II SO/Go 10/12
PostanowienieWSA w Gorzowie Wielkopolskim2012-09-05
Skład orzekający: Michał Ruszyński, Marek Szumilas, Grażyna Staniszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Sądu Rejonowego, który nie przekazał skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w ustawowym terminie, podlega karze grzywny na podstawie art. 55 § 1 PPSA?Ratio decidendi
Prezes Sądu Rejonowego podlega karze grzywny, jeśli nie przekazał skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w ustawowym terminie, nawet jeśli później skarga została uwzględniona lub przekazana z opóźnieniem. Obowiązek przekazania skargi jest bezwzględny, a grzywna pełni funkcje dyscyplinującą, represyjną i prewencyjną. Immunitet sędziowski nie ma zastosowania do grzywny wymierzanej organowi w takim przypadku.Stan faktyczny
P.G. zwrócił się do Sądu Rejonowego o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej sprawy karnej. Po otrzymaniu częściowych odpowiedzi, P.G. wniósł skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarga ta nie została przez Prezesa Sądu Rejonowego przekazana do WSA w ustawowym terminie. Po złożeniu wniosku o wymierzenie grzywny, Prezes Sądu Rejonowego przekazał skargę do WSA z ponad trzymiesięcznym opóźnieniem, dopiero na wezwanie sądu. WSA uznał wniosek o wymierzenie grzywny za zasadny.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny wymierzył Prezesowi Sądu Rejonowego grzywnę w wysokości 1 000 złotych i zasądził od niego na rzecz wnioskodawcy kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marek Szumilas Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2012 r. sprawy z wniosku P.G. w przedmiocie wymierzenia grzywny Prezesowi Sądu Rejonowego za nieprzekazanie skargi do sądu postanawia: 1. wymierzyć Prezesowi Sądu Rejonowego grzywnę w wysokości 1 000 (jeden tysiąc) złotych, 2. zasądzić od Prezesa Sądu Rejonowego na rzecz wnioskodawcy P.G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Dnia [...] stycznia 2012 r. P.G. zwrócił się pocztą elektroniczną do Sądu Rejonowego, powołując się na art. 61 Konstytucji RP, o informację, na temat etapu, na jakim znajduje się zjedna ze spraw karnych toczących się przez tym Sądem, podając sygnaturę akt postępowania przygotowawczego. W odpowiedzi, dnia [...] stycznia 2012 r. otrzymał z Sądu maila z odpowiedzią, iż sprawa [...] znajduje się na etapie sądowym, w sprawie nie zapadł wyrok.
Dnia 11 lutego 2012 r. P.G. wysłał pocztą elektroniczną do Sądu Rejonowego kolejną wiadomość, w której wezwał ten Sąd do usunięcia naruszenia prawa stwierdzając, iż upłynął termin do udzielenia informacji publicznej. Zawnioskował o podanie sygnatury akt interesującej go sprawy, nazwiska rozpoznającego ją sędziego i terminu kolejnej rozprawy, o informacje dotyczące zakończonego postępowania przygotowawczego, o udostępnienie skanów protokołów przesłuchań wszystkich świadków przesłuchanych w postępowaniu przygotowawczym, protokołu ustnego zawiadomienia o przestępstwie oraz opinii biegłego sporządzonych na etapie postępowania przygotowawczego.
Kolejną wiadomością wysłaną pocztą elektroniczną dnia 21 lutego 2012 r. P.G. ponowił swój wniosek z dnia [...] lutego 2012 r. rozszerzając go o skan wyroku, jeżeli taki zapadł oraz wskazując jako podstawę prawną wniosku art. 61 Konstytucji RP.
Dnia [...] kwietnia 2012r. P.G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pocztą elektroniczną skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej podając, że organ nie udostępnił żądanej informacji w ustawowym terminie. Wniósł o stwierdzenie obowiązku organu do udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, stwierdzenie, iż bezczynność organu stanowi rażące naruszenie prawa oraz wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga P.G. nie została przez niego własnoręcznie podpisana. Prezes Sądu Rejonowego nie przekazał skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w piętnastodniowym terminie przewidzianym przez art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.).
Dnia 9 maja 2012 r. P.G. otrzymał z Sądu pocztą elektroniczną odpowiedź na temat stanu interesującej go sprawy, m.in. iż dnia [...] stycznia 2012 r. została ona zwrócona Prokuraturze Rejonowej, dnia [...] marca 2012 r. ponownie wpłynęła do Sądu i została zarejestrowana pod sygn. akt [...]. Na dzień udzielania informacji w sprawie nie został jeszcze wyznaczony termin rozprawy.
Dnia 13 lipca 2012 r. P.G. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek o wymierzenie grzywny Prezesowi Sądu Rejonowego w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. w związku z nieprzekazaniem skargi z dnia [...] kwietnia 2012 r. Wniósł o wymierzenie grzywny w wysokości trzech tysięcy złotych oraz o wzięcie pod uwagę faktu, iż skarżonym organem jest Prezes Sądu, od którego powinno się wymagać szczególnej znajomości prawa i szczególnej staranności w prowadzeniu postępowania w sposób praworządny oraz budzący zaufanie obywateli do organów władzy publicznej.
Wezwany do uzupełnienia braku formalnego skargi w postaci braku podpisu pod wnioskiem P.G. złożył w Sądzie własnoręcznie podpisany wniosek o wymierzenie grzywny Prezesowi Sądu Rejonowego.
Skarga P.G. z dnia [...] kwietnia 2012 r. została przesłana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez Prezesa Sądu Rejonowego wraz z odpowiedzią dnia 13 sierpnia 2012 r. (data stempla pocztowego na kopercie) i została zarejestrowana pod sygn. akt II SAB/Go 33/12.
W odpowiedzi na wniosek Prezes Sądu Rejonowego wniósł o jego oddalenie. Przede wszystkim zakwestionował fakt skutecznego wniesienia skargi do organu, jakim jest prezes sądu rejonowego. Podniósł również, iż przekazanie skargi Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu było bezprzedmiotowe, bowiem skarga została uwzględniona przez organ we własnym zakresie. Wniosek o udostępnienie informacji publicznej, w zakresie którego P.G. zarzuca organowi bezczynność, został rozpoznany w dniach [...] maja 2012 r. i [...] czerwca 2012 r. Powołując się na orzecznictwo sądowe Prezes Sądu Rejonowego stwierdził, iż wydanie przez organ, którego bezczynność zaskarżono, decyzji merytorycznej po wniesieniu przez stronę skargi na bezczynność tegoż organu, a przed wydaniem przez sąd orzeczenia, traktowane jest analogicznie jak uwzględnienie przez organ skargi we własnym zakresie.
Odnośnie wniosku o wymierzenie grzywny organ podniósł, iż zgodnie z art. 181 Konstytucji RP sędzia nie może być bez uprzedniej zgody sądu określonego w ustawie pociągnięty do odpowiedzialności karnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek o wymierzenie grzywny okazał się zasadny.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie w niej określonych. Stosownie do treści art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, m.in. podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne (niż wymienione w pkt od 1 do 4), które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym. Z uregulowań zawartych w Konstytucji RP, ustawie z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) oraz w ustawie o dostępie do informacji publicznej wynika, iż sprawowanie wymiaru sprawiedliwości należy do zadań publicznych. W konsekwencji prezes sądu rejonowego jako organ tego sądu (art. 21 § 1 pkt 1 u.s.p.), mimo iż – co oczywiste – nie jest organem administracji publicznej, to jednak obowiązany jest – co do zasady – do udostępniania informacji publicznej w zakresie dotyczącym wykonywania przez ten sąd zadań publicznych. To zaś z kolei oznacza, że podmiot, który zwrócił się o udostępnienie informacji publicznej w powyższym zakresie i uważa, że nie została mu ona udzielona w przewidzianym przez przepisy prawa terminie, może wnieść do wojewódzkiego sądu administracyjnego skargę na bezczynność organu – w tym również prezesa sądu rejonowego – w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej (art. 21 pkt 1 u.d.i.p. w związku z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270).
W niniejszej sprawie przedmiotem rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie jest ani kwestia, czy informacja objęta żądaniami P.G. w konkretnej sprawie karnej zawisłej przed Sądem Rejonowym jest informacją publiczną, ani prawidłowość reakcji Sądu Rejonowego oraz Prezesa tego Sądu na zgłoszone żądanie o udostępnienie informacji publicznej, przedmiotem rozpoznania nie jest też zasadność skargi P.G. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego, ani nawet kompletność tej skargi pod względem formalnym. Przedmiot rozpoznania w niniejszej sprawie stanowi tylko i wyłącznie kontrola prawidłowości wykonania przez Prezesa Sądu Rejonowego ustawowych obowiązków związanych z wpływem do tego Sądu pocztą elektroniczną skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi z dnia [...] kwietnia 2012 r. na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oraz możliwość zastosowania sankcji przewidzianych za ewentualne niewykonanie lub nienależyte wykonanie tych obowiązków.
Zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a. zasadą jest, że skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Jak wynika z treści art. 54 § 2 p.p.s.a., wniesienie takiej skargi za pośrednictwem organu, którego bezczynność zaskarżono, skutkuje obowiązkiem przekazania jej właściwemu sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Ustawa o dostępie do informacji publicznej zawiera jednak w tym zakresie przepis szczególny, w myśl którego przekazanie sądowi akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia jej wpływu do organu (art. 21 pkt 1 u.d.i.p.).
W związku z wprowadzeniem pośredniego trybu wnoszenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego ustawodawca przewidział w procedurze sądowoadministracyjnej instytucję mającą na celu zdyscyplinowanie organów nie realizujących powyższego obowiązku. W tego rodzaju sytuacjach, zgodnie z art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że przesłanką wymierzenia grzywny jest sam fakt nieprzekazania skargi sądowi administracyjnemu, bez względu na jego przyczyny (postanowienie NSA z 22 września 2010 r., l OZ 703/10 opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych www.nsa.gov.pl). W każdej bowiem sytuacji organ powinien wywiązać się z ciążącego na nim obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. Orzekając o rozmiarze wymierzanej grzywny sąd administracyjny ma obowiązek wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności danej sprawy, w tym m. in. przyczyny niewypełnienia przez organ ciążącego na nim obowiązku.
W niniejszej sprawie skarga na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wpłynęła do tego Sądu w dniu [...] kwietnia 2012 r. (data prezentaty k. 31 akt sądowych II SAB/Go 33/12). Stosownie do cytowanych wyżej przepisów skutkowało to obowiązkiem przekazania jej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie piętnastu dni, tj. do dnia 15 maja 2012 r. W przewidzianym terminie Prezes Sądu Rejonowego nie przekazał skargi wraz z aktami sprawy. Dnia [...] lipca 2012 r. P.G. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek o wymierzenie grzywny Prezesowi Sądu Rejonowego w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. w związku z nieprzekazaniem skargi z dnia [...] kwietnia 2012 r. Oryginał powyższej skargi (bez własnoręcznego podpisu skarżącego) został natomiast wysłany do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. dopiero w dniu 13 sierpnia 2012 r. (data stempla pocztowego na kopercie, k. 34 akt sądowych II SAB/Go 33/12), na wezwanie zawarte w zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału II WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 6 sierpnia 2012 r.
Niezastosowanie się przez Prezesa Sądu Rejonowego do obowiązku przekazania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi wraz z aktami sprawy w przewidzianym do tego ustawowym terminie, wypełniło zatem przesłanki wynikające z art. 55 § 1 p.p.s.a., co upoważniło Wojewódzki Sąd Administracyjny do uwzględnienia wniosku skarżącej i wymierzenia Prezesowi Sądu Rejonowego grzywny na podstawie powyższego przepisu ustawy.
Przepis art. 154 § 6 p.p.s.a., do którego odsyła art. 55 § 1 p.p.s.a., wyznacza górną granicę grzywny w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, jednak zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie adekwatną do naruszenia przepisów prawa popełnionego przez Prezesa Sądu Rejonowego była grzywna w wysokości 1.000 zł. Na taką wysokość grzywny wpłynęło po pierwsze przekazanie omawianej skargi Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu z ponad trzymiesięcznym opóźnieniem (co stanowiło ponad sześciokrotne przekroczenie terminu wynikającego z art. 21 pkt 1 u.d.i.p.), po drugie fakt, że została ona nadesłana dopiero na wezwanie Sądu oraz po trzecie, podniesiony we wniosku o wymierzenie grzywny argument, iż od organu, jakim jest Prezes Sądu Rejonowego, można wymagać szczególnej dbałości o przestrzeganie prawa oraz prawidłowe jego stosowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się natomiast podstaw do wymierzenia organowi grzywny we wskazanej we wniosku wysokości trzech tysięcy złotych uznając, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy byłaby ona zbyt wygórowana.
Jeżeli chodzi o zakwestionowanie przez Prezesa Sądu Rejonowego faktu skutecznego wniesienia za jego pośrednictwem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] kwietnia 2012 r., okoliczność ta została w odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny jedynie zasygnalizowana bez jakiegokolwiek omówienia. Analiza akt sprawy II SAB/Go 33/12 wskazuje jednak, że w opinii Prezesa Sądu Rejonowego skarga nadesłana pocztą elektroniczną, nie posiadająca substratu materialnego w postaci pisma utrwalonego na papierze, nie tylko nie spełnia wymogu opatrzenia własnoręcznym podpisem wnoszącego, ale również nie może być traktowana jako pismo w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a więc nie może być uznana za skargę inicjującą to postępowanie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się jednak, iż informacja skierowana do sądu w drodze elektronicznej jest pismem w rozumieniu art. 45 i art. 46 p.p.s.a., tyle tylko, że wymaga usunięcia braku formalnego w postaci braku podpisu strony lub jej przedstawiciela albo pełnomocnika. Pismo może mieć bowiem formę tradycyjną – dokumentu papierowego lub też formę dokumentu elektronicznego. Przyjmuje się zatem, że pismo wniesione drogą elektroniczną jest skuteczne, jeżeli zostanie ono następnie podpisane przez stronę (postanowienie NSA z 24 lipca 2008 r., I OPP 25/08). Zasada ta odnosi się do wszystkich pism wnoszonych w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w tym także inicjujących to postępowanie.
Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie uprawniają organu, za pośrednictwem którego skargę wniesiono, a jednocześnie którego działanie, bezczynność czy przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, do samodzielnego podejmowania czynności sprawdzających dopuszczalność wniesionej skargi, jak też legitymacji skarżącego do jej wniesienia czy spełniania przez skargę warunków formalnych . W świetle powołanych przepisów prawa nie powinno budzić wątpliwości iż to sąd administracyjny a nie organ administracji dokonuje oceny dopuszczalności skargi. W postępowaniu wywołanym wnioskiem o nałożenie grzywny organ nie może skutecznie bronić się argumentem o niedopuszczalności skargi strony. Organ za pośrednictwem którego została wniesiona skarga, zawsze zobowiązany jest przekazać ją do sądu administracyjnego. Powinien to uczynić w przewidzianym terminie niezależnie od tego, czy w jego ocenie skarga odpowiada wymogom formalnym, czy jest dopuszczalna oraz czy jej przedmiot podlega kognicji sądu administracyjnego. Powinnością organu jest przekazanie sądowi administracyjnemu pisma, które podmiot je wnoszący subiektywnie uważa za skargę i kieruje do sądu administracyjnego za pośrednictwem organu. Natomiast swe stanowisko w powyższym zakresie organ może wyrazić w przekazywanej wraz ze skargą odpowiedzi na nią. O dopuszczalności skargi wniesionej do sądu administracyjnego rozstrzyga wyłącznie ten sąd, a nie organ, za pośrednictwem którego omawiany środek zaskarżenia jest wnoszony.
Nadaną pocztą elektroniczną skargę P.G. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego należało zatem wydrukować, po czym w przewidzianym w art. 21 pkt 1 u.d.i.p. piętnastodniowym terminie należało ją wraz z odpowiedzią oraz aktami sprawy przesłać do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, pozostawiając temu Sądowi kwestię uzupełnienia braku formalnego skargi.
Brak również było postaw do uznania przez Prezesa Sądu Rejonowego przekazania skargi na bezczynność za bezprzedmiotowe z uwagi na jej uwzględnienie polegające na późniejszym udostępnieniu wnioskodawcy żądanej informacji publicznej, ponieważ wynikający z art. 54 § 2 p.p.s.a. obowiązek przekazania przez organ skargi sądowi administracyjnemu ma charakter bezwzględny, zaś jej ewentualne uwzględnienie przez organ może jedynie skutkować umorzeniem postępowania sądowoadministracyjnego wszczętego na skutek skargi na bezczynność na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 54 § 3 p.p.s.a. Podkreślenia jednakże wymaga, że nawet wykonanie przez organ w pełnym zakresie obowiązków wynikających dla niego z przepisu art. 54 § 2 p.p.s.a. (przekazanie skargi, akt administracyjnych i odpowiedzi na nią) nie czyni bezprzedmiotowym, wszczętego wnioskiem o ukaranie grzywną, postępowania sądowoadministracyjnego i nie skutkuje umorzeniem postępowania. Przepis artykułu 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. nie ma bowiem zastosowania w przypadku, gdy po wniesieniu wniosku o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 powołanej ustawy organ przekazał skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę (uchwała 7 sędziów NSA z 3 listopada 2009 roku, II GPS 3/09).
Przedmiot zaskarżenia określony w art. 55 § 1 p.p.s.a. obejmuje nie tylko zaniechanie przekazania skargi sądowi administracyjnemu, odpowiedzi na skargę i akt sprawy, ale także zwłokę organu w dopełnieniu tej czynności i istnieje on nadal w przypadku przekazania ich sądowi jednakże z uchybieniem trzydziestodniowego terminu. Grzywna z art. 55 § 1 p.p.s.a. nie pełni bowiem wyłącznie funkcji dyscyplinującej (postanowienie NSA 5 lipca 2006 r., II OSK 1024/06) polegającej na przymuszeniu organu grzywną do przesłania skargi, odpowiedzi na nią oraz akt sprawy. Aktualizuje się ona zatem wtedy, gdy organ nie dopełnił tej czynności. Przekroczenie terminu wiąże się natomiast z funkcją represyjną, niezależnie od tego czy organ przesłał skargę, odpowiedź na skargę i akta przed posiedzeniem sądu, czy też nie. W obu przypadkach spotyka go represja za niedopełnienie tej czynności w przepisanym terminie. Różnica sprowadza się do tego, że w pierwszym przypadku funkcja represyjna występuje obok funkcji dyscyplinującej, zaś w drugim już nie. Dlatego sąd, który wymierza grzywnę, mimo dopełnienia przez organ obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a. przed posiedzeniem sądu, ale z uchybieniem terminu, wymierza ją wyłącznie za uchybienie terminu. W tym względzie funkcja represyjna art. 55 § 1 p.p.s.a. znajduje również uzasadnienie w potrzebie ochrony konstytucyjnego prawa do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Choć przywołana regulacja konstytucyjna odnosi się do sądu, a nie do organu administracji publicznej, to jednak działanie sądu jest w tym wypadku uzależnione od dokonania przez organ czynności wymienionych w art. 54 § 2 p.p.s.a. Z tej przyczyny organ ponosi odpowiedzialność za uniemożliwianie albo utrudnianie realizacji tego prawa . Oprócz obu wskazanych funkcji wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 p.p.s.a. pełni również funkcję prewencyjną. Ukaranie organu służy bowiem także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy.
Jeżeli chodzi natomiast o przewidziany w art. 181 Konstytucji RP immunitet sędziowski, to instytucja ta chroni osobę sędziego, którego nie można pociągnąć do odpowiedzialności karnej ani pozbawić wolności bez zgody sądu określonego w ustawie. Przez odpowiedzialność karną rozumie się ponoszenie konsekwencji prawnych popełnienia określonego przez prawo karne przestępstwa – odpowiedzialność karna w znaczeniu ścisłym oraz wykroczenia – odpowiedzialność karna w znaczeniu szerokim (A. Marek, Komentarz do art. 1 kodeksu karnego, System Informacji Prawnej Lex Omega 29/2012). W piśmiennictwie można się spotkać z poglądami rozszerzającymi immunitet sędziowski na odpowiedzialność karno-administracyjną, jednak pomimo tego immunitet nie znajduje zastosowania do organu, jakim jest prezes sądu rejonowego, w przypadku wymierzenia grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. O organie mówić należy w opisywanym przypadku w sensie abstrakcyjnym, jako o pewnej konstrukcji strukturalno-organizacyjnej, natomiast od tego odróżnić trzeba obsadę tego organu (J. Zimmerman, Prawo administracyjne, Kraków 2005, s. 117 i 118; B. Adamiak w: O podmiotowości organów administracji publicznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym - PiP z 2006 r. nr 11, poz. 43; postanowienie NSA z 5 maja 2011 r., I OZ 311/11). Sankcja w postaci omawianej grzywny jest wymierzana organowi, nie jest natomiast konkretyzowana w odniesieniu do określonej osoby pełniącej funkcję organu, czego przejawem jest możliwość wymierzenia tej grzywny również organom kolegialnym, np. radzie gminy (postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp. z 23 lutego 2011 r., II SO/Go 1/11) czy też samorządowemu kolegium odwoławczemu (m.in. postanowienie WSA w Warszawie z 20 października 2011 r., I SO/Wa 14/11) bez konkretyzowania tych orzeczeń w stosunku do osób zasiadających w składach tych organów. Dodatkowo grzywna wymierzona na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. nie jest uiszczana z prywatnego majątku osoby piastującej funkcję obciążonego nią organu (niezależnie od tego, czy jest to organ monokratyczny czy kolegialny), lecz ze środków budżetowych organu, a ściślej rzecz biorąc środków jednostki budżetowej stanowiącej aparat pomocniczy danego organu (w tym przypadku z rachunku Sądu Rejonowego).
Wskazane wyżej okoliczności świadczą o tym, iż odpowiedzialność z art. 55 § 1 p.p.s.a. nie jest odpowiedzialnością personalnie przypisaną osobie zajmującej stanowisko organu i nie ma charakteru odpowiedzialności karnej. Nie ma zatem żadnych przesłanek ku temu, aby w niniejszej sprawie znalazła zastosowanie instytucja immunitetu sędziowskiego wynikająca z art. 181 Konstytucji RP oraz art. 80 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych.
W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania znajduje oparcie w art. 200, art. 205 § 1 p.p.s.a. oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło