie informacji publicznej, pismem z dnia [...] listopada 2020 r. Przedsiębiorstwo [...] sp. z o.o. (dalej - P) ponownie zwróciło się do Związku Powiatowo - Gminnego (dalej ZPG) o udostępnienie informacji publicznej o treści tożsamej, jak w w.w. wniosku z [...] września 2020 r. Wniosek z dnia [...] listopada 2020 r. został wysłany za pośrednictwem Poczty Polskiej. Przesyłka zawierające wniosek, po dwukrotnym awizowaniu, została zwrócona nadawcy w dniu 10 grudnia 2020 r. z adnotacją - "adresata nie zastano" oraz - "zwrot - nie podjęto w terminie". Pismem z dnia [...] lutego 2021 r. P wniosła skargę na bezczynność Zarządu ZPG w udostępnieniu informacji publicznej na wniosek z dnia [...] września 2020 r. i z dnia [...] listopada 2020 r. Skarżąca wniosła o zobowiązanie Zarządu ZPG do załatwienia wniosku z dnia [...] września 2020 r. i z dnia [...] listopada 2020 r.; stwierdzenie, że Zarząd ZPG dopuścił się bezczynności; stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła przebieg postępowania oraz wskazała, że do czasu wniesienia skargi na bezczynność organ nie udzielił odpowiedzi na wniosek, w szczególności nie udostępnił żądanej informacji, nie poinformował o ewentualnych przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji, nie wydał decyzji w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. Skarżąca wskazała, że wobec braku reakcji organu na wniosek z dnia [...] września 20220 r., w dniu [...] listopada 2020 r. sporządziła pisemny wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Przesyłka zawierająca wniosek z dnia [...] listopada 2020 r. była dwukrotnie awizowana oraz została zwrócona nadawcy z adnotacją – " zwrot - nie podjęto w terminie". W odpowiedzi na skargę Zarząd ZPG wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazano, że pismem z dnia [...] marca 2021 r., zgodnie z posiadanym stanem wiedzy, organ udzielił skarżącej informacji publicznej, a zatem uwzględnił skargę na bezczynność. Organ wyjaśnił, że nieudzielenie skarżącej informacji publicznej w terminie wynikało wyłącznie z przeoczenia w związku z trudnościami z otrzymaniem korespondencji i nie miało na celu lekceważenia przepisów prawa. Tym samym, zdaniem organu, bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Organ wyjaśnił, że oceniając czy podmiot pozostaje w bezczynności Sąd bierze pod uwagę stan istniejący w chwili orzekania, wobec czego wydanie decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność. Do odpowiedzi na skargę Zarząd ZPG załączył odpis pisma z dnia [...] marca 2021 r. stanowiące odpowiedź na wniosek z dnia [...] września 2020 r. i z dnia [...] listopada 2020 r. W w.w. piśmie z dnia [...] marca 2021 r. organ podał, że: 1) ZPG nie zamawia biletów miesięcznych w [...] spółka z o.o.; 2) rozliczenia pomiędzy ZPG, a [...] spółka z o.o. odbywają się na podstawie zapisów umowy, kopia umowy została przesłana w trybie udzielenia informacji publicznej dla P. W piśmie procesowym z dnia [...] marca 2021 r. skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie. Ustosunkowując się do treści pisma z dnia [...] marca 2021 r. skarżąca wskazała, że przyjmuje do wiadomości informację udzieloną w punkcie pierwszym tego pisma, natomiast informacja zawarta w punkcie drugim pisma z dnia [...] marca 2021 r. nie stanowi odpowiedzi na zapytanie zawarte w punkcie drugim wniosku o udostepnienie informacji publicznej. W szczególności skarżąca podkreśliła, że nie żądała udzielenia informacji na jakiej podstawie odbywają się rozliczenia pomiędzy podmiotami i czy są one zgodne lub sprzeczne z umową, lecz domagała się wskazania łącznej kwoty zapłaconej na rzecz [...] spółka z o.o. we wskazanych miesiącach i podania czy stanowiła ona 100% nominalnej wartości biletów miesięcznych na przewozy na terenie Gminy lub też jedynie część tej kwoty. Informacja ta nie została udostępniona, wobec czego należy uznać że organ nadal pozostaje w bezczynności. Dalej skarżąca wskazała, że na podstawie zapisów umowy nie jest możliwe ustalenie łącznej kwoty, którą organ zapłacił [...] spółka z o.o. we wskazanych miesiącach z tytułu nabycia biletów miesięcznych na przewozy na terenie Gminy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 137.), dalej jako: "p.p.s.a." sądy administracyjne są uprawnione do rozstrzygania skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 ww. art. 3 i w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 - 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Natomiast odpowiednio do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na podstawie § 2 art. 149 sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art.154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art.154 § p.p.s.a. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie była skarga na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej. Zasadnicze znaczenie dla ustalenia, czy w sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (DZ.U. z 2020 r. poz. 2176, dalej - u.d.i.p.) ma ustalenie czy żądana informacja jest informacja publiczną (w rozumieniu u.d.i.p.) oraz czy podmiot do którego skierowano wniosek o udostępnienie informacji publicznej (w myśl przepisów u.d.i.p.), jest zobowiązany do udostępnienia żądanej informacji publicznej. Powyższe okoliczności w analizowanej sprawie nie były przedmiotem sporu, a stanowisko stron postępowania w tym względzie ocenić należy jako prawidłowe. Wskazać zatem jedynie przyjdzie, że żądana przez skarżącą informacja jest informacją publiczna, dotyczy bowiem majątku publicznego (art. 6 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.), a podmiot do którego skierowano wniosek o udostępnienie informacji publicznej, z tytułu dysponowania majątkiem publicznym, jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.). W myśl art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. W analizowanej sprawie termin w jakim winno nastąpić załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej, został bezspornie przekroczony. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia [...] września 2020 r. skierowanym na adres poczty elektronicznej organu, skarżąca zwróciła się o udostępnienie przedmiotowej informacji publicznej. Wobec milczenia organu wniosek ponowiony został w formie pisemnej (pismo z dnia [...] listopada 2020 r.) i skierowany za pośrednictwem poczty. Przesyłka zawierająca wniosek z dnia [...] listopada 2020 r. była dwukrotnie awizowana, po czym w dniu 10 grudnia 2020 r. została zwrócona nadawcy. Za datę doręczenia w.w. wniosku w trybie art. 44 kpa należy przyjąć dzień 8 grudnia 2020 r. (termin wynikający z drugiego awiza). Odpowiedź ZPG na wniosek o udostępnienie informacji publicznej została natomiast udzielona dopiero pismem z dnia [...] marca 2021., a zatem po wniesieniu skargi na bezczynność. Odnosząc się do stanowiska organu wskazać w tym miejscu należy, że nie usprawiedliwiają bezczynności w załatwieniu wniosku ogólnie sformułowane okoliczności związane z trudnościami z otrzymywaniem korespondencji - na które powołuje się organ. Wskazując na w.w. przyczynę niezachowania terminu w załatwieniu wniosku organ w żaden sposób nie wykazał na czym owe trudności w otrzymywaniu korespondencji miałyby konkretnie polegać, co sprawia, że argumentacja strony jest w tym względzie nieweryfikowalna. W okolicznościach sprawy uzasadnione jest zatem stanowisko, zgodnie z którym wniosek o udostepnienie informacji publicznej z dnia [...] września 2020 r. skierowany w formie elektronicznej wpłynął na adres elektroniczny organu w dniu [...] września 2020 r. Okoliczności tej organ w toku postępowania nie podważył. W tym stanie sprawy stwierdzić należy, że do dnia udzielenia odpowiedzi na wniosek, co jak wyżej zaznaczono, nastąpiło pismem z dnia [...] marca 20201 r., organ pozostawał w bezczynności w załatwieniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Wskazać przy tym należy, że jak słusznie podnosi skarżąca, w w.w. piśmie z dnia [...] marca 2021 r. organ udostępnił informację publiczną o której mowa w punkcie pierwszym wniosku z dnia [...] września 2020 r. i z dnia [...] listopada 2020 r., natomiast informacja zawarta w punkcie drugim pisma z dnia [...] marca 2021 r. nie stanowi odpowiedzi na pytanie zawarte w punkcie drugim wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Przypomnieć trzeba, że w punkcie drugim wniosku skarżąca domagała się podania - w jakiej wysokości Związek Powiatowo - Gminny zapłacił lub zapłaci za bilety miesięczne dla Gminy na rzecz [...] sp. z o.o. na miesiące luty 2020 i wrzesień 2020 r.? w szczególności, czy kwota zapłacona z a miesiąc wrzesień 2020 r. stanowiła 100% ustalonej wartości biletów miesięcznych, czy też inną wartość procentową, a jeżeli tak to jaką? Odpowiedź organu zawarta w ww. pismie z dnia [...] marca 2021 r., zgodnie z którą rozliczenia odbywają się na podstawie zapisów stosownej umowy, nie stanowi załatwienia wniosku w powyższym zakresie, gdyż nie zawiera w swej treści żądanych informacji. Z powyższych względów przyjąć należy, że pismem z dnia [...] marca 2021 r. udostępniono skarżącej informację publiczną na zapytanie zawarte w punkcie pierwszym wniosku, natomiast w zakresie punktu drugiego wniosku o udostępnienie informacji publicznej, do dnia rozpoznania sprawy przez Sąd, wniosek nie został załatwiony, co oznacza, że w tym zakresie (punkt drugi wniosku) organ nadal pozostawał w bezczynności. Powyższe ustalenia stanowiły podstawę zobowiązania Zarządu ZPG do załatwienia wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] września 2020 r. i z dnia [...] listopada 2029 r. - w zakresie punktu drugiego - w terminie 14 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku, o czym Sąd orzekł w punkcie I sentencji wyroku. Natomiast w zakresie informacji publicznej, o której mowa w punkcie pierwszym wniosku z dnia [...] września 2020 r. i z dnia [...] listopada 2020 r., wobec stwierdzenia, że udostępnienie żądanej w tym zakresie informacji nastąpiło w piśmie z dnia [...] marca 2021 r., postępowanie sądowe należało umorzyć, o czym orzeczono w punkcie II sentencji wyroku. Odnosząc się do argumentacji organu, wskazać należy, że załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi na bezczynność organu w tym przedmiocie nie powoduje, że skarga stała się bezzasadna i nie daje podstaw do jej oddalenia na podstawie art. 151 p.p.s.a. W sytuacji, gdy zarzucany stan bezczynności ustał po dniu wniesienia skargi, ale przed jej rozpoznaniem i rozstrzygnięciem przez Sąd, to postępowanie sądowoadministracyjne, w części obejmującej zobowiązanie do załatwienia sprawy, o jakim mowa w art. 149 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 u.p.p.s.a. Stosownie do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, przepis art. 161 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Zatem mimo tego, że w dniu wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, wobec udostępnienia informacji przed rozpoznaniem skargi przez Sąd, odpadła przesłanka wydania orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nakazania organowi załatwienia wniosku (w zakresie punktu pierwszego wniosku). Udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi na bezczynność organu w tym przedmiocie, nie zwalnia sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego rodzaju skargi. W związku z powyższym sąd, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł w punkcie III sentencji, że organ dopuścił się bezczynności, gdyż jego pismo z [...] marca 2021 r., stanowiące odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji, a zarazem go częściowo załatwiające, podjęte zostało niewątpliwie z uchybieniem ustawowego terminu jej udostępnienia, a zarazem - po wniesieniu skargi do sądu. W konsekwencji doszło do przekroczenia czternastodniowego terminu na załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Jednocześnie sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu tego przepisu, będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (vide: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. W badanej sprawie należało uwzględnić zarówno stosunkowo znaczne przekroczenie terminu załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej jak również brak uzasadnienia zaistniałego stanu rzeczy. Organ nie wskazał i nie usprawiedliwił przyczyn bezczynności, w szczególności nie wykazał z jakich powodów nie przystąpiono do rozpoznania wniosku, który to wniosek na skutek milczenia organu został ponowiony pismem z dnia [...] listopada 2020 r. Trudności z otrzymywaniem korespondencji, na które powołuje się organ, nie mogą stanowić ograniczenia prawa do dostępu do informacji publicznej. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (DZ.U. z 2018 r. poz. 265), a rozstrzygniecie w tym zakresie zawarto w punkcie IV sentencji wyroku..