I SA/Ke 114/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 maja 2014 r. sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Postanowieniem [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. nr [...]w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku S. K. ("skarżący") z dnia 7 kwietnia 2013 r.,. uzupełnionego pismem z dnia 8 lipca 2013 r. w przedmiocie umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W powyższym rozstrzygnięciu organ II instancji wskazał, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionych przez Wójta Gminy S.-N. tytułów wykonawczych nr PLF.3161.15.143.2011 i nr PLF.3161.15.144.2011 z dnia 21 grudnia 2011 r. W dniu 12 kwietnia 2013 r. do Drugiego Urzędu Skarbowego w K. wpłynęło pismo S. K. z dnia 7 kwietnia 2013 r. zatytułowane "Oświadczenie", w którym strona wskazała na toczące się obecnie sprawy w Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz Sądzie Rejonowym w K. (sygn. akt VII C 20/10) dotyczące złej klasyfikacji gruntów oraz zawyżonych opłat, które są źle wyliczane przez gminę i starostwo. Jednocześnie skarżący wyjaśnił, że ma na utrzymaniu troje nieletnich dzieci w wieku od 0 do 6 lat, niepracującą żonę i nie posiada innych dochodów poza uzyskiwanymi w Zakładzie Wędliniarskim w N. (1600 zł brutto). Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. pismami z dnia 22 kwietnia 2013 r. i z dnia 12 czerwca 2013 r. wezwał skarżącego do sprecyzowania żadania. Pismem z dnia 8 lipca 2013 r. skarżący wskazał, że wnosi o umorzenie postępowania w sprawie zawyżonych podatków gruntowych. Organ egzekucyjny przesłał kserokopię wniosku skarżącego do wierzyciela – Wójta Gminy S.-N. w celu zajęcia stanowiska w sprawie. W odpowiedzi wierzyciel pismem z dnia 26 lipca 2013 r. poinformował Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego, że nie żąda umorzenia postepowania egzekucyjnego wobec S. K.. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. odmówił skarżącemu wszczęcia postępowania w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Rozpoznając zażalenie złożone od powyższego postanowienia organ II instancji przytoczył treść przepisu art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.dalej u.p.e.a.) regulującego zakres stosowania w postępowaniu egzekucyjnym przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazał na przepis art. 61a § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2013 r., poz. 267, dalej: “k.p.a."), stanowiący podstawę wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Organ wyjaśnił znaczenie wyrażenia "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., wskazując, że są to sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania; np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy, albo w sprawie zapadło już rozstrzygniecie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Dyrektor Izby Skarbowej zaznaczył także, że argumenty podniesione we wniosku skarżącego z dnia 7 kwietnia 2013 r. i w piśmie z dnia 8 lipca 2013 r., a dotyczące umorzenia postępowania egzekucyjnego były już rozpatrywane przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. w postępowaniu wywołanym złożonym przez skarżącego wnioskiem z dnia 14 lutego 2012 r. W postępowaniu tym skarżący również podnosił kwestie dotyczące klasyfikacji gruntów, wskazując, iż tereny oznaczone jako przemysłowe zostały błędnie sklasyfikowane i zawyżano ich powierzchnię. Wówczas postanowieniem z dnia 28 maja 2012 r. nr EA-2/724-481/12 Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec S. K., a Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] utrzymał postanowienie organu I instancji w mocy. Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2013 r. sygn. akt I SA/Ke 525/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. oddalił skargę S. K. złożoną na ww. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K.. Od wyroku tego S. K. złożył skargę kasacyjną. Postępowanie sądowe nie zostało zatem zakończone. Oznacza powyższe, że organ egzekucyjny zasadnie odmówił skarżącemu wszczęcia postępowania egzekucyjnego w sprawie ponownie złożonego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W tym samym zakresie zapadło już bowiem ostateczne rozstrzygnięcie organów, a przepisy prawa nie przewidują możliwości wielokrotnego rozstrzygania tej samej sprawy. Ponowny wniosek Strony o umorzenie postępowania egzekucyjnego z tych samych przyczyn nie może być zatem przedmiotem ponownego rozpatrzenia sprawy. Ponadto wskazując, że postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem odrębnym od postępowania podatkowego i ma na celu wykonanie woli wierzyciela wyrażonej w tytule wykonawczym, Dyrektor Izby Skarbowej w K. wyjaśnił, iż skarżący składał już do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. odwołania odnoszące się do decyzji Wójta Gminy S.-N., a zatem decyzji będących podstawą wszczętej obecnie egzekucji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze powyższe decyzje utrzymało w mocy, zaś sąd prowomocnymi wyrokami ddalił skargi. Na powyższe postanowienie S. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K., wskazując, że składa ją pod warunkiem nieotrzymania zwrotu (rekompensaty) poniesionych obciążeń, które urzędy finansowe ściągnęły z jego kont, pozbawiając go i jego wielodzietną rodzinę środków do życia. Podkreślił, że był okradany i ścigany za zaniedbania starostwa i gminy. W końcu sprawa została umorzona, na dowód czego skarżący przedstawił kserokopię decyzji Wójta Gminy S.-N. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości wraz z odsetkami. Wyraził przy tym nadzieję, że przy okazji wyjaśni się kto powinien ponosić koszty klasyfikacji gruntów Skarbu Państwa: właściciel czy użytkownik wieczysty. Dodał też, że wspomniane grunty nadal użytkuje rolniczo. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o oddalenie skargi oraz podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji. Wskazał nadto, że pismem z dnia 5 grudnia 2013 r. Wójt Gminy S.-N. zwrócił się do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. o wycofanie tytułów wykonawczych nr PLF.3161.15.143.2011 i nr PLF.3161.15.144.2011 z dnia 21 grudnia 2011 r., obejmujących zobowiązania S. K. z tytułu podatku od nieruchomości z uwagi na to, że decyzją z dnia [...] r. nr [...] zostały umorzone zaległości objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi. Dyrektor Izby Skarbowej zaznaczył, że przed dniem 9 grudnia 2013 r. nie posiadał wiedzy o umorzeniu zaległości skarżącego z tytułu podatku od nieruchomości. Natomiast w chwili obecnej do realizacji pozostały koszty egzekucyjne powstałe w związku z wszczętym i prowadzonym zgodnie z prawem postępowaniem egzekucyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. Z 2012 r. poz. 270 ze zm., określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a."), sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli w wyżej określonych granicach, Sąd stwierdził, że złożona przez S. K. skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż kwestionowane postanowienie odpowiada prawu. Sąd uznał przy tym, że stan faktyczny ustalony przez organy znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. W związku z tym ustalenia te przyjął za podstawę do dalszych rozważań. Spór w niniejszej sprawie dotyczy odpowiedzi na pytanie czy Dyrektor Izby Skarbowej w K. zasadnie utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. wydane w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia prowadzonego wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego. Aby rozstrzygnąć powyższą kwestię w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że na podstawie art. 18 u.p.e.a. organy egzekucyjne są obowiązane stosować odpowiednio w postępowaniu egzekucyjnym przepisy k.p.a., pod warunkiem, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowią inaczej. Powyższe oznacza, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku S. K. o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogła nastąpić na podstawie powołanego w rozstrzygnięciu przepisu art. 61a § 1 k.p.a. Zgodnie z tą regulacją, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a. (a zatem żądanie wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Powołany przepis przewiduje zatem dwie sytuacje uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania. Pierwsza z nich ma miejsce, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną tego postępowania. Natomiast druga występuje, gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ z innych uzasadnionych przyczyn. Należy przy tym zauważyć, że - aby organ mógł odmówić wszczęcia postępowania na podstawie przepisu art. 61a § 1 k.p.a. -wystarczające jest ziszczenie się choćby jednego z wyżej przedstawionych warunków. W kontrolowanej sprawie organy obu instancji przyznały, że wnioskodawcy – S. K. przysługuje przymiot strony w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wskazały bowiem, że to wobec niego Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. prowadzi postępowanie, którego umorzenia żądał. Organy – odmawiając skarżącemu wszczęcia postępowania w tym przedmiocie – powołały się na przesłankę wystąpienia "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających zainicjowanie postępowania administracyjnego. W tym kontekście wskazały, że skarżący już wcześniej (wnioskiem z dnia 14 lutego 2012 r.) złożył żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego, a użyta wówczas argumentacja była tożsama z podniesioną we wniosku złożonym w dniu 7 kwietnia 2013 r. i w piśmie uzupełniającym z dnia 8 lipca 2013 r. Skoro zaś poprzedni wniosek został merytorycznie rozpatrzony (zostało wszczęte postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego), a zapadłe w tej sprawie rozstrzygnięcie jest ostateczne, choć nadal nieprawomocne, to nie ma podstaw do ponownego rozpoznawania tej samej sprawy. Sąd w pełni podziela stanowisko organu. Nie budzi bowiem wątpliwości, że art. 61a § 1 k.p.a. stanowi podstawę prawną do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego m.in. w sytuacji, gdy kierowane do organu administracji publicznej żądanie jednostki dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej (tożsamość sprawy). Tak przyjmuje się zarówno w literaturze przedmiotu (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz; Warszawa 2011 r.; teza 6 do art. 61a), jak i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 1893/11). Zauważyć przy tym należy, że o tożsamości sprawy można mówić wyłącznie wówczas, gdy w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy (por. wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2010 r. sygn. akt II OSK 931/09, LEX nr 597967, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 30 stycznia 2013 r. sygn. akt I SA/Go 1093/12, LEX nr 1298333). W niniejszej sprawie oraz w sprawie wywołanej wcześniejszym wnioskiem skarżacego z dnia 14 lutego 2012 r. - jak słusznie zauważyły organy egzekucyjne - zachodzi nie tylko tożsamość podmiotu, który złożył do organu wniosek o wszczęcie postępowania. Tożsamość ta występuje również w zakresie żądań zgłoszonych przez skarżącego wnioskiem z dnia 7 kwietnia 2013 r. (uzupełnionym pismem z dnia 8 lipca 2013 r.) oraz wnioskiem będącym przedmiotem postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. nr [...]. Oba wnioski skarżącego dotyczyły bowiem umorzenia postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, że skarżący obydwoma wnioskami żądał wszczęcia postępowań o tym samym przedmiocie. Warto również zauważyć, że zarówno w przypadku wniosku objętego wspomnianym postanowieniem z dnia 28 maja 2012 r., jak i wniosku będącego przedmiotem niniejszej sprawy skarżący jako podstawę umorzenia egzekucyjnego wskazał te same okoliczności kierowane de facto do decyzji wymiarowej. Zarzucił bowiem błędną klasyfikację gruntów jako przemysłowych, powołując się na sprawę toczącą się przed Sądem Rejonowym w K. i wskazując na związany z tą klasyfikacją pobór należności publicznoprawnych w zawyżonej wysokości. Ponadto w obu wnioskach podniósł okoliczności odnoszące się do jego stanu rodzinnego i majątkowego. Oznacza powyższe, że skarżący we wniosku z dnia 7 kwietnia 2013 r. nie przedstawił nowych (w odniesieniu do stanu ustalonego w poprzednim postępowaniu zakończonym ostatecznie postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 23 lipca 2012 r.) okoliczności, które mogłyby być przedmiotem badania w ponownym postępowaniu w zakresie umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Nie wskazał zatem na zmianę stanu faktycznego istotną z punktu widzenia podstaw umorzenia postępowania egzekucyjnego wskaznych w art. 59 § 1 u.p.e.a. Nie zmieniło się również stanowisko wierzyciela. Wójt Gminy S.-N. ani po wniesieniu pisma z dnia 14 lutego 2012 r. ani po złożeniu wniosku z dnia 7 kwietnia 2013 r. nie żądał bowiem umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec S. K., stwierdzając, że nie zachodzą żadne okoliczności, o których mowa w art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Świadczą o tym pochodzące od wierzyciela pisma z dnia 24 kwietnia 2012 r. nr PLF.3161.16.1.2012 i z dnia 26 lipca 2013 r. nr PLF.3161.16.1.2013. Warto również podkreślić, że między datą wniesienia wniosku z dnia 14 lutego 2012 r. i wniosku z dnia 7 kwietnia 2013 r. nie zmieniły się prawne okoliczności, na podstawie których można żądać umorzenia postępowania egzekucyjnego. Przepis art. 59 § 1 u.p.e.a., który precyzuje ww. przypadki, nie zmienił bowiem w tym okresie swojego brzmienia. Oznacza to, że oba wnioski zostały wniesione w tym samym stanie prawnym. Powyższe wskazuje, że organy zasadnie stwierdziły tożsamość spraw wywołanych wnioskami z dnia 14 lutego 2012 r. i z dnia 7 kwietnia 2013 r. oraz słusznie uznały, że stanowi to podstawę do odmowy wszczęcia postępowania. W obu sprawach wystąpiły bowiem te same podmioty. Pobnadto obie dotyczyły tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym. Warto w tym kontekście zaznaczyć, że postanowienie z dnia 28 maja 2012 r., które zostało wydane na skutek złożenia przez skarżącego wniosku z dnia 14 lutego 2012 r. jest już ostateczne, gdyż zostało utrzymane w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...]Wniesiona na to postanowienie skarga została oddalona przez WSA w K. wyrokiem z dnia 24 stycznia 2013 r. sygn. akt I SA/Ke 525/12 (wyrok ten jest nadal nieprawomocny, gdyż skarga kasacyjna wniesiona przez S. K. do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie została jeszcze rozpoznana). Wydanie przez organ kolejnego postanowienia w sprawie już rozstrzygniętej ostatecznym postanowieniem, które pozostaje w obiegu prawnym i nie zostało prawomocnie wyeliminowane przez Sąd byłoby niedopuszczalne, gdyż postanowienie takie dotknięte byłoby wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. Zaznaczyć należy, że podnoszona w skardze okoliczność wydania przez Wójta Gminy S.-N. decyzji z dnia [...] r. o umorzeniu zaległości objętych tytułami wykonawczymi nr PLF.3161.15.143.2011 i nr PLF.3161.15.144.2011 z dnia 21 grudnia 2011 r. nie ma znaczenia dla kwestii oceny legalności skarżonego postanowienia. Jak wskazał organ w odpowiedzi na skargę i co znajduje również potwierdzenie w materiale dowodowym, wierzyciel pismem z dnia 5 grudnia 2013 r. zwrócił się do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. o wycofanie ww. tytułów wykonawczych. Odbiór tego pisma przez organ I instancji nastąpił 9 grudnia 2013 r., co oznacza, że dopiero w tej dacie (a zatem już po wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego) organ mógł mieć wiedzę o umorzeniu zaległości objętych tytułami, których wycofania zażądał wierzyciel. Dyrektor Izby Skarbowej w K. wydając postanowienie z dnia [...] r. nr [...]nie mógł zatem uwzględnić ww. okoliczności. Sąd, zgodnie z art. 133 § 1 ustawy p.p.s.a., wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Oznacza to, że rozpatrując skargę nie może uwzględniać okoliczności nieznanych organowi w dacie podjęcia rozstrzygnięcia, które nie mogły być przedmiotem jego oceny. Okoliczność, że skarżący wniesienie skargi uzależnił od otrzymania rekompensaty za ściągnięte przez organy egzekucyjne należności nie jest istotna dla niniejszej sprawy. Skarga, której przedmiotem było postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. o odmowie wszczęcia postępowania w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego, została poparta przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika, a kwestia ewentualnej rekompensaty pozostaje poza granicami sprawy. Z podobnych względów Sąd nie mógł orzec w kwestii osoby zobowiązanej do ponoszenia kosztów klasyfikacji gruntów Skarbu Państwa. Przepis art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. wskazuje bowiem, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, co oznacza, że przedmiotem jego oceny nie mogą być kwestie dotyczące osób zobowiązanych do ponoszenia należności związanych z klasyfikacją gruntów należących do Skarbu Państwa. Sad oddalił wniosek o zawieszenie postępowania sądowego do czasu rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku WSA w K. z dnia 24 stycznia 2013 r. sygn. akt I SA/Ke 525/12. W ocenie Sądu nie zachodzi przesłanka określona w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., wskazanym jako uzasadnienie wniosku. Zgodnie z tym przepisem Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Rozpoznanie skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę na postanowienie odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego nie stanowi zagadnienia prejudycjalnego dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, której przedmiotem jest postanowienie formalne – odmowa wszczęcia postępowania z uwagi na tożsamość spraw wywołanych wnioskami z dnia 14 lutego 2012 r. i z dnia 7 kwietnia 2013 r. Reasumując, skarga w ocenie Sądu nie zasługiwała na uwzględnienie. Organy rozpatrując kwestię dopuszczalności wszczęcia postępowania dokonały bowiem prawidłowych ustaleń odnośnie tożsamości spraw wywołanych wnioskami z dnia 14 lutego 2012 r. i z dnia 7 kwietnia 2013 r. oraz zasadnie uczyniły tę okoliczność podstawą zastosowania przepisu art. 61a § 1 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w K., na podstawie przepisu art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.