II SO/Go 21/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.D. w sprawie rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. dopuszczalności odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] postanawia: odrzucić wniosek. Z.D. w dniu 31 grudnia 2013 r. złożyła bezpośrednio do tutejszego sądu pismo zatytułowane "wniosek o wszczęcie postępowania". W jego wstępie wskazała, że na podstawie art. 63 p.p.s.a (ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) wnosi o rozstrzygnięcie przez tutejszy sąd "dopuszczalności względnie niedopuszczalności odwołania do WINB Z.D. z dnia [...] maja 2013r. od decyzji PINB nr [...] z [...] grudnia 2010r. po jej skutecznym doręczeniu dla wnioskodawcy dnia 20 maja 2013 r.". W uzasadnieniu tego żądania wnioskująca przedstawiła okoliczności doręczenia wskazanej decyzji będącej przedmiotem wniosku oraz ich ocenę prawną uzasadniającą - w jej przekonaniu - żądanie wniosku. Zdaniem wnioskującej organ doręczył jej decyzję nieostateczną co oznacza, że złożenie od niej odwołania jest dopuszczalne. Wnioskująca wskazała również, że formalnie jej odwołanie jest prawidłowe, co powinno stanowić podstawę uchylenia postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...]. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 9 stycznia 2014 r. Z.D. została wezwana do sprecyzowania jego treści przez wskazanie w terminie 7 dni czy stanowi ono: a) skargę na określony akt, czynność, bezczynność lub przewlekłe postępowanie określonego organu, w tym wskazanie: organu, którego działalności lub bezczynności dotyczy, wskazanie numeru i daty zaskarżonego aktu (decyzji; postanowienia, innego aktu) lub zaskarżonej czynności; b) skargę na (wymienione w uzasadnieniu pisma) postanowienie WINB z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia tej skargi; bądź też c) wskazania konkretnego przepisu szczególnego – poza art. 63 p.p.s.a., w oparciu o który strona wnosi o wszczęcie postępowania; pod rygorem uznania, że pismo to stanowi odrębny wniosek o rozstrzygnięcie przez sąd dopuszczalności (lub niedopuszczalności) odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. Wezwanie to w dniu 15 stycznia 2014 odebrał G.D. oznaczony na dowodzie doręczenia jako mąż wnioskującej. W zakreślonym terminie wnioskująca nie złożyła żadnego oświadczenia. Odnosząc się do treści żądania trzeba mieć na względzie, że przepis art. 63 p.p.s.a. wymienia jeden z trzech przyjętych sposobów wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego. Postępowanie to może być bowiem uruchomione na podstawie skargi (art. 50 p.p.s.a.), wniosku (art. 63 p.p.s.a.) albo z urzędu (art. 286 § 1 p.p.s.a.). Tryby te są rozłączne przyjmuje się bowiem, że dyspozycją art. 63 p.p.s.a. nie są objęte wnioski składane wraz ze skargą bądź też w toku postępowania zainicjowanego skargą. Z tych też względów przyjmuje się, że kryterium decydującym o zakwalifikowaniu danego żądania do trybu określonego w art. 63 p.p.s.a. są to: czy wniosek zmierza do wszczęcia odrębnego postępowania sądowego oraz to, jakiej podlega opłacie (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 346). Do spełniających te kryteria należą wnioski wymienione w art. 55 § 1, 172, 243 § 1, 264, 288 oraz 289 p.p.s.a. Uważa się również, że tryb wnioskowy mogą przewidywać inne ustawy (por. uchwała NSA z 7 kwietnia 2008 r., Ii FPS 1/08, ONSAiWSA nr 3/2008, poz. 42, także M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu...). W braku podstawy ustawowej wniosek złożony w trybie art. 63 p.p.s.a. podlega odrzuceniu (por. postanowienia NSA z dnia 14 listopada 2012 r., I OSK 2577/12, oraz 20 lutego 2013 r., II FSK 234/134, dostępne w bazie orzeczeń na stronie internetowej NSA). Wskazać również należy, że postępowania wymienione w art. art. 50, art. 63 oraz 286 § 1 p.p.s.a., w świetle przedstawionych rozważań, nie są wobec siebie konkurencyjne i nie mogą się zastępować. Dlatego żądanie uruchomienia odrębnego niż skargowe postępowania zmierzającego do kontroli legalności aktu, któremu służy wyłącznie tryb skargowy, jest niedopuszczalne. Jeśli zaś chodzi o ocenę treści złożonego wniosku sąd nie jest uprawniony do zastępowania strony i precyzowania, poprawiania, a tym bardziej zmiany treści żądania, jeśli żądanie to wynika jednoznacznie z oświadczenia strony, pomimo stosownego pouczenia. Postępowanie przed sądem administracyjnym ma bowiem charakter kontradyktoryjny, a konstrukcja pouczenia (art. 6 p.p.s.a.) służy do tego, by sąd, stosownie do sytuacji procesowej, umożliwił stronie rozeznanie się co do rodzaju i ewentualnych skutków procesowych podejmowanych czynności, nie może jednak być wykorzystywana do zmiany żądania jeśli jest jednoznaczne. Oceniając treść pisma w kontekście sformułowanego w nim wyraźnego i popartego argumentacją prawną żądania oraz braku reakcji na szczegółowo określone zobowiązania i przepisany w nim skutek należy uznać, że intencją wniosku było uruchomienie odrębnego postępowania sądowego dotyczącego decyzji PINB i to innego, niż skarga przeciwko postanowieniu organu odwoławczego stwierdzającego niedopuszczalność odwołania Z.D.. Jednak ustawa nie przewiduje takiego trybu postępowania sądowego, którego wdrożenia domaga się Z.D.. Dotyczy to zarówno przepisów prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak i innych ustaw. Z tych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. wniosek podlegał odrzuceniu. Wnioskującej należy wskazać, że niniejsze orzeczenie nie stanowi przeszkody do skorzystania przez nią z innych, adekwatnych do potrzeby ochrony środków prawnych, przewidzianych przez przepisy prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi lub kodeksu postępowania administracyjnego.