II SAB/Go 70/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. S. na bezczynność Prezesa Zarządu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w [...] w przedmiocie zwrotu przyznanej dotacji postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] kwietnia 2025 r. B. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność Prezesa Zarządu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w [...]. Skarżąca w treści skargi podniosła, iż pismem z [...] stycznia 2025 r. wnosiła do ww. organu o wszczęcie procedury administracyjnej mającej na celu unieważnienie umowy przyznającej dotację właścicielowi działki nr [...] w miejscowości [...]. Skarżąca wskazała, że organ nie rozpatrzył tego wniosku oraz nie przesłał żadnej korespondencji w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi na skargę Prezes Zarządu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w [...] wskazał, że w jego ocenie złożona skarga jest bezzasadna. Organ wyjaśnił, że sprawa dotyczy realizacji umowy nr [...] Beneficjenta Programu Priorytetowego "Czyste Powietrze" zawartej z właścicielem działki nr [...]. Następnie organ w treści pisma procesowego z dnia [...] czerwca 2025 r. podniósł, że udzielenie dofinansowania w ramach Programu Priorytetowego "Czyste Powietrze" odbywa się na podstawie umowy cywilnoprawnej. Nadto podniósł, iż w sprawach ww. dofinansowania nie są stosowane przepisy KPA. Organ wyjaśnił, że w związku z pismem strony skarżącej z dnia [...] stycznia 2025 r. podjął działania kontrolne zmierzające do zweryfikowania, czy dotacja przyznana właścicielowi działki została wypłacona zgodnie z warunkami Programu. W związku z brakiem jakichkolwiek nieprawidłowości organ nie podjął żadnych działań na gruncie łączącego strony stosunku prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Przedmiotem skargi B. S. jest bezczynność Prezesa Zarządu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w [...] w przedmiocie zwrotu przyznanej właścicielowi działki nr [...] w miejscowości [...] dotacji w ramach Programu Priorytetowego "Czyste Powietrze". W ocenie Sądu przedmiot skargi nie stanowi czynności (bezczynności), czy też aktu dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Uprawnienie do otrzymania dofinansowania nie wynika bowiem wprost z przepisów prawa. Powstaje ono na skutek rozstrzygnięcia WFOŚiGW podjętego po uwzględnieniu przesłanek, o których mowa w regulaminie naboru wniosków o dofinansowanie przedsięwzięć w ramach Programu Priorytetowego "Czyste Powietrze". Czynności poprzedzające zawarcie umowy nie statuują zobowiązań Funduszu, a nadto nie są rozstrzygnięciem władczym, mają natomiast na celu ustalenie warunków dofinansowania. Biorąc zatem pod uwagę cywilnoprawny charakter działań WFOŚiGW w zakresie rozpatrzenia wniosku o dofinansowanie przedsięwzięć w ramach Programu Priorytetowego "Czyste Powietrze", wynikający z art. 411 ust. 8 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2024 r. poz. 54), czyli gospodarowanie środkami publicznymi wyłącznie w sferze cywilnoprawnej, wskazać należy, że podejmowane przez organ czynności nie są czynnościami z zakresu administracji publicznej. Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone w postanowieniu z 12 marca 2021 r., I GSK 149/21, że udzielenie dopłaty w ramach programu "Czyste Powietrze" nie jest sprawą o charakterze administracyjnoprawnym (z zakresu działania administracji publicznej), ale sprawą o charakterze cywilnoprawnym. NSA zaznaczył, że skoro art. 411 ust. 8 Prawa ochrony środowiska stanowi, że dotacji i pożyczek udziela się na podstawie umów cywilnoprawnych, to należy przyjąć, że przepis ten wyklucza podejmowanie decyzji w tym zakresie. Zresztą w całym rozdziale 4 działu II tytułu VII Prawa ochrony środowiska regulującym sprawy funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej, w tym Narodowego Funduszu, nie przewidziano wydawania decyzji administracyjnych. Sam fakt, że Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej wykonuje zadania publiczne wynikające z Prawa ochrony środowiska i dysponuje środkami publicznymi nie przesądza o administracyjnoprawnym charakterze czynności dokonywanych w ramach wykonywania tych zadań. Nie wszystkie bowiem zadania z zakresu tradycyjnie pojmowanej administracji publicznej muszą być wykonywane w formach władczych, gdyż dopuszcza się w tym zakresie także formy cywilnoprawne, jak np. umowa (por.: postanowienie NSA z 5 marca 2010 r., II OSK 390/09). Jeśli więc ustawodawca w akcie prawnym rangi ustawowej wprost wskazuje na umowę jako na formę prawną właściwą dla udzielenia dofinansowania, oznacza to, że właśnie w tej - cywilnoprawnej sferze - pozostawiono sprawy, które w ten sposób uregulowano. W związku z powyższym, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.