II SAB/Go 70/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 11 października 2016 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.R. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na bezczynność Związku Organizacji Pozarządowych w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 15 lipca 2016 r. J.R. został wezwany do uiszczenia w terminie 7 dni wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Dnia 8 sierpnia 2016 r. wpłynął do Sądu wniosek skarżącego złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych. Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 19 sierpnia 2016 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia w terminie 7 dni złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. wskazanie źródła finansowania ponoszonych wydatków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych i innych (umowa o pracę, zlecenie, emerytura/renta lub inne), 2. przedłożenie wyciągów z wszystkich rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące, 3. przedłożenie rachunków dotyczących kosztów zakupu leków (leczenia, rehabilitacji), 4. przedłożenie rachunków (dokumentów) potwierdzających ponoszone koszty związane z utrzymaniem mieszkania (domu). Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącemu 1 września 2016 r. J.R. nie odpowiedział na wezwanie. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd (referendarza sądowego) ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Zważyć trzeba, że J.R. nie uzupełnił złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych, rachunków obrazujących ponoszone koszty utrzymania. Nadto J.R. nie przedstawił dokumentów pozwalających ustalić, czy skarżący osiąga dochód, z jakiego tytułu i w jakiej wysokości. Z tych względów nie jest możliwe dokonanie wszechstronnej analizy sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Należy podnieść, że wykazać oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r., I FZ 189/11, LEX nr 948866). Nie można również pominąć, że wpis od skargi jest niski (100 zł.). W orzecznictwie wskazuje się, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2010 r., I OZ 819/10, LEX nr 742076). W konkluzji należy zatem stwierdzić, że J.R. nie wykazał, że zachodzi ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i dlatego na podstawie powyższego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.